Een carrière-politicus is niet geschikt om CDA te gaan leiden

Wordt CDA-fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma de nieuwe lijsttrekker?Beeld ANP

Het ontbreekt de christen-democratie aan een langetermijnvisie. De nieuwe leider moet vanuit de Tweede Kamer gaan werken aan het eigen verhaal.

Zelden is er voor het CDA meer reden geweest tot dankbaarheid voor een kabinetsbreuk dan toen Wilders de stekker uit de gedoogcoalitie trok. Toen vervolgens ook nog eens binnen 48 uur een bezuinigingspakket tot stand kwam dankzij bekwaam onderhandelen van minister De Jager hoorde ik van CDA-leden: eindelijk heb ik weer een reden om trots te zijn op onze partij.

Hoe anders zou de stemming zijn geweest wanneer het CDA opnieuw had bijgetekend voor voortzetting van de samenwerking met Wilders. Natuurlijk had men met enige moeite het Catshuis-akkoord wel weer verdedigd, maar het besef opgesloten te zitten in een coalitie die voor het land geen perspectief bood en op langere termijn de levensvatbaarheid van de christen-democratie bedreigde, zou er niet minder om zijn geweest.

Het Haagse CDA leed aan het stockholmsyndroom. En nu, na de bevrijding, lijdt het aan een verdringingssyndroom. Het kader zal de professionals aan het Binnenhof daarin wel weer volgen en de ogen sluiten voor de opgave die nog onvoltooid voor ons ligt: de herbronning van de christen-democratie. Die is met het rapport van het Strategisch Beraad pas begonnen. Het gevaar is levensgroot dat het proces dat eerder dreigde te verzanden door de gedoogcoalitie alsnog verzandt.

Dat laat zich het beste illustreren aan de hand van de profielschets van de nieuwe lijsttrekker: hij of zij moet een verhaal kunnen vertellen en een visie voor de lange termijn hebben. Maar welk verhaal? En welke visie? Het CDA als politieke beweging mankeert het daaraan juist.

Kennelijk hoopt men nu dat de nieuwe lijsttrekker die leegte opvult. Dat is een illusie en ook een garantie voor een mislukking. Herbronning van het CDA vraagt nog een jarenlange discussie, dialoog, reflectie, analyse en vertaling naar politiek handelen, voordat er weer een verhaal en visie staan. Een lijsttrekkersverkiezing kan wellicht enige tijd de aandacht vestigen op het CDA, maar ook onbarmhartig het inhoudelijk tekort zichtbaar maken. Dat is alleen te voorkomen door als CDA ronduit te erkennen dat het er nog lang niet is. Dat brengt ook met zich mee dat een lijsttrekker het tot zijn of haar taak moet rekenen om verder leiding en vorm te geven aan dat proces. Dat lukt niet als een lijsttrekker vervolgens in een kabinet gaat zitten.

In het verleden lag dat anders: ten tijde van Lubbers en in de beginperiode van Balkenende verkeerde de christen-democratie nog niet in de existentiële crisis van vandaag. Ook getalsmatig was het CDA zo sterk vertegenwoordigd in de kabinetten, dat het al profiel verwierf via aansprekende bewindslieden. Die tijd komt niet terug. Het volgende kabinet zal wellicht uit vijf partijen bestaan; het CDA kan dan hooguit twee of drie ministers leveren. Wanneer de lijsttrekker er één van is, zal hij of zij meer bezig zijn met de interne coalitieverhoudingen en de positie van het CDA daarin, dan met het CDA-verhaal op lange termijn.

De conclusie moet dan ook zijn dat een belangrijke eis in de profielschets ontbreekt: de lijsttrekker moet beschikbaar zijn om vijf, zes jaar in de Tweede Kamer en vooral met het Wetenschappelijk Instituut en de leden in het land te werken aan het CDA-verhaal. Wie daartoe niet bereid is en vooral met de kortetermijnagenda van de eigen ministeriële carrière bezig is, is ongeschikt om het CDA te gaan leiden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden