Een bril, een hoofd dat denkt: te eng voor extremisten

Hedendaagse moslimextremisten lijken op de Cambodjaanse communistische dictator Pol Pot. Pots schrikbewind kostte in de jaren zeventig miljoenen Cambodjanen het leven. De tiran had het vooral gemunt op brildragers, want zij waren te intellectueel en daarom gevaarlijk.

Ook moslimextremisten zijn bang voor hersens, getuige de gruwelijke manier waarop ze mensen onthoofden, moslims en niet-moslims. Het liefste zouden ze ook tegenstanders uit het verleden op die wijze ombrengen. Soms hebben die een standbeeld gekregen en dat biedt mogelijkheden om ook hen postuum toch nog te onteren. In februari werd in de Syrische stad Noeman Maarra, bij Aleppo, het standbeeld van de dichter Aboe Alaa Al-Maarri onthoofd. Een week later verdween in de Egyptische stad Minya de buste van Taha Hoessein. Tussen die twee giganten zit een klein millennium, maar de overeenkomsten zijn treffend.

Maarri is een icoon van de klassieke Arabische cultuur, Taha Hoessein van de moderne. Beiden waren blind, beiden waren vrije denkers. Maarri geldt als de schutspatroon van Arabische atheïsten, getuige zijn uitspraak dat er twee soorten mensen waren, met religie en zonder hersens of met hersens en zonder religie.

Zo uitgesproken was Taha Hoessein niet, maar ook hij botste met de orthodoxie. In 1927 verbood de openbaar aanklager een boek van hem, waarin hij had geschreven dat Abraham niet de Kaaba in Mekka had gebouwd. Hij noemde dat een mythe, vergelijkbaar met het verhaal dat de stad Rome zou zijn gesticht door Romulus en Remus. Overigens schorste in diezelfde tijd in Nederland de gereformeerde kerk dominee Geelkerken; die had betwijfeld of de slang in het paradijs echt had gesproken.

In zijn schitterende autobiografie schrijft Taha Hoessein dat hij als jongetje al een gewoonte van Maarri had overgenomen: beiden aten apart, omdat ze niet wilden dat anderen zagen hoe ze door hun blindheid knoeiden met de maaltijd.

Hij schreef een boek over Maarri: 'Met Aboe Alaa in zijn gevangenis'. Bedoelde hij de 'gevangenis' van de fysieke blindheid of die van de mentale blindheid van de godsdienstdwepers?

Een maand na de vernieling van Maarri's standbeeld onthoofdden extremisten ergens in de Sahara een Franse gijzelaar.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden