Een duik in het dopingprogramma van Rusland, onthuld door het kwade brein erachter

De Russische president Poetin in 2015 met Russische atleten. Filmmaker Brian Fogel laat in zijn documentaire 'Icarus' zien hoe Rusland een dopingprogramma voor de atleten financierde. Beeld AFP

Jarenlang goochelde Rusland met potjes plas om haar topsporters ongestoord doping te laten gebruiken. Het meesterbrein achter de praktijken doet in een nieuwe documentaire zijn verhaal.

Wie dit weekend naar de wereldkampioenschappen atletiek in Londen kijkt, zal geen Russische vlag zien wapperen. De negentien Russische atleten die op het toernooi uitkomen, doen dat onder neutrale vlag. Wereldatletiekbond IAAF schorste Rusland in 2015 vanwege jarenlange systematische dopingpraktijken, waardoor Rusland ook al de Olympische Spelen van 2016 miste.

Dat het Russische dopingnetwerk verder reikt dan alleen de atletiek wordt al langer vermoed – over dit staatsgestuurde dopingkartel gaat de nieuwe documentaire Icarus, die sinds vandaag te zien is op Netflix. Na een flinke biedingsstrijd bemachtigde de streamingdienst voor 5 miljoen euro de uitzendrechten, uitzonderlijk veel voor een documentaire. Op filmfestival Sundance won Icarus begin dit jaar de Orwell-award, voor bijzondere waarheidsvinding.

Hoogvliegers

Maker Brian Fogel werkte drieënhalf jaar aan zijn film, vernoemd naar de jongen uit de Griekse mythologie die uit overmoed te dicht bij de zon vloog en in zee stortte. Rusland ís Icarus – of zou dat moeten zijn. Want hoewel de IAAF de schorsing van de Russische atleten handhaaft, zal de gehele Russische ploeg deelnemen aan de Olympische winterspelen van 2018. In datzelfde jaar organiseert Rusland het wereldkampioenschap voetbal. Icarus kan nog zo hoog vliegen, vallen doet hij vooralsnog niet.

Filmmaker Brian Fogel Beeld Getty Images

Aanvankelijk had Fogel een heel ander idee. Hij wilde uitvinden wat de invloed van stelselmatig dopinggebruik op zijn lichaam zou zijn, en hoe je dopingcontroles kunt bedriegen. Het lukte Lance Armstrong jarenlang, dus waarom hem niet? De Russische wetenschapper Grigory Rodchenkov, op dat moment hoofd van het Russische anti-doping laboratorium, wilde wel helpen met het experiment en coacht Fogel via Skype door een dopingtraject gelijk dat van Armstrong.

In 2014 brengt de Duitse televisiezender ARD de eerste harde aanwijzingen voor Russische dopingfraude aan het licht. Rusland ontkent stellig en in korte tijd overlijden twee van Rodchenkovs directe collega’s. Die trekt zijn conclusies, hij vlucht naar Amerika waar Fogel hem opvangt.

Tot in het allerkleinste detail onthult Rodchenkov hoe hij jarenlang een door de staat gefinancierd programma leidde waarmee Russische topsporters – niet alleen atleten – doping gebruikten zonder te worden gepakt. Rodchenkov maakt in 2016 zijn informatie wereldkundig via de New York Times, waarna het Wereld Anti Doping Agentschap (WADA) een grootschalig onderzoek start. Daaruit blijk dat zeker 1.000 sporters door het programma moeten zijn geholpen.

Tot op de dag van vandaag verblijft Rodchenkov, kwade genius en klokkenluider, op een onbekende locatie in de Verenigde Staten.

Icarus is vanaf vrijdag te zien via streamingdienst Netflix.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden