Een bommetje is zo gekocht

(FOTO'S PATRICK POST)

Elk mondiaal sportevenement is een potentieel doelwit voor terreurorganisaties, maar op het WK in Zuid-Afrika is het risico beduidend groter dan anders, waarschuwt het South African Institute of Race Relations. „De omstandigheden voor terroristen zijn hier heel gunstig.”

De Zuid-Afrikaanse special forces gaven deze week in de Johannesburgse upperclass-wijk Sandton een flitsende demonstratie. Tot de tanden bewapende commandotroepen sprongen met abseiltouwen uit helikopters en liepen rechtstandig langs hoge kantoorgebouwen naar beneden. Nu de vrees voor een terroristische aanslag tijdens het WK toeneemt, willen de veiligheidsdiensten benadrukken dat ze overal op zijn voorbereid.

De spectaculaire show kwam uitgebreid op het journaal. „Heel amateuristisch”, verzucht Frans Cronjé, veiligheidsspecialist van het onafhankelijke Institute of Race Relations in Johannesburg. „Als je op een aanslag moet reageren, ben je sowieso al te laat. Onze politie denkt dat een beetje zwaaien met een machinegeweer terroristen afschrikt. En dan nog op tv laten zien ook. Enige tactische voorsprong die je hebt – welke wapens gebruik je, welke helikopters, hoe ga je te werk – geef je zo bij voorbaat weg.”

Het Nederlands elftal werd deze week geconfronteerd met de dreiging van een aanslag. Een Saoedisch lid van de Al-Kaida-beweging, opgepakt in Irak, beweerde plannen te hebben voor een aanslag op het Nederlandse en/of Deense elftal en hun supporters.

Dat een aan Al-Kaida gelieerde groep het WK voetbal zal gebruiken als platform voor een aanval tegen het Westen, is niet ondenkbaar, meent de Zuid-Afrikaanse analist. „Het risico is vrij groot. Alle randvoorwaarden zijn aanwezig. Explosieven zijn hier makkelijk verkrijgbaar; kijk maar hoeveel geldautomaten er worden opgeblazen. Bovendien zijn Zuid-Afrika’s grenzen poreus en de controles bij de grensposten makkelijk te omzeilen. Ambtenaren zijn om te kopen, dus wie wil, kan hier onder een valse naam werk- en verblijfsvergunningen regelen. Het is voor Al-Kaida niet moeilijk om te infiltreren.”

De Somalische Al-Shahab-militie heeft hoogstwaarschijnlijk al voet aan de grond in Kaapstad, volgens het Instituut.

Westerse landen, Amerika voorop, hebben de grenscontroles sinds 9/11 stevig aangescherpt. Daardoor verleggen aan Al-Kaida gelieerde groepen hun werkterrein naar westerse doelen in ’derde landen’, denk aan de aanslagen op ambassades in Tanzania en Kenia. Om dergelijke terroristische aanslagen te voorkomen, is een messcherpe en betrouwbare inlichtingendienst nodig en ook die ontbeert Zuid-Afrika, aldus Cronjé. „Onze inlichtingendienst is corrupt. De regeringspartij zet hem vooral in bij strubbelingen met interne en externe politieke rivalen.”

Ook Zuid-Afrika’s buitenlandpolitiek is voor westerse inlichtingendiensten een obstakel om informatie te delen, meent hij. „Zuid-Afrika is verklaard tegenstander van de war on terror. Het land heeft goede relaties met Irak, Iran en Hamas, en ook met Noord-Korea en China. Westerse landen vertrouwen dat niet.”

Dat Zuid-Afrika niet in the know is, bleek eerder deze week bij de arrestatie van de Saoedische kolonel Azzam al-Qahtani in Irak. Hij zou, samen met Al-Kaida’s tweede man Ayman al-Zawahiri, van plan zijn om tijdens het WK aanslagen te plegen op Nederlandse en Deense doelwitten. De Zuid-Afrikaanse politie en de ’Hawks’, de speciale opsporings- en vervolgingseenheid, wisten tot hun schaamte nergens van.

Cronjé: „We weten dat de Britse, Amerikaanse en Israëlische veiligheidsdiensten hier actief zijn en ook Europese. Die doen wat Zuid-Afrika zou moeten doen. Als er hier een aanslag wordt verijdeld, is dat aan hen te danken.”

Buiten die terreurdreiging zal Zuid-Afrika voor de reguliere toerist nooit zo veilig zijn als tijdens het WK, stelt Cronjé. Wie gevrijwaard wil zijn van de reguliere criminaliteit, moet vooral de stadions opzoeken, adviseert hij. Er worden meer dan veertigduizend politieagenten vanachter hun bureaus vandaan getrokken en ingezet rond alle hotels, stadions en fanparken.

Cronjé, zelf oud-politieman: „Zuid-Afrika is heel goed in het beveiligen van grote evenementen. Dat kunstje kennen ze uit de tijd van de apartheid: met een paar duizend man een township hermetisch afgrendelen en elke raddraaier arresteren.”

(Trouw)Beeld Patrick Post
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden