Een cel om te slapen, een cel om te trainen en een werkcel

Breivik blijft voorlopig afgezonderd van medegedetineerden

De man die 77 Noren vermoordde, pleitte voor vrijspraak. Maar het is waarschijnlijker dat de rechter morgen bepaalt dat Anders Behring Breivik nog heel lang blijft waar hij nu zit: in de Ila-gevangenis. Hoe zijn dagen er uit gaan zien, hangt af van de vraag of de rechtbank hem psychisch ziek verklaart of niet.

Ila is een zwaarbewaakte gevangenis voor de gevaarlijkste mannen van Noorwegen. Er wonen 124 gedetineerden, verspreid over twaalf afdelingen, en er werken 230 mensen. De gevangenen staan om zeven uur op, ontbijten en gaan dan naar school, maken in een werkplaats meubels of werken in de tuinderij.

"De gedetineerden hebben een moeilijk verleden, leven gevangen onder strenge restricties, ver van familie en vrienden", schrijft directeur Knut Bjarkeid op de website van de gevangenis. "Om de dag door te komen is het belangrijk om die inhoud te geven."

Om drie uur zit het werk er op en eten de gedetineerden een warme maaltijd of bereiden ze zelf wat van de ingrediënten die ze in de gevangeniswinkel kopen. Daarna kunnen ze naar fitness of de bibliotheek, of een potje voetballen. Tot negen uur kijken ze met afdelingsgenoten tv in de gemeenschappelijke ruimte, en dan moeten ze naar hun cel van negen vierkante meter.

Sinds de komst van Breivik beschikt Ila over een éxtra beveiligde afdeling. Mocht de rechter hem morgen toerekeningsvatbaar verklaren, dan blijft Breivik daar voorlopig. Hij leeft er afgezonderd van medegedetineerden en beschikt over drie cellen: één om te slapen, één om te trainen en één om aan zijn boeken te werken. Breivik heeft een eigen luchtplaats.

"Dat klinkt misschien goed, drie cellen en een luchtplaats", schrijft Bjarkeid, "maar de meesten zullen toch een voorkeur hebben om samen met de anderen naar het werk, school en de keuken te gaan." Om verveling te voorkomen spelen personeelsleden af en toe een potje schaak of andere spelletjes met Breivik. Ieder half jaar wordt bekeken of hij op deze plek moet blijven. Als de veiligheid het toelaat, kan hij onder hetzelfde regime komen te vallen als de andere bewoners.

De rechter kan Breivik morgen ook ontoerekeningsvatbaar verklaren. Breivik wordt dan een patiënt. Zieken van zijn kaliber gaan in Noorwegen normaal gesproken naar het zwaarbewaakte Dikemark-ziekenhuis. De veiligheidsrisico's met Breivik worden echter zo groot geacht, dat hij sowieso in de Ila-gevangenis blijft. Er wordt dan een vleugel voor hem verbouwd - een klus die een jaar gaat duren en een paar miljoen kost.

De bewaking is in dat geval in handen van de gevangenis, terwijl Breivik dagelijks contact heeft met Dikemark-therapeuten die hem proberen te genezen. Noren investeren daar fors in. Volgens een tv-documentaire van omroep NRK kost een patiënt in Dikemark de Noorse staat een dikke acht ton in euro per jaar, en staat tegen één bewoner vijf man personeel. "Als mijn broer in zo'n situatie zou belanden," aldus een Dikemark-medewerker in de documentaire, "dan wil ik dat hij met waardigheid en respect wordt benaderd en de best mogelijke behandeling krijgt. Daar hangt een prijskaartje aan."

Als Breivik ontoerekeningsvatbaar wordt verklaard, gaat hij in hoger beroep, heeft hij al aangekondigd.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden