Een Catshuisakkoord verdient een betere naam

Redactie: Cyntha van Gorp, Teun Lagas en Ingrid Weel

Het kan nog makkelijk de tweede Koninginnedagcrisis in de politieke geschiedenis worden. Maar het kan ook het Catshuisakkoord gaan heten, wanneer premier Mark Rutte later deze maand aan het hek verschijnt om te vertellen dat het is gelukt en dat hij voor de laatste punten en komma's nu snel teruggaat naar zijn Torentje. Op zijn iets te kleine damesfiets.

Of zouden de onderhandelaars van VVD, CDA en PVV alsnog een spannender naam verzinnen voor hun compromis over de bezuinigingsoperatie die volgens Rutte 'de ingrijpendste ooit' is, in deze zware financiële crisis waarin Nederland zijn gezicht moet redden in Brussel?

Het paasakkoord werd dus niet gehaald. Daar was er trouwens al één van: in 2005 kwamen premier Balkenendes coalitiepartijen CDA, VVD en D66 na een paascrisis over de gekozen burgemeester overeen hoe het verder moest met de bestuurlijke vernieuwing. Veel vernieuwing leverde dit paasakkoord achteraf gezien niet op.

Een Goede Vrijdagakkoord baarde het Catshuis evenmin. Dat bestond trouwens ook al. Het kabinet-Lubbers 3, met PvdA-leider Wim Kok als minister van financiën, bereikte onder die naam in 1991 een doorbraak in de bezuinigingsonderhandelingen over de tussenbalans. In het toenmalige kromme Haagse jargon: het Goede Vrijdagakkoord ging over de 'Tuba'.

Van het bami-akkoord, in 1993, weet inmiddels iedere kenner van de Haagse politiek dat er geen bami werd gegeten. In de woonkamer van CDA-fractieleider Bert de Vries in Bergschenhoek werd een deal gesloten met coalitiepartner PvdA over een ingreep in de WAO. Lubbers kon verder regeren. En Bert de Vries liet voor de onderhandelaars nasi-goreng halen bij zijn chinees om de hoek. Geen bami.

De huidige Catshuis-besprekingen zijn voor journalisten in zoverre makkelijk, omdat er geen speurtocht nodig is. Vaak moesten verslaggevers eerst maar eens zien te ontdekken waar de hoofdrolspelers precies de koppen bij elkaar staken om gemene zaak te maken. Zo'n verstoppertjes-spel werd gespeeld bij de kabinetsformatie in het vergaderoord van het Friese Beetsterzwaag. De onderhandelaars van CDA, PvdA en ChristenUnie gingen toen bijzonder ver in hun pogingen verslaggevers te ontlopen. Zij schreven zich aanvankelijk zelfs in onder schuilnamen bij de receptie van Hotel Beetsterzwaag.

Kabinet-Van Opzeeland
Jan Peter Balkenende had bijvoorbeeld een slaapkamer onder de naam J. van Opzeeland. Wouter Bos gebruikte daar het alias W. Woudstra. De ChristenUnie-onderhandelaars André Rouvoet en Arie Slob sliepen er als respectievelijk A. André en meneer Van der Krop.

Na al die geheimzinnigheid ging het kabinet-Van Opzeeland regeren, zoals iedereen nu weet. Drie jaar later in 2010 kwam het uiteindelijk vervelend aan zijn eind, omdat meneer Woudstra en zijn PvdA het voor gezien hielden in de Uruzgancrisis.

Op dit moment staan de journalisten voor het hek van het Catshuis om te kijken of het niet uitdraait op een nieuwe Koninginnedagcrisis. De eerste Koninginnedagcrisis leidde in 1989 de val in van het tweede kabinet-Lubbers. Toen heel Nederland van het milde Oranjezonnetje genoot, besloot de VVD onder leiding van Joris Voorhoeve dat het autootje van forensend Nederland niet zo hard mocht worden aangepakt. Een week later sneuvelde het kabinet op het reiskostenforfait.

Een paar decennia geleden was het posten voor het Catshuis zwaarder dan nu. De kabinetten van Barend Biesheuvel en Joop den Uyl vergaderden vaak door tot in de vroege uur-tjes. Op zoek naar warmte weken de verslaggevers dan in de nacht soms uit naar het tegenover liggende Bel Air-hotel, waar een rijk uitgeruste bar was.

Toen de alcohol de meligheid deed toenemen, besloot een ANP-collega als geintje een telefoontje te plegen naar één van de hotelkamers boven. 'Good morning sir. Your plane is leaving in two hours', bracht hij de slaapdronken Amerikaanse toerist in paniek.

Nadien was het wachtende journalistenkorps niet langer welkom in de lobby van Bel Air. Zo laat in de nacht hebben de huidige onderhandelaars het nog niet gemaakt.

Bijvoorbeeld:

1. Hervormingsakkoord

2. Herstelakkoord

3. Koninginnedagakkoord

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden