Een bronstig hert fotografeert zo lekker

De bronst van het edelhert is weer begonnen. Dat betekent massa's bezoekers voor parken waar het dier zijn seizoensgebonden macho-gedrag vertoont. Een spektakel voor menig natuurliefhebber, maar vooral ook voor de natuurfotograaf.

REPORTAGE | FLEUR DE WEERD

Zijn telelens is bekleed met dezelfde camouflagestof als zijn jas. "Het is een 600 lens. Met converter is hij 840." Eigenaar Marcel de Bruin lacht trots. Hij was vroeger professioneel natuurfotograaf. "Maar daar is tegenwoordig geen brood meer mee te verdienen." Zijn hoofd knikt naar zijn collega's achter hem. "Ik heb pas ergens gelezen dat Nederland 400.000 natuurfotografen kent. Nouja, je ziet het."

Het is een maandagavond in september. Dat betekent bronsttijd voor het edelhert. Op een open plek in het Nationale Park Hoge Veluwe staan minstens vijftig auto's geparkeerd aan de rand van de weg. Enkele statieven steunen op de hoedenplanken van de auto's. De lenzen staan integraal gericht op het open veld, waar een paar appels liggen te wachten in het gras.

De Bruin is niet de enige met een camouflagejas. De meeste van de aanwezige mannen zijn in het beige of het donkergroen. "Terwijl die edelherten kleurenblind zijn", lacht boswachter Henk Ruseler. "Maar ja dat hoort gewoon bij hun imago." En ze fotograferen natuurlijk ook andere dieren, die wel kleuren zien en dan is het zeker handig, voegt hij er snel aan toe. "We kennen elkaar van de natuurfotografenclub uit Apeldoorn", vertelt een man met een grijze baard. "Zie je hém daar, hij heeft de grootste lens", zegt een ander terwijl hij wijst naar De Bruin. Hij lacht achter zijn hand: "Size does matter."

De man met de baard is Joop Werther. Hij is gepensioneerd accountant en heeft al 25 jaar een beschermerkaart van het park. Sinds hij niet meer werkt komt hij hier wekelijks. Verkoopt hij zijn foto's? Ben je gek, Werther schudt zijn hoofd. "Ik ben niet zo'n postzegelverzamelaar." Hij knijpt zijn ogen samen. "Van die fotografen die via internet hun foto's proberen te verkopen. Mij niet gezien hoor. Ik doe het voor de natuur en voor mezelf. En natuurlijk voor de fotoclub."

Het park heeft gemiddeld 500.000 bezoekers per jaar. Volgens boswachter Ruseler is de belangstelling voor de natuur onverminderd. "Sterker nog, ik durf te beweren dat meer mensen er steeds meer waarde aan hechten. De excursies die we organiseren zitten meestal vol. Kindersafarikampen, de week van het paard. En veel fotografen, hun aantal is sinds de komst van de digitale camera enorm gestegen."

Bij de hertenbronst heeft de Hoge Veluwe zo'n 700 bezoekers per dag. Veel mensen komen op eigen houtje, zoals deze mannen hier. Maar er gaan ook dagelijks groepjes mee op excursie met een natuurgids.

Twee kilometer verderop zit zo'n groep in een afgelegen hutje. Ze turen met hun verrekijker door de planken naar een edelhert dat honderd meter verderop staat te grazen. Er heerst doodse stilte. "Niet flitsen", fluistert natuurgids Henny Raven. "Maar ze horen ons toch sowieso?" vraagt een van de bezoekers. Goede vraag, knikt Raven. "Ze horen ons wel, maar van onverwachte geluiden of bewegingen kunnen ze toch schrikken. Dus lenzen niet te ver uit laten steken en niet met de handen flapperen." Een bezoeker trekt haastig zijn fotocamera naar binnen. Het hert kijkt niet op of om.

"Wat een spektakel hè", zucht biologielerares Joyce Nijs. Ze komt hier meerdere keren per week. "Ik zie wel eens mensen die hun geld terugvragen omdat ze niet zien wat ze verwachten nadat ze de introductiefilm hebben gezien. Maar ik vind het iedere keer weer mooi", lacht ze. "Ze wisselt haar verrekijker met haar camera die over haar bodywarmer hangt. "Bijna verslavend, zoveel schoonheid."

Op het grote open veld hebben de meeste fotografen het nu wel gezien. "Er is te veel licht", legt Werther uit. "Strijklicht moeten we hebben. Dan zie je die bomen op de achtergrond minder. Schemering is ook goed, dan komen de geweien mooier uit."

Maar is het niet wat gekunsteld dat de herten met voer worden gelokt? Tja, zegt boswachter Ruseler. "Ze vertonen toch wel geconditioneerd gedrag in een park als dit. Maar dat je hiermee de bezoekers met zekerheid burlende herten kunt bieden, geen probleem. Het is toch de mooiste plek om ze te zien. Vraag maar eens rond, de mensen komen ieder jaar weer terug."

Er ontstaat rumoer achter hem. De mannen sprinten naar hun camera. Er zijn herten gesignaleerd aan de rand van het veld. Het enige mannetje dat er tussen staat, zet het op een loeien. Maar het klikken van de camera's overstemt het geluid. De boswachter lacht. "Het zijn de best gefotografeerde herten van Nederland."

Burlen
Burlen, zo heet het loeiende oergeluid dat de edelherten uitstoten in de bronsttijd. In die periode van half september tot half oktober zijn de hinden vruchtbaar en probeert het mannetje ze bijeen te drijven in een soort harem, zodat alleen hij ze kan bevruchten. Met het burlen imponeert hij de vrouwtjes en markeert hij zijn territorium. In de bronst zijn de mannetjes erg actief. Omdat ze amper slapen, weinig eten en forse inspanningen leveren om de concurrentie te verjagen, zijn ze daarna uitgeput en soms wel 30 kilo afgevallen.

Hoe het hert zoveel geluid voor elkaar krijgt? Zijn luchtwegen lijken speciaal ontworpen om een enorm volume te kunnen produceren. Omdat de lucht vanuit de longen door een steeds bredere holte wordt geblazen - van de luchtpijp naar de keel en de nog wijdere bek - ontstaat er een megafooneffect.

Waar kun je terecht
Om de herten in hun bronsttijd te zien en te horen, kun je terecht op verschillende plekken in Nederland:

Het Nationaal Park Hoge Veluwe is open van 9.00 tot 20.00 uur. Toegang kost voor volwassenen acht en voor kinderen vier euro. De excursies zitten allemaal volgeboekt, maar er zijn diverse wildobservatieplekken bereikbaar via de ingangen Otterlo en Hoenderloo aan de Houtkampweg. Ook aan de Wildbaanweg, het asfaltpad dwars door het park, zijn diverse parkeerplaatsen met goed zicht op de herten.

Om de bronst ongestoord te laten verlopen zijn er extra rustgebieden voor het wild gecreëerd. Enkele wandel- en ruiterroutes zijn hierdoor niet toegankelijk. Bezoekers worden hierover geïnformeerd bij de ingangen van het Park.

Ook de avondexcursies van de Stichting Natuurcentrum Veluwe in Ede zitten deze maand vol, maar in oktober zijn er nog enkele opties. Handig is te informeren bij de lokale VVV: 0318-614444. Vertrekpunt is het Natuurcentrum Veluwe aan de Groot Ginkelseweg 2a in Ede (een zijweg van de N 224, provinciale weg Ede-Arnhem.)

Bezoekerscentrum Veluwe Noord in Nunspeet is dit weekend begonnen met zijn excursies en heeft nog op diverse avonden plaats, tot 4 oktober. Verschil is wel dat de herten in dit gebied niet worden gelokt met appeltjes. Volgens de boswachter moet het de bezoekers vooral gaan om de avondsfeer en het luisteren, er is geen garantie dat de herten worden gezien. Op de website van Staatsbosbeheer staat meer informatie over de tijden. Bij het bezoekerscentrum (0341-252996) kunnen ze vertellen op welke excursies nog plaats is.

Ook de excursies die Natuurmonumenten in het Deelerwoud organiseert zijn volgeboekt. Wel zijn er twee natuur- en wildobservatieposten in het Nationaal Park Veluwezoom, de Elsberg en in Herikshuizen, waar edelherten in de schemer te volgen zijn.

In de Oostvaardersplassen lopen veel herten, maar je kunt het gebied maar beperkt in. Redelijk zicht is er vanaf de Praamweg bij Lelystad (bij de vogelkijkhutten Grote en Kleine Praambult). Andere optie is te wandelen door de Driehoek, een open wilgenbos bereikbaar vanaf de parkeerplaats bij informatiecentrum 'de Oostvaarder', Kitsweg 1 in Lelystad.

Staatsbosbeheer organiseert ook excursies, voor groepen van 15 personen, in een elektrische kar, met uitleg door een boswachter. De avondritjes zijn allemaal volgeboekt, maar voor wie vroeg op wil staan is er nog plek op woensdag 21 en 28 september en op 11, 12, 17, 18, 19 en 20 oktober. Deze tochten beginnen om 7.30 uur en duren tot 9.30 uur. Volwassenen betalen 25 euro. Aanmelden kan via 0320-254585.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden