Een bom onder die kunst

Aan de rand van Baarn, op een rotonde bij de afslag van de snelweg, staat een monsterlijk beeld. Je ziet het onmiddellijk: iemand heeft gedachteloos met wat rommel zitten aanklooien, zich het hoofd brekend over de opdracht die zij/hij had om voor dit Gooise dorp 'iets moois' te maken, zag opeens het met een scherp voorwerp opgerolde versierlintje van een boeket bloemen voor zich en kreeg Het Grote Idee voor haar/zijn geestesoog. Zodat er nu een piramide-vormige sokkel staat met daarop een gedrocht van door elkaar lopende metalen slierten die samen een bol vormen. Het metaal blinkt ook nog. Kunst als gruwel. Er staat nogal wat pijnogig kunstgeklooi in de Nederlandse openbare ruimte. En je kunt dit soort ellende helaas niet ontwijken door het mijden van musea (waar vaak ook veel lelijks te zien is, maar meestal toch nog minder erg dan wat er buiten staat). Bij iedere confrontatie met weer een ander kunstwerk dat niet om aan te zien is, denk ik: waarom hebben we in Nederland niet een terroristische groep die een bom onder deze rotzooi legt? Nertsen worden vrijgelaten, in Engeland, benzinestations gemaltraiteerd, in België, walvisvaarders het varen onmogelijk gemaakt, op open zee. Maar waar blijft de actie tegen slechte kunst? Op graffiti-spuiters en krakers hoeven we niet te rekenen; zij zullen ons niet verlossen van lelijke 'openbare' kunst. Vandalen bekladden met hun graffiti muren, wanden en beelden die er zonder die graffiti veel beter uitzien. Krakers laten van leegstaande panden meestal niet veel over; huizen en bedrijfsruimten die er nog redelijk uitzagen worden door krakers uitgewoond, tenzij deze wederrechtelijke huisbezetting is omgezet in legale bewoning (omdat ze er alleen met buitensporig geweld uit te krijgen zijn). Van hen kunnen we niets verwachten.

Maar er moeten in dit land toch wel wat andere heftige types rondlopen die een bom in elkaar kunnen knutselen. Het is bijna dertig jaar geleden dat het Van Heutsz-monument in Amsterdam om politieke redenen onder handen werd genomen; het bleef staan. Enkele jaren geleden werd het standbeeld van Wibaut omlaag gehaald, ook in Amsterdam; het werd er weer neergezet. Maar verder zijn het toch voornamelijk oorlogsmonumenten die het moeten ontgelden. Waar een totaal andere motivatie achter zit - de verkeerde.

Dat die lelijke beelden in de openbare ruimte met rust worden gelaten door ontevreden politieke drammers is onbegrijpelijk. Wat symboliseert meer de consensuspolitiek van Nederland waarin het middelmatigheid troef is dan die erbarmelijk middelmatige beelden? Stadspolitici, deelraadpolitici, wijkpolitici, burgers en buitenlui, geheimtaal sprekende kunstkenners en tweedimensionale rekenmeesters - iedereen mag meeouwehoeren over die kunstwerken, iedereen mag erover meebeslissen, iedereen moet 'er wat in zien', iedereen 'moet het voor zijn rekening kunnen nemen'. En het resultaat is aanstootgevende lelijkheid. Blaas die handel toch op.

Het zal niet gebeuren. Mooi en lelijk is geen issue in de Nederlandse politiek. Wetenschappers willen nog wel eens kiezen voor theorieën die 'mooi' zijn. De eenvoud van de gedachte, de helderheid, de kortheid, de navolgbaarheid, de elegantie van een hypothese kunnen een wetenschapper in vervoering brengen en hem doen besluiten de ene theorie te verkiezen boven de andere. Maar wanneer hoor je in de politiek nog een betoog dat 'mooi' is? Wordt er ooit voor een politieke oplossing gekozen omdat hij mooi is, elegant, stijlvol?

De beelden op dorpspleinen en stadsrotondes zijn het concrete bewijs van de middelmatigheid van de politiek. Van de lusteloosheid, van het gebrek aan visie, van het geouwehoer. De politiek in Nederland: een kluwen glinsterende slierten. Baarn, haal dat gedrocht weg! En begin de politieke vernieuwing!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden