Een doorlopende symfonie

De clown Fumagalli, die net als Hans Klok en trapezewerkers The New Young Flyers een van de acts is van het Wereldkerstcircus in Carré. ( FOTO STARDUST) Beeld
De clown Fumagalli, die net als Hans Klok en trapezewerkers The New Young Flyers een van de acts is van het Wereldkerstcircus in Carré. ( FOTO STARDUST)

Het Wereldkerstcircus viert dit jaar zijn zilveren jubileum in Carré. Bij ’spanning’ en ’sensatie’ is de ’s’ van schoonheid gekomen.

Flats, flats: daar maakten twee Noord-Koreaanse trapezewerkers zomaar twee viervoudige salto’s, bijna achteloos. ’This is for you, for the jubilee’, zeiden ze tegen producent (en oud-journalist) Henk van der Meyden, die de presentatie van The New Young Flyers uit Pyongyang met open mond gadesloeg. „Nog nooit gebeurd in de circuswereld”, zegt hij trots. „Twee geslaagde viervoudige! Normaal gaat hooguit één salto goed, en dan ook maar in de helft van de gevallen.”

Het Wereldkerstcircus viert zijn zilveren jubileum met alleen maar ’AA-acts’, aldus Van der Meyden. In 1984 verklaarde men hem voor gek: zoveel internationale topacts, dat is niet rendabel. „De circusfunctie waarvoor Carré in 1887 gebouwd werd, is 25 jaar later helemaal in ere hersteld. We zijn nu met jaarlijks 55.000 bezoekers op de toppen van ons kunnen.”

Hier spreekt de man die ooit van zijn eerste journalistensalaris oorbellen kocht voor het meisje van de paardendressuur, gezien in Circustheater Scheveningen. „Hoteldebotel was ik, maar met haar uitgaan was een crime. Ze had een poedelact; moesten we elke twintig minuten terug om voor die beesten te zorgen.” Nu wordt hij gevraagd voor de jury van de Clowns, circusprijzen die in Monte Carlo worden uitgereikt. Zijn neus voor kwaliteit wordt geroemd.

Drie Gouden, vijf Zilveren en één Bronzen Clown-winnaars van de in totaal zeventien acts vertonen tijdens het 25ste Wereldkerstcircus hun kunsten: van paardencarrousel tot luchtacrobatiek én illusionist Hans Klok, die Van der Meyden zelf belde om zich aan te bieden. „Er stroomt circusbloed door Kloks aderen. Hij staat tijdens Kerst liever in de piste van Carré, dan in een of ander kassa rinkelend Duits theater.”

In vijfentwintig jaar is er veel veranderd. Bij ’spanning’ en ’sensatie’ is de ’s’ van schoonheid gekomen. „Ik blijf het klassieke circus trouw, maar wil iedereen met ontroering bij de strot kunnen grijpen. Er is meer aandacht voor regie: de show is als een doorlopende symfonie. Nummertje, black-out, nummertje, black-out kan niet meer.”

Ook is de spoeling in dierennummers dunner. Van der Meyden houdt zich aan de regelgeving van de European Circus Association. „En meer dan dat. De dieren moeten flinke uitloop hebben, in verwarmde kooien. De artiesten met wie ik werk, hebben het dier op het eerste plan. Dompteur Alex Lacey heeft zijn witte tijger met de fles opgevoed. Kwam ik hem een keer opzoeken in een hotel, was hij het beest lekker aan het shampooën in bad. De krassen stonden in de gordijnen.” Toch had Van der Meyden twee jaar geleden demonstranten voor de deur die tegen de zeeleeuwenact actievoerden. „Maar Lenie ’t Hart van de zeehondencrèche zat op de eerste rij van de parterre. Ze vond het fantastisch hoe de artiesten met de dieren in de weer waren. Van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat in speelse prikkeling. Dat zien die actievoerders niet.”

Circus kent geen begrenzing. „In Pyongyang zijn ze al jaren aan het oefenen voor een vijfvoudige salto. Altijd verder, altijd moeilijker. Ik ben blij dat er voor de Noord-Koreaanse trapezewerkers nu ook letterlijk geen grenzen meer bestaan, ook al reizen er vertegenwoordigers mee van het cultuurdepartement vooreen oogje in het zeil. Als je vraagt hoe ik kan werken met mensen uit een dictatuur, ben ik daar heel duidelijk in: als je de deuren dicht houdt, gebeurt er helemaal niets. De Russische ballerina Galina Ulanova, was op het hoogtepunt van haar carrière toen ze in 1952 voor het eerst in Londen optrad. Vanaf toen gingen de deuren open voor mensen als Nurejev en Baryshnikov. Cultuur bepaalt de eerste stappen naar openheid.”

Hij haalde balletgezelschappen als Bolshoi en Kirov naar Nederland. Nurejev en Fonteyn werden ooit door hem voor Carré geëngageerd. „Balletdansers en circusartiesten delen dezelfde passie. We leven in tijd van fake en instant fame. In een week tijd word je als ster gelanceerd,maar in feite ben je een marketingproduct. Zowel bij ballet als bij circus gaat het om jarenlange training, toewijding en inzet – discipline allereerst. Toen ik Margot Fonteyn feliciteerde met haar minutenlange staande ovatie, zei ze: morgen dans ik beter.”

Van der Meyden heeft zin in het kerstdiner, in de artiestenfoyer van Carré, samen met ’zijn’ circusmensen. „We hebben maar een uurtje, omdat de piste roept, maar dat uur is gevuld met warmte. Noord-Koreanen aan de dis met Amerikanen, Russen, Chinezen – politiek speelt geen enkele rol. Was de wereld maar een circus.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden