Een dag die zich spontaan en respectvol ontvouwt

Beeld ANP

Aanvankelijk leken veel mensen een beetje verlegen met de plotseling afgekondigde dag van nationale rouw, die de terugkeer van de 298 slachtoffers van de vliegramp in Oekraïne zou begeleiden.

De enige en laatste nationale rouwdag was na de dood van prinses Wilhelmina, 52 jaar geleden. Dat weet haast niemand meer. Hoe zou dat moeten, nationaal rouwen?

De vlaggen op overheidsgebouwen moesten van premier Rutte halfstok. Na de aankomst van de twee vliegtuigen zou er een trompetsignaal klinken, gevolgd door een minuut stilte. "Daar kan iedereen zich bij aansluiten", schreef het kabinet. Iedereen kán: open, uitnodigend. Maar ook: vrijblijvend, niet verplichtend - een gebod tot gezamenlijk herdenken zou niet passen in deze tijd.

De dag had geen gebruiksaanwijzing, maar die bleek ook niet nodig.

Overal in het land besluiten collega's, directies, vrijwilligers, Facebookers, festivalgangers dat zij stil zullen staan bij deze voor Nederland zo uitzonderlijke gebeurtenis. In Deurne is er geen muziek bij de braderie, bij de Spakenburgse dagen wordt de show met klederdracht aangepast, winkeliers in Barneveld staan een minuut stil voor hun zaak, taxi-chauffeurs in Sittard rijden met een rouwlintje, Facebookers zetten hun profielfoto op zwart.

Uit respect voor de slachtoffers, uit medeleven met de nabestaanden, uit boosheid ook, over het gruwelijke gesol met lichamen in het rampgebied. Alsof mensen willen zeggen: zó doen wij dat hier, respectvol en waardig omgaan met de slachtoffers, onder wie 193 landgenoten.

Zo ontrolt zich een dag van rouw. Vanaf vier uur gaan de initiatieven in het land over in de collectieve ervaring. Iedereen kan op televisie de aankomst van de eerste slachtoffers zien. De Hercules met zestien doodskisten en een Australische Boeing met nog eens 24 lichamen landen op een doodstille Vliegbasis Eindhoven, in een stil land.

Zo'n 1200 familieleden en vrienden van de overledenen volgen de aankomst van hun dierbaren in een hangar, afgeschermd voor de media. In de stralende zon zitten het koningspaar, de premier, ministers, met strakke gezichten, een flesje water bij de stoel. Dragers tillen de lijkkisten uit de vliegtoestellen en plaatsen ze in de zwarte lijkwagens.

De molens van Kinderdijk staan in de rouwstand Beeld ANP
Beeld anp

Die gaan in colonne over de snelweg naar Hilversum. En dan is er weer zo'n onverwacht, niet voorgeschreven, massaal teken van medeleven. Aan de kant van de weg staan mensen, op bruggen en viaducten pakken ze samen en gooien soms bloemen. Een kippevelmoment, noemen ze het zien van de rouwstoet. Thuis kunnen mensen zich niet losmaken van de televisie. Zij ervaren hetzelfde.

De lijkwagens arriveren om kwart voor acht bij de Korporaal Van Opheusdenkazerne in Hilversum. De komende dagen worden alle andere omgekomen passagiers naar Nederland gebracht en in Hilversum geidentificeerd. Op de dag van nationale rouw is ook daar een zee van bloemen gelegd.

Een verslaggeefster van de BBC noemde Nederland deze week een 'sereen en stabiel land, dat is verstrikt geraakt in andermans conflict'. Een Britse collega vat de dag zo samen: "Groot respect voor een klein land met een gebroken hart".

Beeld ANP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden