Onderwijs

Een derde minder hbo'ers naar wo

Studenten in een collegezaal. Het aantal hbo'ers dat een masteropleiding volgt aan de universiteit is sterk afgenomen. Beeld anp

In tien jaar tijd is het aantal afgestudeerde hbo'ers dat een masteropleiding volgt aan de universiteit drastisch afgenomen.

Het wordt voor hbo'ers steeds moeilijker om door te studeren aan de universiteit. In tien jaar tijd is het aantal afgestudeerden dat een masteropleiding volgt met een derde afgenomen, blijkt uit berekeningen van de Inspectie van het Onderwijs.

Een eenduidige verklaring is er niet. Verschillende maatregelen hebben het moeilijker gemaakt voor hbo'ers om door te studeren: universiteiten krijgen minder geld voor ze, de selectie is strenger geworden en niet iedereen heeft meer recht op studiefinanciering. Kort gezegd komt het erop neer dat doorstuderende hbo'ers vaak tussen wal en schip vallen.

Dat is opvallend, want het Nederlandse onderwijssysteem is gestoeld op de gedachte dat leerlingen opleidingen moeten kunnen stapelen. Sinds de Onderwijsinspectie vorig jaar concludeerde dat dit steeds moeilijker wordt, probeert onderwijsminister Bussemaker de aansluiting tussen de verschillende niveaus soepeler te maken.

"Daling van de doorstroom van hbo naar wo staat haaks op wat de minister zegt belangrijk te vinden", aldus voorzitter Jarmo Berkhout van de Landelijke Studenten Vakbond.

Ook de vereniging van universiteiten VSNU hoopt op een oplossing voor een groep studenten waarmee universiteiten al een tijdje in hun maag zitten. Ze willen de hbo'ers best opleiden maar de 'wet- en regelgeving' zit in de weg. Het probleem zit hem in de schakeltrajecten, of premasters, die nagenoeg alle hbo-afgestudeerden eerst moeten volgen: vakken ter voorbereiding op een academische opleiding. Tot 2010 betaalde de overheid instellingen om die aan te bieden, nu niet meer.

Kostbaar

Daar komt bij dat opleidingen sinds 2013 1,5 keer het normale collegegeld mogen vragen voor een schakeltraject. Voorheen konden ze alle kosten neerleggen bij de student, maar daar maakte de Tweede Kamer een einde aan. Toen al waarschuwde VSNU dat het aantal schakelaars zou gaan afnemen, omdat het voor de universiteiten kostbaar is ze op te leiden.

Daardoor zijn de schakeltrajecten selectiever geworden. "Universiteiten krijgen pas geld als studenten hun masteropleiding hebben afgerond", zegt voorzitter Jan Sinnige van het Interstedelijk Studenten Overleg. "Als ze mensen onderweg verliezen is dat een dure grap. Er wordt daarom veel geselecteerd voor de premasters."

Sommige universiteiten registreren de schakelstudent als bachelorstudent, sommige als masterstudent en weer andere als contractstudent. Dat laatste zorgt voor problemen: contractstudenten krijgen geen studiefinanciering. Dat betekent dat ze niet kunnen lenen bij de Dienst Uitvoering Onderwijs, geen recht hebben op een beurs en niet mogen wonen in de studentenhuisvesting.

Tien universiteiten schrijven hbo'ers in als contractstudent, volgens de Jonge Democraten, de jongerenpartij van D66. Volgens voorzitter Wouter van Erkel ontstaat daardoor 'een doorstudeerboete'. "Het is bizar dat studenten die ervoor kiezen na hun hbo-studie verder te investeren in hun opleiding, tegen allerlei problemen aanlopen."

Jonna Termorshuizen (31) Stopte met de premaster onderwijskunde aan de Universiteit Twente

"Het vak statistiek vond ik erg lastig. Daar ben ik in het eerste jaar van de premaster op blijven hangen. Daardoor deed ik er een jaar extra over. Uiteindelijk heb ik het vak wel gehaald maar moest ik stoppen omdat ik niet meer kon lenen bij de Dienst Uitvoering Onderwijs. Ik heb namelijk 4,5 jaar over de pabo gedaan, in plaats van vier jaar. Met de twee jaar van de premaster erbij had ik zes jaar geleend. Zonder leenmogelijkheid kon ik de master niet betalen en dan heeft het ook geen zin om de premaster af te maken. Jammer, want ik hoefde alleen nog een paper in te leveren. Ik denk dat hbo'ers de kans moeten krijgen om academische vaardigheden op te doen. Ik heb zo veel geleerd van de premaster."

Mark de Groot (23) Volgt een premaster international management aan Tilburg University

"Eigenlijk wilde ik na mijn bacheloropleiding bedrijfseconomie de financiële kant op. Maar ik heb iets anders moeten kiezen, omdat Tilburg de enige universiteit is waar ik zonder selectie terechtkon. Voor alle andere premasters, moest ik eerst een Amerikaanse test doen. Die heb ik geprobeerd, maar het lukte me niet die te halen ondanks de nodige investeringen. De test zelf kostte 240 dollar, ik heb er een cursus voor gevolgd aan de Vrije Universiteit en ik moest boeken kopen om te oefenen.

In Tilburg kon ik gewoon beginnen. Maar als ik een vak niet haal, lig ik er uit. Ik wacht nog op een cijfer van een herkansing. Als dat een voldoende is, kan ik aan de master beginnen. Zo niet, dan ben ik de pineut."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden