Een duik in de natte geschiedenis

Land en Water is het thema van de Week van de Geschiedenis, die vandaag begint. Het programma zit vol activiteiten.

Dat de geschiedenis van Rotterdam veel verder teruggaat dan het bombardement in 1940 spreekt voor zich. Maar wat weten we daar eigenlijk van? Wie weinig meer weet over de grote havenstad kan deze week worden bijgespijkerd op het Schouwburgplein. Daar ligt (tot volgende week zondag) het verleden van Rotterdam uitgerold. Een 250 meter lange tijdlijn toont hoogte- en dieptepunten van de stad.

Wie weet bijvoorbeeld dat Rotterdam rond 1930 de meeste cafés in Nederland bezat? De vele zeelieden hadden de keuze uit maar liefst 1300 kroegen. En dat de Hoogstraat zo heet omdat deze op de oorspronkelijke hoge dam ligt waar vroeger de rivier de Rotta stroomde? Wie weet dat de Rotterdamse culinaire specialiteit Uienboord gemaakt is van koeienuiers en vroeger veel werd gegeten? En waar komt het clublied van Feyenoord (’Hand in hand kameraden’) vandaan?

Zonder de drempel van een museum over te hoeven, krijgt de bezoeker van het Schouwburgplein al wandelend inzicht in Rotterdams verleden. Tekeningen van de eerste houten huisjes in 1270 (op de dam in de Rotta) en oude landkaarten sieren het doek. Steeds is de driehoekige vorm van de stad herkenbaar. Naast de afbeeldingen zijn gedichten van Vondel, Erasmus, Jules Deelder en stadsdichter Ramsi Nasr op het doek afgedrukt. Verhalen van getuigen van het bombardement zijn te horen in de kas op het plein, waar ook boeken en achtergrondinformatie zijn te vinden. De oplettende wandelaar zal het rood-witte patroon op het geschiedenisdoek herkennen als afzetlint, dat gebruikt wordt bij verbouwingen. Dit verwijst naar de vele bouwwerkzaamheden in Rotterdam. Ook het verleden van de stad is nog steeds in aanbouw.

Voor het volledige programma, zie: www.tijdpleinrotterdam.nl

Waarom gaan toeristen naar Noord-Holland? Voor Amsterdam? Tulpen, een oude molen? Midden 19de eeuw kwam men van heinde en verre voor de Cruquius, destijds het grootste stoomgemaal ter wereld. Een prestigeobject. En dat is het eigenlijk nog steeds, met de imposante machinekamer, de originele pomp en het neogotische gebouw, dat veel weg heeft van een middeleeuws kasteel.

Sinds 1934 is het gemaal een museum, dat uitlegt hoe stoomkracht heeft bijgedragen aan de drooglegging en inpoldering van het Haarlemmermeer. Vanaf 1849 heeft de Cruquius – met twee andere gemalen – drie jaar lang gewerkt om acht biljoen liter water uit het Haarlemmermeer te pompen. De acht reusachtige uitstekende armen (elk 10.000 kilo) van het gemaal pompen per slag 64.000 liter water omhoog. Dit water valt op de houten stortvloer van het gemaal, waarna het de ringvaart in stroomt op weg naar de rivier het Spaarne en het Noord-Zeekanaal.

Kinderen kunnen in het museum experimenteren met modelstoommachines en zich verkleden. Historicus Wim van der Ham geeft vandaag (14 uur) een lezing over de waterhelden Cornelis Lely en Johan van Veen en dinsdag 19 oktober (19.30 uur) over Hollandse polders.

Zie: www.museumdecruquius.nl

Land en Water – het thema van de week van de geschiedenis – doet denken aan Nederlandse polderlandschappen, dijkdoorbraken, woeste zeeën en lage gronden onder NAP. Kort samengevat: de strijd en overwinning op het gevaarlijke (zee)water. Onze nationale trots. Minder voor de hand liggend is de strijd tegen het vervuilde water. Oftewel het rioleringswater. Deze strijd lijkt minder heldhaftig, en wellicht een tikje onsmakelijk, maar het is niet minder actueel. Tegenover de continue stroom van schoon water (uit kraan, douche, toilet) staat een ingewikkeld zuiveringsproces. Want wat gebeurt er met het water dat door het doucheputje, toilet of gootsteen wegstroomt? Hoe wordt dat smerige water weer schoon?

Hoe ons vervuilde water gezuiverd wordt, is te zien in de Rioolwaterzuivering in Meppel. Daar wordt duidelijk hoe het vuile water dat binnenkomt, wordt gefilterd, met behulp van bacteriën wordt gereinigd en uiteindelijk schoon genoeg is om weer de natuur in te gaan. Van dit vervuilde water wordt geen drinkwater gemaakt, maar wel water dat zuiver genoeg is voor kanalen en rivieren. Wat resteert is slib, dat ingedroogd uiteindelijk als basis dient voor groene stroom.

Meer informatie over het waterbeheer is te vinden op het schip De Watervlo, dat een week lang door de Drentse wateren vaart. Dit schip is omgebouwd tot interactief museum, waar kinderen leren wat wel en niet door de gootsteen mag en kunnen onderzoeken of het slootwater bij hen in de buurt wel schoon is.

Volgende week zaterdag (23 oktober) houdt Rioolwaterzuivering (Hesselterlandweg 79) Meppel) open dag (10–16 uur). Zie: www.reestenwieden.nl of www.watervlo.eu

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden