Een burcht voor de elite en kansarmen

Drie ondernemers hadden ieder een plan om de vervallen burcht in het Groningse Wedde te redden. Het lot bracht hen samen en nu vieren in het kasteeltje minderbedeelde kinderen vakantie, terwijl de upper ten een vorkje prikt of ontspant in een bubbelbad.

De Haagse moeder kijkt verontwaardigd. Ze zegt dat Leo Janson zich in de leeftijd vergist. Janson, kasteelheer van de Burcht Wedde, heeft haar dochter en een vriendinnetje zojuist een prinsessenjurk uit de verkleedkist laten zien. De meisjes zijn twaalf en dertien, al lijken ze door hun make-up flink wat ouder. Janson kijkt er doorheen. En ziet de dametjes even later in de jurken over de oprijlaan van zijn kasteeltje rennen, terwijl hun moeders een sigaret opsteken op het terras.

Bijna viereneenhalve eeuw geleden probeerde graaf Lodewijk van Nassau vanaf de burcht in het Groningse plaatsje Wedde het Spaansgezinde Groningen te veroveren. Het mondde uit in de Slag bij Heiligerlee (1568), gevolgd door de Tachtigjarige Oorlog. Dat op deze historische locatie sjieke horeca nu hand in hand gaat met jeugdzorg is een bijzonder verhaal.

In 2005 reageert Leo Janson (54) op een oproep van de gemeente Bellingwedde een plan te schrijven om de Burcht Wedde - ook wel Huis te Wedde - voor de toekomst te bewaren. De decennia ervoor hebben het waterschap Westerwolde en de Streekraad Oost-Groningen kantoor gehouden in het middeleeuwse kasteeltje. Maar de streekraad - overlegorgaan van gemeentes - staat op het punt te worden opgeheven. Bellingwedde, dat eigenaar is van het kasteel, wil de burcht kwijt.

Janson ziet het wel zitten. Hij is directeur geweest van een vastgoedorganisatie en halverwege de jaren negentig met zijn gezin uit het westen in Groningen beland, de buik vol van de vastgoedwereld. In Groningen heeft hij bij Onstwedde een groepsaccomodatie en conferentieoord opgericht, Juffertje in 't Groen. Maar Janson wil verder. Als hij hoort van de burcht is hij net terug van een half jaar India. Hij ziet het voor zich: Een wellnesscentrum met restaurant in Wedde. "Kruiden, olietjes. Ik was helemaal gek van die Indiase geneeswijze Ayurveda en van de Chinese geneeskunst."

Janson is niet de enige met een oogje op de burcht. Ook een ondernemende veeboer uit de buurt en zakenman Frank Ferrari melden zich. De boer wil de burcht als uitvalsbasis om groepen gasten mee te nemen door de omgeving, Ferrari ziet een kinderhotel voor achterstandskinderen voor zich.

De drie mannen kennen elkaar niet. Op het gemeentehuis van Bellingwedde treffen ze elkaar voor het eerst, de dag dat ze voor de gemeenteraad een voordracht moeten houden. Janson: "Ik vergeet het nooit meer. Daar stonden we. De een nog beter voorbereid dan de ander. Iedereen deed zijn stinkende best, we wilden allemaal die burcht."

Door gerommel en geblunder bij de gemeente, krijgen de drie onafhankelijk van elkaar de burcht toegezegd. Een nieuwe oorlog rondom het kasteeltje dreigt. Eindeloze rechtszaken, leegstand van het complex en verloedering. Janson ziet het al voor zich en wil het voorkomen. Hij nodigt zijn twee concurrenten uit voor beraad.

De veeboer haakt af, om financiële redenen. Maar Janson en Ferrari besluiten met elkaar in zee te gaan. Frank Ferrari (65) heeft goed geboerd met het produceren van pallets en wil nu hij de zestig is gepasseerd iets doen voor kinderen die het niet zo getroffen hebben. Huiverig om voor patser te worden versleten, blijft hij liever op de achtergrond, zegt de ondernemer, maar hij kan niet ontkennen een fors aandeel te hebben in de burcht zoals die er nu bijligt. Hij en zijn vrouw Martina, lerares bijzonder onderwijs, hebben zelf geen kinderen. Bewust niet. "Ik vind dat je in deze maatschappij een kind nogal wat aandoet. Iedereen wil alles. Allebei werken, minimaal twee keer per jaar met vakantie, allebei een auto, en kinderen, we stellen bovenmenselijke eisen." Hij herinnert zich een bedrijfsleider die hij in dienst had: "Die woonde zo'n eind van zijn werk dat hij zijn kind om zes uur 's morgens naar de crèche bracht en hij haalde het om zeven uur 's avonds weer op. Als je dat een hond zou aandoen, zouden ze zeggen: Waarom heb je eigenlijk een hond?"

Na een opknapbeurt van 3,4 miljoen, deels met subsidie, is het Wedder kasteel in de zomer van 2011 geopend als horeca met erfgoedlogies en als kinderhotel. Alle activiteiten - de opbrengsten komen volledig ten goede van het kinderhotel - zijn gebundeld in een stichting, die de burcht voor de eeuwigheid min een dag huurt. "Dat moest juridisch zo", zegt Leo Janson. Hij gaat voor, door het restaurant met witte gesteven servetten en glanzend glaswerk op tafel, langs de twee vorstelijke hotelkamers en last but not least over de verdieping met de logeerkamers voor de kinderen die zich in Wedde een paar dagen ridder, koning, jonkvrouw of prinses kunnen wanen.

"Salie", zegt Janson en wrijft een stukje fijn van het geurige kruid dat aan de voet van de burcht groeit. Het klopt dat hij maar weinig terug vindt van zijn wens van toen. Hij moet er wel om lachen. "Het is go with the flow." In plaats van een wellnesscentrum exploiteert hij binnen de stichting onder meer de grote kasteeltuin die gehuurd kan worden voor evenementen. Dat komt voorzichtig op gang. Dezer dagen vormt de tuin een van de hoofdpodia van de Groninger Tuin- en Kunsttiendaagse. Er ligt een enorme kaart van Noord-Nederland met daarop de tuinen van landschapsarchitect Lucas Pieters Roodbaard (1782-1851). Maar bovenal is Janson de vliegende keep van het kasteel. "De burcht doet een appèl op mij." Deze middag trapt hij op de bakfiets naar de winkel om boodschappen te halen voor de Haagse gasten. Een bruidspaar dat foto's wil maken wijst hij behulpzaam mooie plekken aan. "Moet ik dan zeggen: Fotograferen kost 25 euro per uur? Ik hoop dat ze een lang en gelukkig huwelijk hebben." De kasteelheer is alleen bezorgd of de oldtimer van het bruidspaar geen olie lekt. Die van een eerder echtpaar deed dat wel. Het spoor is nog goed te zien.

Frank en Martina Ferrari hebben een pandje uit 1700 tegenover de burcht gekocht. Er komt een pannenkoekenhuisje in. Het idee is dat de kleine burchtgasten er straks hun eigen pannenkoeken bakken. De kinderen moeten vooral veel horen over de geschiedenis, vindt Ferrari, die zijn eigen kennis met onuitputtelijk enthousiasme deelt. "Er zijn hier heksen veroordeeld, verbrand en opgehangen. En Mussert bracht in 1934 de Hitlergroet in de deuropening van het kasteel." Voor de jeugdige logees geen computer of televisie. Wel verkleedkleren, bordspelen, kano's, fietsen en kampvuurtjes. Janson: "En lekker ruig eten met de handen." Dat eten wordt door patron cuisinier van de burcht Gerard Noordermeer klaargemaakt.

De grens tussen arm en rijk vervaagt in Wedde. De hotelkamers met jacuzzi waren eerst bestemd voor de begeleiders van de kinderen. Janson: "Maar de begeleiders wilden in de vleugel van de kinderen slapen." Janson geeft nog een voorbeeld van zulk voortschrijdend inzicht. "We dachten eerst: De kinderen kunnen hier niet zijn als er ook hotelgasten zijn. En misschien ook wel niet, of niet overal, als er restaurantgasten zijn. We dachten dat het zich niet tot elkaar zou verhouden. Maar we kwamen erachter dat het helemaal geen probleem is als alles door elkaar loopt. Een Amerikaan en zijn vrouw zaten hier laatst met de kinderen mens-erger-je-niet te spelen."

Slag bij Heiligerlee
Het gevecht duurde op 23 mei 1568 maar twee uur. Het Spaanse leger wordt naar een moeras gelokt en verliest 1700 man, Lodewijk slechts 40, onder wie echter wel broer Adolf.

Avontuurlijke kasteelvakantie
Stichting De Burcht Wedde biedt kansarme kinderen van zes tot en met zestien jaar een gratis avontuurlijke kasteelvakantie van drie dagen aan. Kinderen worden voorgedragen door Elker, jeugd- en opvoedhulp in de provincie Groningen, of door de Vakantiebank die kinderen uit armoedesituaties voordraagt. De kinderen nemen hun eigen begeleiders mee. Dat kunnen ouders, grootouders of professionele verzorgers zijn. Het kinderhotel in de Burcht Wedde heeft plek voor veertien gasten, kinderen inclusief begeleiders.

www.burchtwedde.nl

www.tuinen.groningen.nl

Lodewijk van Nassau
Deze jongere broer van Willem van Oranje versloeg de Spanjaarden bij Heiligerlee: het beginsignaal voor de Tachtigjarige Oorlog. Zes jaar later sneuvelde hij op de Mookerheide.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden