Een complete Veluwe erbij

bijplanten | De bos- en houtsector komt met een woest plan: 100.000 hectare nieuw bos in Nederland. De opstellers denken dat alleen door een groene revolutie klimaatdoelstellingen binnen bereik komen.

Als Nederland de klimaatdoelen van 'Parijs' wil halen, kúnnen we niet om een totale reconstructie van de samenleving heen, zegt Gert-Jan Nabuurs, hoogleraar Europese bossen aan de Wageningen Universiteit. Hij is een van de opstellers van een ingrijpend actieplan voor grootschalige bosaanplant in Nederland om zo de houtproductie drastisch op te voeren.

Nabuurs deed een studie die de basis vormt van een voorstel van samenwerkende organisaties in de hout- en bossector. Met dit plan kan Nederland de klimaatdoelstellingen in de komende dertig jaar halen, zeggen de samenstellers. Woensdag ligt het op tafel tijdens de Nationale Klimaattop 2016 in Rotterdam. Het akkoord van Parijs moet daar uitmonden in concrete maatregelen voor Nederland.

Hoogleraar Nabuurs: "Iedereen was lyrisch over het VN-klimaatakkoord dat in november vorig jaar in Parijs werd gesloten. Maar zonder een intensieve herbezinning op ons landgebruik gaan we de doelstelling in Nederland niet halen."

In Parijs is bepaald dat de aarde in de komende jaren niet verder dan met 2 graden mag opwarmen. Dat akkoord is niet vrijblijvend. De afspraken zijn voor het eerst juridisch vastgelegd. De landen die het akkoord tekenden, hebben afgesproken dat zij er serieus naar zullen streven de opwarming te beperken tot 1,5 graad. Om de doelen te halen, moet er snel een eind komen aan het gebruik van fossiele brandstoffen, die in belangrijke mate bijdragen aan de uitstoot van het broeikasgas CO2.

Volgens de opstellers van het actieplan groeit het inzicht dat de bos- en houtketen fors kan bijdragen aan de klimaatdoelen. Bossen spelen namelijk een grote rol bij de opname van CO2. Het huidige Nederlandse bosareaal haalt niet alleen jaarlijks vele miljoenen kilo's fijnstof uit de lucht, maar neemt ook 2,9 miljoen ton aan broeikasgassen per jaar op. De schadelijke koolstof wordt opgeslagen in de bodem en in het hout.

De makers van het actieplan willen die opslag van CO2 vergroten door de aanplant van veel meer bos en door verlenging van de levensduur van hout in de hele keten, zodat de opgeslagen koolstof zo lang mogelijk wordt vastgehouden. Daarnaast is het stimuleren van meer gebruik van hout in de bouw onderdeel van het plan.

Het wordt woensdag getekend door veertien organisaties voor bosbeheer en houtbewerking, zoals Staatsbosbeheer, de Unie van Bosschappen, de Vereniging van Bos- en Natuureigenaren, de verenigingen van houtondernemingen en van papier- en kartonfabrieken, de brancheorganisatie voor de timmerindustrie en de stichting Natuur en Milieu.

Het meest opvallende onderdeel van het actieplan is de aanplant van 100.000 hectare nieuw bos. Dat is een woud groter dan de hele Veluwe. De Veluwe, het natuurgebied tussen het IJsseldal (Apeldoorn-Zwolle), de Veluwerandmeren (Harderwijk), de Nederrijn (Arnhem) en de Gelderse Vallei (Ede-Barneveld), omvat ruim 91.000 hectare.

Volgens Nabuurs is de aanplant haalbaar en reëel. "We hebben een studie gedaan naar de mogelijke rol van de bos- en houtsector bij het behalen van de klimaatdoelen, de scenario's doorgerekend. Dit actieplan is goed te verdedigen, maar dan moeten we bereid zijn te investeren in bosbeheer en in kennisontwikkeling. Op dat terrein is nog veel winst te halen."

De enorme bosaanplant zal gevolgen hebben voor de landbouw, zegt Nabuurs. De landbouwsector zat niet aan tafel toen het actieplan werd opgesteld. Maar Nabuurs denkt dat ook de landbouwsector zal inzien dat er grote stappen moeten worden gezet. "Ik sluit niet uit dat boeren bosaanplant zullen gaan zien als een nieuw product."

In het actieplan is voorzien dat er 25.000 hectare bos wordt aangeplant op landbouwgronden en op stukken grond die minder geschikt zijn voor landbouw en veeteelt. Daar zal het dan vooral gaan om productiebossen. Verder ziet het plan mogelijkheden voor nog eens 30.000 hectare tijdelijk bos in landbouwgebieden, op industrieterreinen en op ongebruikte bouwgrond. Ook kan 25.000 hectare worden geplant in gebieden waar houtproductie en energieopwekking worden gecombineerd.

Binnen Europa heeft Nederland een van de kleinste bosarealen: zo'n 11 procent van het oppervlak. In Duitsland is dat 33 procent, Finland heeft 73 procent, Zweden 68 procent, Polen en Frankrijk 31 procent, Spanje 37 procent.

Het actieplan kan volgens Harry Hekhuis, hoofd beheer van Staatsbosbeheer, drie keer winst opleveren. "Naast de reductie in de uitstoot van CO2 is hout een grondstof die niet op raakt, hout vernieuwt zichzelf. En verder wordt door de aanleg van nieuw bos de biodiversiteit in Nederland gediend. De kwaliteit van wonen en werken wordt groter."

Zowel Nabuurs als Hekhuis zegt dat nieuwe bossen die vooral voor houtproductie worden gebruikt niet per definitie onaantrekkelijk zijn voor recreatie. Nabuurs: "We willen niet terug naar de tijd van de eindeloze plantages. In het plan zijn natuurreservaten opgenomen met meer ruimte voor biodiversiteit."

Hekhuis: "Het worden allerlei soorten bos, die aantrekkelijk zullen zijn voor de recreant, beslist geen honderden hectaren aaneengesloten productiebos."

undefined

Hout is goud

In de Nederlandse houtsector wordt jaarlijks 15 tot 20 miljard euro omgezet, maar het gaat daarbij vooral om verwerking van hout dat voor 90 procent uit het buitenland wordt geïmporteerd. De binnenlandse productie van hout is ruim 2,2 miljoen kubieke meter. Zestig procent van het geoogste hout wordt gebruikt voor compost en het stoken van hout in de open haard en kleine kachels.

De vraag naar hout neemt sterk toe. Het houtgebruik in Nederland zal in de komende tien jaar waarschijnlijk verdubbelen tot zo'n twee kuub per inwoner in 2030. Omdat ook elders in Europa de vraag toeneemt, is te verwachten dat importhout schaarser en dus duurder wordt.

Die ontwikkeling is volgens de opstellers van het actieplan een extra reden om meer te investeren in houtproductie en slimmer gebruik van hout in Nederland. 'We moeten hout inzetten voor de toepassingen waarin het de meeste duurzaamheidsvoordelen heeft ten opzichte van alternatieven', aldus het plan.

De opstellers willen de jaarlijkse oogst aan hout uit bos en landschap opvoeren van 1,2 miljoen kubieke meter nu naar 1,8 miljoen kuub. Dat is een toename van 50 procent. Tegelijk moet de CO2-opname van bomen op peil worden gehouden. Dat kan door bossen productiever te beheren, onder meer door betere boomsoorten aan te planten, zoals larix en beuk.

Eén van de punten uit het actieplan is het stimuleren van houtskeletbouw in Nederland. Daarnaast wordt gepleit voor het opzetten van een privaat fonds voor investeerders die willen beleggen in de aanleg van bos. Dat is ingewikkeld, omdat het twintig tot vijftig jaar duurt voordat er uit nieuw bos geoogst kan worden, maar volgens de opstellers is er zoveel belangstelling voor groen investeren dat er in ieder geval moet worden nagedacht over het aantrekken van privaat geld.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden