Review

Een boek met dubieuze krenten (1)

De koninklijke familie, en dat toegespitst op prins Bernhard, wordt de laatste maanden geconfronteerd met allerlei kritische publicaties.

Na de recente onthullingen over de in 1967 uit een Frans liefdesavontuur van de prins geboren dochter, worden nu twee buitenechtelijke Britse zoons ten tonele gevoerd. Zij zouden tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn ontsproten uit een intieme relatie die de prins had met de Britse lady Ann Or Lewis. Zij was in de oorlogsjaren in Londen lange tijd zijn achterbuurvrouw. Dat is te lezen in het al maanden geleden met veel tamtam aangekondigde boek 'Crisis op Soestdijk' van historicus Jan Kikkert. Het verschijnt deze week bij uitgeverij 'De papieren tijger' in Breda (prijs ¿ 32,50).

Nadat Kikkert de afgelopen tijd in diverse televisieprogramma's en de roddelpers al uitvoerig koketteerde met deze ontdekking, valt hetgeen hij er in zijn boek over schrijft tegen. Hij komt niet verder dan te melden, dat lady Or Lewis de prins twee zonen opleverde, die elke werkdag “als eerzame burgers” per trein naar hun werk in de Londense city reizen.

Ook deze vage mededeling rekent Kikkert tot de 'aantrekkelijke krenten' van zijn boek. Hoe de twee Bernhard-nakomelingen heten en wat ze precies doen, vermeldt zijn verhaal niet. Aangenomen mag worden, dat Kikkert dat niet wist te achterhalen, want hij toont geen enkele terughoudendheid over wat hij wel aan de weet kwam. Er worden nog wat namen van vriendinnen genoemd, met wie de prins zich in de oorlogsjaren, tot ergernis van zijn schoonmoeder Wilhelmina, in Londen vermaakte. Kikkert heeft ervoor gezorgd up-to-date te zijn. In zijn boek heeft hij alles opgenomen wat in recente publicaties aan kwalijks over prins Bernhard is geschreven, uiteraard ook zijn omstreden NSDAP-lidmaatschap.

Op het eerste gezicht lijkt het allemaal indrukwekkend wat Kikkert uit archieven heeft opgedoken. Het verhaal over de samenzwering die Bernhard met hulp van zijn moeder Armgard in de Tweede Wereldoorlog zou hebben gesmeed om stadhouder van Nederland te worden, wordt breed uitgemeten. De prins zou daarmee worden beloond, als hij het voor elkaar kreeg dat het Nederlandse leger bij de Duitse inval geen tegenstand bood. Het is een verhaal dat eerder opdook, maar met geen document wordt gestaafd. Kikkert komt er mee aanzetten, alsof het de onthulling van de eeuw is. De dreiging dat dit gegeven uit zou lekken, zou zelfs de feitelijke reden zijn het zogenaamde Hofmansgebeuren naar buiten te brengen. Bernhard zou de problemen met zijn vrouw in de openbaarheid hebben gebracht, om de nog veel pijnlijker onthulling over zijn zogenaamde greep naar de macht af te schermen.

Kikkert gaat diep in op de Hofmans-affaire. Hij maakt dankbaar gebruik van de onthullingen in recente publicaties, zoals van de biografie die dr. Lambert Giebels vorig jaar schreef over 'onderkoning' Beel.

Dubieuze krenten (2)

Kikkert breit al deze op zich spannende verhalen aan elkaar. Als je hem mag geloven, was het Nederlandse hof ten tijde van Juliana's koningschap en de nadagen van koningin Wilhelmina vergeven van de intriganten. Wilhelmina en Juliana waren zo onnozel, niets in de gaten te hebben. Intussen leidde Bernhard een dubbelleven, geholpen door de schimmige kolonel Alexis Pantchoulidzew, die in zijn jonge jaren bekend stond als 'Raspoetin II'. De rol die Tschuli, zoals hij in de familiekring werd genoemd, speelde is altijd in nevelen gehuld gebleven. De manier waarop hij bij de ouders van Bernhard aan kwam waaien, en toen werd gebombardeerd tot kolonel die nog onder de Russische tsaar zou hebben gediend, was een romantisch maar niet te controleren verhaal. Tschuli's ster steeg tot grote hoogte. Na de dood van Bernhards vader ging hij een belangrijke rol spelen in de opvoeding van Bernhard en diens broer Aschwin. Voor prinses Armgard werd en bleef de zes jaar jongere kolonel tot aan zijn dood in 1968 de grote toeverlaat. Van de zijde van het hof is altijd ontkend, dat de twee in het geheim waren getrouwd.

Prinses Armgard zou Juliana het leven danig zuur hebben gemaakt. Armgards Duitse familieleden bezochten, tegen de zin van Juliana, regelmatig Soestdijk. Deze ongewenste gasten, de 'poessies' van Bernhard, reden in snelle sportwagens en hadden er vooral plezier in Juliana in het paleispark onder aanmatigend claxongeloei met haar fiets van de weg te drukken. Als gastvrouw hield Juliana van een goede sfeer. Die bevorderde zij door gezellig te gaan breien. Dat werkte volgens haar kalmerend op mannen, vandaar dat zij tijdens staatsbezoeken de breikous meestal meenam. Kikkert zegt van Bernhard, dat achter de façade van moderne zakelijkheid en prettige toegankelijkheid een Pruisisch edelman schuilging, die zich verheven voelde boven niet-adellijken, niet bereid zich aan te passen aan de normen en waarden van het gewone volk en kritiek niet accepterend.

Terwijl Juliana niet weg te slaan was van het tv-toestel zorgde Bernhard ervoor, zijn leven boeiend in te richten door, zoals hij zelf zei, “op het juiste moment even te flikflooien”.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden