Een derde intifada, gonst het onder Palestijnen

Volop geweldsincidenten na maanden van oplopende spanning. Noch Abbas noch Netanyahu is gebaat bij een nieuwe volksopstand.

Israël heeft honderden extra militairen naar de bezette Westelijke Jordaanoever gestuurd, in een poging de toenemende onrust bij de Palestijnse bevolking de kop in te drukken. De laatste dagen neemt het aantal aanslagen toe en gonst het van de speculaties over een derde intifada: een nieuwe, gewelddadige volksopstand.

De Israëlische regering lijkt erg zenuwachtig over de geweldsspiraal, die aan vier Israëliërs en vier Palestijnen het leven heeft gekost. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft al twee keer zijn veiligheidskabinet bijeengeroepen en een reeks maatregelen afgekondigd. Palestijnen worden nu eerder zonder proces in hechtenis genomen, militairen mogen sneller met scherp schieten en het leger verwoest weer vaker huizen waarin familieleden van terreurverdachten wonen.

Een belangrijke oorzaak van de onrust is het officieel ontkende gerucht dat Israël binnenkort ook Joden zou willen toelaten tot de voor Palestijnen heilige Tempelberg. Verder zijn Palestijnen kwaad over de dood van twee Palestijnse ouders en hun 18 maanden oude peuter. De drie kwamen afgelopen zomer om het leven doordat kolonisten 's nachts hun huis in brand staken. De daders lopen nog altijd vrij rond.

De spanning kwam eind vorige week tot een uitbarsting. Palestijnen schoten toen een kolonistenechtpaar dood op de Westoever. Andere boze Palestijnen staken zondag een militair en een rabbijn dood in het bezette Oost-Jeruzalem. Deze daders werden direct dodelijk getroffen door Israëlische kogels. Maandag schoot het leger nog twee Palestijnse jongens van 13 en 19 jaar dood, omdat zij met stenen gooiden. En bij schermutselingen vielen de afgelopen dagen honderden gewonden.

Duidt dit alles op een beginnende intifada, zoals eerder gezien in 1987 en 2000? Op de sociale media zingt de term veelvuldig rond. Maar het huidige dodental is een stuk lager dan de veertig slachtoffers die alleen al in de begindagen van de Tweede Intifada vielen. Ook de organisatiegraad van het geweld is beperkter. De Palestijnse aanslagen van nu zijn vooral het werk van eenlingen, of hooguit van een klein clubje, schrijft de Israëlische krant Ha'aretz. Er zit weinig coördinatie achter, anders dan bij de eerdere opstanden. Een echte intifada komt er bovendien pas als de Palestijnse president Mahmoud Abbas het geweld gedoogt, en als hij de veiligheidssamenwerking met Israël opzegt. Hij dreigde daar wel mee, vorige week bij de Verenigde Naties, maar dat leek vooral een poging om het conflict terug te krijgen op de internationale agenda.

Zelf is Abbas niet gebaat bij escalatie. Hij geeft de Palestijnse staat liever vorm via de diplomatieke weg. Ook de Israëlische premier Netanyahu heeft er vooral last van als de zaak uit de hand loopt. Hij en zijn rechts-nationalistische kabinet willen doorgaan met de bezetting en het uitbreiden van de nederzettingen. Dat gaat gemakkelijker in relatieve rust. Een bloedige strijd zou de internationale reputatie van Israël ook verder beschadigen.

Dit betekent nog niet dat een intifada gegarandeerd uitblijft. Volgens analisten kan de spanning best een eigen, oncontroleerbare dynamiek krijgen, want de frustratie onder de Palestijnen is groot. Nu er geen vredesproces meer is, groeit de steun voor een gewapende opstand snel. Volgens een recente peiling van het Palestinian Centre for Policy and Survey Research is 57 procent er voor, vergeleken met 49 procent een paar maanden geleden. Of de geest nog terug in de fles wil, moet de komende dagen blijken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden