Een christen heeft bij Pegida niets te zoeken, vinden de kerken

Beeld afp

Een priester die tijdens een Pegida-demonstratie in Duisburg een toespraak hield, moet voorlopig zwijgen. Bisschop Felix Genn van Münster heeft hem een spreekverbod opgelegd. Kerken zijn eensgezind in hun afkeer van de anti-islambeweging.

De 67-jarige Paul Spätling uit Emmerich kreeg niet alleen te verstaan dat hij zich op straat op de vlakte moet houden, hij mag 'voorlopig' ook niet meer preken. De priester propageerde 'rechtse ideologieën, vreemdelingenhaat en verdeeldheid tussen godsdiensten', meent bisschop Genn. Daar is volgens hem in de kerk geen plaats voor. Door een 'volkomen vertekend beeld te geven van heden en verleden' zou hij zijn gezag als geestelijke hebben misbruikt.

Nog een steen des aanstoots: zijn kritiek op het feit dat de Dom van Keulen begin deze maand op zwart ging. Spätling sprak er tijdens zijn toespraak schande van dat de kerk tot die protestvorm was overgegaan.

'Iedereen moet zelf weten achter welke banier hij zich schaart'
Zijn openlijke steun bewijst dat er binnen de Duitse rooms-katholieke kerkprovincie op zijn minst enige sympathie voor de beweging is. Toch zitten de kerk en 'Patriottistische Europeanen tegen de islamisering van het Avondland', zoals Pegida voluit heet, bepaald niet op één lijn. Vorige maand waarschuwde aartsbisschop Ludwig Schick van Bamberg al tijdens een preek dat christenen bij 'niets te zoeken hebben' bij de massale betogingen.

Zijn collega Reinhard Marx, voorzitter van de Duitse bisschoppenconferentie, probeerde die uitspraak daags daarna lichtjes af te zwakken. Schik had dat standpunt vooraf met hem overlegd, vertelde Marx aan PresseClub München. Ieder moest voor zichzelf bepalen 'achter welke banieren hij zich wil scharen'. Marx: "Ik kan niemand politiek ter verantwoording roepen."

Toch liet ook Marx blijken dat hij de protesten geen warm hart toedraagt. Toen Pegida-betogers aankondigden om bij een mars kerstliederen te gaan zingen, waarschuwde hij dat 'wie kerstliederen zingt, Jezus erkent als de broeder van alle mensen'. Vreemdelingenhaat laat zich daar dus moeilijk mee rijmen.

Aartsbisschop Rainer Woelki van Keulen liet in zijn oudejaarspreek weinig aan de verbeelding over. "Niet het welvarende Europa heeft een immigrantenprobleem", stelde hij, "maar de arme buurlanden in de crisisregio's". Het is een waarheid 'die we te weinig, te timide en te zachtjes verkondigen'.

22 december: Pegida in Dresden. Beeld reuters
Beeld afp

'Jezus zei al: ik was een vreemdeling'
Het grootste protestantse kerkverband, de Evangelische Kirche (EKD), denkt er net zo over. "Vijandigheid tegenover vreemdelingen is niet te verenigen met het christelijk geloof", oordeelde voorzitter Heinrich Bedford-Strohm in een interview met Zeit. "Jezus heeft ons het dubbelgebod voor liefde gegeven: God én je naaste liefhebben. Jezus zei zelf: 'Ik was een vreemdeling en jullie namen mij op'."

Hij werd later bijgevallen door de Duitse Evangelische Alliantie, een interkerkelijke vereniging van conservatieve snit. Kerken moeten de bezorgdheden van Pegida-betogers serieus nemen, stelde voorzitter Michael Diener. "Maar we kunnen als christenen onmogelijk met extreem-rechts de straat op gaan."

'Ga met Pegida-betogers in gesprek'
Pegida is vooral populair in het oosten van het land, wierp Zeit EKD-voorzitter Bedford-Strohm voor de voeten. Zou dat komen doordat daar minder christenen wonen? Bedford-Strohm wilde er niet over speculeren. "Maar het valt wel op dat de angst voor islam en vluchtelingen het grootst is in plaatsen waar weinig moslims wonen. Dat toont wel aan hoe belangrijk het is om mensen te ontmoeten."

Christenen moeten wat hem betreft het gesprek aangaan met Pegida-betogers. "Als we hen demoniseren, schieten we daar niets mee op." Een van zijn voorgangers, Nikolaus Schneider, reageerde schamper. "De meesten willen helemaal niet in debat", meende hij. "En daar hebben ze goede redenen voor. Je komt toch niet verder dan het uitwisselen van argumenten."

Beeld afp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden