Column

Een duurzamer Nederland moet niet alleen afhangen van draagvlak

Beeld Maartje Geels

Jesse Klaver wil dat we nadenken over de industrie zonder dat we bedrijven daar nog bij betrekken. Sybrand van Haersma Buma wil juist de burger (met of zonder geel hesje) laten meepraten over het klimaatbeleid. Hoe groot dat verschil ook, het resultaat zal hetzelfde zijn: het klimaatbeleid komt niet van de grond.

Het zijn weken, zo niet maanden, waarin de cohesie van de Haagse vierpartijencoalitie wordt getest. Het derde kabinet-Rutte staat voor een test die groter is dan wat dan ook sinds de laatste verkiezingen. Groter dan het uit het vuur slepen van een akkoord over hervorming van de oudedagsvoorzieningen, en dat lukte op het laatste moment al niet. Voor dit kabinet dreigt 2018 een jaar te worden zonder één enkel, echt aansprekend resultaat.

Het groenste kabinet ooit, noemde de coalitie de ploeg die het nieuwe regeerakkoord moest uitvoeren. 49 procent CO2-reductie in 2030. Nederland zou vooroplopen in Europa, na jaren de slechtste in de klas geweest te zijn. Zoals aardgas opeenvolgende kabinetten in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw de kans gaf de noodzakelijke hervorming van de verzorgingsstaat voor zich uit te schuiven, zo was datzelfde gas een goed excuus om niet na te hoeven denken over alternatieve, duurzamere energiebronnen.

Dan komt er een regeerakkoord dat ambitieuze doelen stelt en dan komen er meer en meer berichten dat het alsnog niet voldoende is, terwijl de maatregelen die nodig zijn om het doel te halen potentieel al zo maatschappij-ontwrichtend zijn. De boodschap van Joop den Uyl tijdens de oliecrisis van het begin van de jaren zeventig – het wordt nooit meer zoals het was – wordt weer actueel. Een boodschap waar een politicus zich liever niet mee op pad laat sturen.

Kunst van de kleine uitstapjes

Juist het organiseren van draagvlak voor beleid is een Nederlandse specialiteit. Polderen noemen we dat, al is het niet meer dan het goed kunnen definiëren van het eigenbelang en de bereidheid het belang van een ander ook te herkennen. Zo ontstaat de voedingsbodem voor een compromis, de Nederlandse kunst van de kleine stapjes.

Klaver gaat er op voorhand vanuit dat de Nederlandse industrie die kunst niet (meer) verstaat en Buma wil de belangen van een groep verontrusten groter maken dan ze wellicht zijn. De CDA-fractievoorzitter heeft uiteraard geen ongelijk met zijn stelling dat, om het beleid te laten slagen, ook de verontruste lagere middenklasse moet worden ‘meegenomen’ in het klimaatbeleid. In de woorden van Buma: de man met de Tesla vindt dat ook de schilder mee moet doen, maar die kan nog nauwelijks zijn tweedehandsdieseltje betalen. 

Een terechte zorg, maar zolang Buma niet aangeeft wat dat concreet voor maatregelen moet betekenen, kan hij kritiek van collega’s verwachten. Hij zal zelf met oplossingen moeten komen voor het door hem (volkomen terecht) opgeworpen dilemma. Buma morrelt immers (nog) niet aan de doelstellingen van het beleid, maar wijst op een groot potentieel probleem.

Het probleem knelt des te meer nu de rechter Urgenda tot twee maal toe in het gelijk stelde en de overheid sommeert de zelf gestelde klimaatdoelen nu eens in beleid om te zetten. Anders dan een one-issuebeweging als Urgenda is het voor de politiek wél een taak om draagvlak te vinden voor beleid. De plicht om te zoeken naar draagvlak is geen excuus om niet te handelen, maar het maakt zaken heel wat gecompliceerder dan wat een rechter op verzoek van een actiegroep kan overzien.

Lex Oomkes is senior politiek redacteur bij Trouw, en schrijft wekelijks een column. U leest ze op trouw.nl/lexoomkes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden