Een dialoogcentrum in Wenen, op kosten van Arabië

Saoedi-Arabië kent zelf geen godsdienstvrijheid maar wil wel 'wereldwijd' een interreligieuze dialoog bevorderen.

Vandaag opent in Wenen het naar de Saoedische koning vernoemde dialoogcentrum Kaiciid (King Abdullah Centre for Interfaith and Intercultural Dialogue). Saoedi-Arabië heeft de behuizing, een monumentaal barokpand, bekostigd en betaalt alle uitgaven voor de komende drie jaar.

De secretaris-generaal is een Saoediër maar formeel is het centrum geen zuiver Saoedische aangelegenheid. Het is ingebed in een internationaal verdrag tussen Spanje, Oostenrijk en Saoedi-Arabië. In het bestuur zitten, behalve soennitische moslims, ook een vertegenwoordiger van het Vaticaan, een sjiitische moslim uit Iran en de in Israël wonende rabbijn David Rosen.

Toch klinkt er cynische kritiek. Juist vanuit Saoedi-Arabië heeft zich een harde islam verspreid in de wereld, ook in Europa. Veel Europese moskeeën zijn met Saoedisch geld bekostigd. Ook onverdraagzame lectuur komt vaak uit Saoedi-Arabië. Gastarbeiders die in Saoedi-Arabië werken nemen wahabitische ideeën mee terug naar hun thuislanden.

Vraagtekens riepen, op een ander niveau, de schenkingen van de Saoedische miljardair en prins Walid bin Talal op. Hij bedeelde de islamologische afdelingen van universiteiten in de VS (Georgetown, Harvard) en Groot-Brittannië (Cambridge, Edinburgh) met tientallen miljoenen dollars.

Critici maken zich zorgen over de academische vrijheid. Voeg daarbij de manier waarop Saoedi-Arabië in eigen land andere geloven behandelt. Kerken zijn er niet toegestaan, de graven van soefi-heiligen zijn systematisch vernield, sjiieten hebben het zwaar. Allemaal munitie voor sceptici.

In positievere reacties overheersen drie argumenten: de structuur van het dialoogcentrum die onafhankelijkheid zou waarborgen, de ontstaansgeschiedenis en de reputatie van koning Abdoellah.

Saoedi-Arabië is het product van een bondgenootschap tussen een harde sekte en een vorstelijke familie. Ze hadden elkaar nodig maar er was altijd dialectiek. Het koningshuis is moderner.

Dat lokt botsingen uit. Een paar jaar geleden verweet een geestelijke de koning zelfs geloofsafval, omdat in een hypermoderne nieuwe universiteit mannen en vrouwen samenwerken in laboratoria, met de koninklijke zegen.

De 89 jaar oude koning verbrijzelde vaker wahabitische tenen. Zo opende hij in eigen land eveneens een dialoogcentrum, waarbij ook sjiieten waren betrokken. De koning krijgt steun van het Vaticaan. In 2007 ontmoette hij de paus. In het jaar daarop organiseerde hij een dialoogbijeenkomst in Madrid, waar hij sprak met christelijke, joodse, boeddhistische en hindoegeestelijken. De eigen wahabitische geestelijkheid bleef uit protest weg.

Bestuursleden beloven te zullen opstappen als het centrum toch een verlengstuk blijkt te zijn van wahabipropaganda. Voor islamofoben staat dat laatste vast. Ze rillen bij de gedachte dat de islam alsnog vaste voet krijgt in Wenen, dat in 1683 de Ottomaanse legers tegenhield.

Rabbijn Rosen daarentegen spreekt van een kans die andere wereldreligies niet mogen missen. Tegen persbureau Reuters zei hij: "Dit is het eerste initiatief van deze soort vanuit een moslimbron...uit het hartland van de islam."

Hij stelt wel als voorwaarde dat hijzelf welkom is in Saoedi-Arabië. Secretaris-generaal Faisal bin Abdoel Rahman bin Moeammar twijfelt daar niet aan.

Hij waarschuwt dat andere religies de Saoedische radicalen in de kaart zullen spelen als ze eisen dat Saoedi-Arabië eerst het verbod op kerken opheft: "Dat is precies waarop duizend extremisten wachten."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden