Een brug van beton

Het was een mooi plan: Suriname had een brug nodig, Nederland had er een over: de afgeschreven Waalbrug. Uiteindelijk bleek het niet haalbaar, de brug te verschepen en nu ligt er een nieuwe oververbinding over de rivier de Coppename. Die is beter aangepast aan het Surinaamse klimaat.

Met nog een sliert auto's, personenbusjes en vrachtlorry's wachtend op hun beurt bij de steiger aan de Saramacca-zijde, steekt de veerpont Maratakka II van wal, de Coppenamerivier over, richting Coronie, naar het dorp Jenny. De achterblijvers doden de kleine drie kwartier die hen scheidt van de volgende oversteek met hangen in de schaduw. Een chauffeur van een busje ligt onder zijn voertuig en brengt nog snel wat reparaties aan. Reizigers duiken een van de cafétjes in of slenteren langs de rivier en de stalletjes met limonade, cassavechips, snoep. En met de specialiteit van Boskamp, het dorp hier bij de pont. Gedroogde en gerookte kodjoekoe, een vis die even verderop gevangen wordt, waar de Coppename in de Atlantische Oceaan uitmondt.

Drie forse kodjoekoes kosten bij een hindoestaans meisje duizend Surinaamse gulden, zo'n anderhalve Nederlandse gulden. Even verderop liggen de vissen te drogen in de zon, op een houten plateau naast een verweerd bord met de groet: 'Welkom in Saramacca'. Daarboven in gebladderde verf de schildering van een brug, die beide oevers van de Coppename verbindt. Een klassieke boogbrug, en bepaald niet conform de realiteit.

Die realiteit ontvouwt zich even verderop, zo'n anderhalve kilometer stroomopwaarts. Daar overspant een strakke, moderne lage brug de rivier, en leggen mens en machine de laatste hand aan de Coppenamebrug, een pronkjuweel voor Suriname dat vanuit de hoofdstad Paramaribo het westen van het land, de rijstvelden van Coronie en Nickerie, gaat ontsluiten. Paradepaardje ook van Ballast-Nedam, de Nederlandse bouwer, die de opdracht om deze brug plus nog een brug over de Surinamerivier bij Paramaribo te bouwen bij de Surinaamse regering in de wacht heeft gesleept, en die flink gewerkt heeft om de brug op tijd klaar te krijgen.

Dat is ruimschoots gelukt: de oorspronkelijke openingsdatum, ergens in december 1999, is met zo'n half jaar vervroegd. Vandaag, precies een jaar nadat de eerste paal 55 meter de grond in ging, kan de brug al in gebruik worden genomen. Met een openingsceremonie waarbij de Surinaamse president de schaar in het lint zal zetten. Aanvankelijk was het nog de vraag, welke president dat zou zijn. Maar aangezien in Suriname de strijd om aftreden dan wel afzetten van de in diskrediet geraakte president Jules Wijdenbosch nog steeds niet is beslecht in het voordeel van beoogd opvolger André Telting, kan Wijdenbosch zijn prestigeproject zelf onhullen.

Marcel van Bergen, hoofduitvoerder van Ballast Nedams Coppenameproject, grijnst. ,,Anders hadden we wellicht aan beide zijden van de brug een lint gespannen, kon er dubbel geknipt worden'', zegt hij.

Dit is de plek waar de 'Waalbrug' was gepland, een bizar ontwikkelingsproject, tientallen jaren geleden vanuit Nederland gelanceerd, waarbij een voor één Nederlandse gulden afgeschreven ijzeren brug over de Nederlandse rivier de Waal zou worden afgebroken en overgebracht naar Suriname, om daar de oevers van de Coppename te verbinden. Het onzalige project ging niet door, infrastructuur en technologie waren er toen niet op berekend, bovendien was de brug geen Meccano-knutselwerk en is het Surinaamse klimaat wat betreft temperatuur en vochtigheid wel even anders dan in Nederland.

Nu ligt er een splinternieuwe, ruim anderhalve kilometer lange, goeddeels betonnen brug. Honderdnegentig man werken er nog aan, 150 'echte' bouwers, de rest staf- en verzorgend personeel. Toen de bouw in volle gang was waren dat er 240.

Aan de Saramaccaanse zijde van de brug is in samenhang met de bouw een klein dorp verrezen met eigen watervoorziening en energie, eigen gezondheidszorg, met slaapgelegenheid voor tachtig man en een grote kantine. Die kantine is inmiddels gesloten, er kwamen nogal wat klachten over de eentonigheid van het dagelijkse menu.

Dus trekt tot vandaag de laatste hand gelegd wordt dagelijks een groepje Ballast Nedammers richting het nabijgelegen Boskamp om daar bij de stalletjes en eethuisjes kant en klaar eten in te slaan, kip, vis, vlees verse groenten, rijst. Alleen de overnachters maken hier gebruik van, want de meeste werklui zijn uit de omgeving gerecruteerd en gaan 's avonds naar huis.

Tijdens de roerige weken in mei en begin juni, toen Suriname geheel plat ging uit protest tegen het regime-Wijdenbosch, werd hier gewoon doorgewerkt. Enig probleem was zo nu en dan de aanschaf van materialen, zegt Van Bergen, maar de boel heeft hier geen moment stil gelegen. De preciese kosten van deze brug weet hij niet, wel dat de bouw van de Coppenamebrug samen met die van de Surinamebrug - waarvan onlangs de pijlers geslagen zijn - 168 miljoen Nederlandse gulden gaat kosten. Te voldoen door de Surinaamse overheid, en geheel te bekostigen uit de nationale begroting, die amper 450 miljoen Nederlandse gulden bedraagt. De bouw van de bruggen pleegt dus wel zeer zware aanslag op de toch al bijna lege schatkist. Misschien dat straks via tolheffing bij de brug wat kan terugvloeien in de schatkist, maar het is nog niet eens zeker of er tol zal worden geheven, dat is zaak van het Surinaamse parlement.

Nee, die verhalen dat de bouw van de brug soms werd opgeschort totdat er weer geld door de regering was overgemaakt, kloppen niet, zegt Van Bergen. En over de berichten dat er zo'n dertig miljoen Nederlandse gulden aan smeergeld door Ballast Nedam is betaald aan Surinaamse autoriteiten, wil hij niets kwijt, daar weet hij niets van. Wel dat de kosten van de bruggenbouw zijn gestegen doordat de aanleg van de aan- en afvoerwegen aanvankelijk niet in het contract was opgenomen, dat zou door de Surinaamse overheid geregeld worden. Uit oogpunt van efficiëntie en voortvarendheid heeft Ballast Nedam ook de aanleg van die infrastruktuur maar op zich genomen, en lokale bouwers ingehuurd om de wegen aan te leggen. En dat zorgt voor die extra dertig miljoen, waardoor de kosten, aanvankelijk begroot op 138 miljoen, uitkomen op de huidige 168.

De 'smeergeldaffaire' heeft nog in De Nationale Assemblee, het Surinaamse parlement, tot rumoer geleid, aangezwengeld door parlementslid Jiwan Sital van de Fal, de Federatie van Arbeiders in de Landbouw. Er zou een parlementaire enquête worden ingesteld naar de zaak, maar daar is tot op heden niets van gekomen, en onder de huidige, demissionaire regering - zelf van a tot z betrokken bij het project - zal er ook nooit iets van komen ook.

Terug in Boskamp, bij de pont. Een vrouw achter een stalletje met zuur, kinderen spelend onder de toog, hoopt dat ze de boel kan verplaatsten en dat ze straks een plekje krijgt bij de nieuwe brug. ,,Maar het wordt wel onvoordelig, hoor. De mensen rijden straks allemaal door. Dat wordt straks minder guldens.''

Een ploegje werkers van Ballast Nedam arriveert bij het dorp en stapt rond bij de kramen en eethuisjes. Ondanks de hitte de helmen op, de zwemvesten om, de portofoons opzichtig in de hand. Statussymbolen, want men moet wel weten wie ze zijn. Na enig tijd vertrekken ze weer, de plastic draagtassen vol warm eten, richting Coppenamebrug.

In het eethuis annex slijterijtje ziet Eliza, een moeder van net in de twintig, de toekomst voor haar en de haren somber in. ,,Als straks de brug opengaat, gaan alle auto's daar naartoe'', zegt ze. ,,We proberen wel een plaats te krijgen daar, maar die hebben we nog niet. De pont blijft nog wel varen, maar wie gaat er nog met de pont? Het wordt moeilijk voor Boskamp, hoor. Ik ben wel een beetje bang, het wordt zo saai hier.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden