Een der vermakelijkste oorden van gansch Hollant: aardbeienstad Beverwijk.

Beverwijk heeft bij het uitdelen van het stadsschoon niethelemaal vooraan gestaan, al vond Hendrik de Leth omstreeks 1730van wél. In zijn boek 'Het Zegenpralent Kennemerlant' sprak hijover “een groot, schoon, welbevolkt en welbetimmert Vlek“ ennoemde hij de stad “een der vermakelijkste oorden van ganschHollant“.

Wie nu de Toeristische Cultuurhistorische Stadswandeling vanBeverwijk loopt, zal zoiets niet onmiddellijk beamen. Als jebijvoorbeeld ziet hoe auto- en spoorwegen de stad (sinds 1298)in een keurslijf hebben geregen of hoe indringend de invloed isvan de industrie (lees vooral Corus, v/h Hoogovens), dan is daarweinig 'vermakelijks' aan. Vergeleken met Hollandse steden alsHaarlem, Alkmaar en Hoorn haalt Beverwijk zeker geenpodiumplaats.

Waarom heeft de gemeente onlangs dan toch een Stadswandelingmet hoofdletter uitgegeven? Omdat Beverwijk oog heeft voordetails en vaststelt dat er meer uit het verleden is overgeblevendan je op het eerste gezicht zou denken. Beverwijk, zegt hetzelf, is een interessante plaats in het midden van Kennemerland - en niet alleen vanwege de ligging tussen Haarlem en Alkmaar enomringd door oude plaatsen als Velsen en Wijk aan Zee.

Het zijn in eerste instantie de verhalen die een Tour deBeverwijk leuk maken. De oudste geschiedenis, de ontwikkeling vaneen agrarische nederzetting Beverhem tot een kerkdorp SintAagtenkerk, is terug te vinden in de buurt van de Grote Kerk endateert uit de 11de eeuw. De kerk is een juweel en de Wijkertorenis voor Beverwijkers het baken waar ze door de eeuwen heen altijdmet onverholen weemoed naar terugverlangen.

De uitbreiding naar een handelsnederzetting op de oevers vanhet Wijkermeer is een volgende fase, die zichtbaar is in een paarsmalle steegjes als de Raadhuisstraat en de Nieuwstraat: zijlopen flauwtjes af van de Breestraat naar het Meerplein, waarvroeger het water van het Wijkermeer klotste. Het zijn maardetails, maar misschien wel de leukste van de hele wandeling. Inhet Slangenwegje had Beverwijk vroeger zijn marktstraat. Aan dekant van het meer werden de handelswaren vanuit de schepenaangeleverd, aan de straatkant werden de luiken opengezet en dewaren uitgestald voor de verkoop. Van hier voeren de Wijkers overhet meer naar Amsterdam en andere steden om de producten van huntuinderijen te verhandelen: kersen, snijbonen, spinazie, bloemenen vooral hun rooie Amazones, de aardbei die Beverwijk beroemdmaakte. Bij helder weer moet de Westertoren van Amsterdamzichtbaar zijn geweest.

De Beverwijkers lijken zelf nogal ingenomen met hunwinkelstraat. De pas gerenoveerde Breestraat - in de volksmondook wel liefkozend 'de Bree' genoemd - doet haar naam eer aan,al zou Maliebaan ook niet misstaan. Door de iepziekte zijn veeloude bomen verdwenen, wat zeker in de winter een wat kale aanblikgeeft. Maar de markt is terug op de plaats waar die in de 13deeeuw ook was en bovendien wordt er iedere feestweek in augustuseen kortebaandraverij gehouden.

Afzijdig van de Breestraat staat de Sint Agatha. De rk kerkis gebouwd in 1922/24 naar een ontwerp van de architecten J.Th.J.en P. Cuypers en geïnspireerd door de Byzantijnse envroeg-christelijke bouwkunst. Een groot verschil met de(protestantse) Grote Kerk, die tussen 1592 en 1648 gebouwd ismede dankzij de accijns op bier. In de Peperstraat staat hetwoonzorgcentrum Lommerlust, genoemd naar het buitenhuisje datAagje Deken en Betje Wolff (dankzij een erfenis van 13000 guldenvoor Deken) hier in 1782 betrokken: de dames schreven er 'DeHistorie van Mejuffrouw Sara Burgerhart'- een 2-delige romanbestaande uit 175 brieven met pedagogische adviezen, vooralbestemd voor 'lieve jonge juffrouwen'. Een replica van huntuinhuisje is nu te zien op het binnenplein van Lommerlust.

En dan lopen we Beverwijk uit, via Baanstraat en Zeestraat,en komen in het groengebied op de grens met Wijk aan Zee en Duin.Daar tref je de pareltjes van de stad, de parken en de bijzonderehuizen. In het oude raadhuis van Wijk aan Zee is MuseumKennemerland ondergebracht. Huize Westerhout, omgeven door eenpark dat nu opengesteld is voor het publiek, was net als veelandere buitens bezit van een rijke Amsterdammer. Huis Beecksanghis vernoemd naar het gedicht waarin Vondel de Scheybeek aanduiddeals

'de klare Beeck, uit schorre duinen

gesproten, om uw ackerlant,

uw vijvers, bosch en groene tuinen,

langs oevers, dicht met loof beplant,

te laven met een lieflijck morren,

tot dat ze valt in 't Wijcker meer.'

In datzelfde Beecksangh zette Herman Gorter in 1887 de eersteregels van zijn 'Mei' op papier. In Huis Scheybeek vond Vondeleen schuilplaats voor het schrijven van zijn aanklacht tegen deleiders van het land, Palimedes. Het huis, gebouwd in opdrachtvan de Amsterdamse suikerhandelaar Baeck, wordt omringd door eenrijk versierd park en wordt gebruikt als kantoor.

Ook een imposant gebouw, maar niet echt sierlijk in dezelommerrijke omgeving is het Rode Kruis Ziekenhuis, beter bekendals het Brandwondencentrum - dat ze daar destijds geen anderelocatie voor hebben kunnen vinden!

Aan het einde van de tocht passeren we Akerendam, rechttegenover het station van Beverwijk en verstopt achter een muurdie vroeger bij storm het opdringerige water van het Wijkermeermoest tegenhouden. De buitenplaats is gebouwd door koopman enscheepsbouwer Jan Bicker, naamgever van het Bickerseiland inAmsterdam. Het buiten wordt nu deels particulier bewoond, alleenniet meer door 'ongehuwde vrouwen uit den beschaafden stand,geene weduwen zijnde, van 45 jaar en ouder'. Die tijd is voorbij.Net als het uitzicht op de Westertoren van Amsterdam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden