ReportageErebegraafplaats Loenen

Een bloem voor elk graf op het Nationaal Ereveld Loenen

Kinderen leggen bloemen op de graven van het ereveld in Loenen. Voor het eerste is het ereveld dicht tijdens Dodenherdenking. Beeld Koen Verheijden

Elk van de 4000 graven op het Nationaal Ereveld in Loenen krijgt een bloem. Omdat het ereveld tijdens Dodenherdenking dicht is, leggen kinderen ze een dag eerder neer.

Op het Nationaal Ereveld Loenen klinkt al ruim zeventig jaar het geluid van de herdenking. De langzame tred van zij die over het bospad op weg zijn hun eer te betonen. Het geritsel van de bosjes bloemen. De zachte woorden van nabestaanden die overstemd worden door de merels en de zanglijsters in de dennen.

Voor het eerst sinds de opening van het ereveld in het najaar van 1949 zullen al deze geluiden er niet zijn tijdens de jaarlijkse Dodenherdenking op 4 mei. Het ereveld blijft vanwege het coronavirus gesloten voor publiek. Alleen minister Hugo de Jonge, enkele hoogwaardigheidsbekleders en de filmploeg van omroep Gelderland zijn welkom om kransen te leggen en het via een livestream te delen met de rest van Nederland.

Gerrit Klifford, gestorven op 16 april 1945

“We komen voor die meneer, meneer Klifford”, zegt Dorien Schouten een dag voor de nationale herdenking tegen haar twee dochters. Ze wijst naar het graf van Gerrit Klifford, gestorven op 16 april 1945. “Ik vind het sneu voor hem, gestorven vlak voor het einde van de oorlog.” Schouten adopteerde het graf een jaar of vijf geleden. Nabestaanden kwamen er niet meer. “De oorlogsperiode had altijd al mijn interesse. Op een gegeven moment kwam ik erachter dat je hier een graf kunt adopteren”, vertelt ze terwijl haar dochters Gerrits grafsteen versieren met meegebrachte tulpen en takjes uit het bos. “Wij kregen toen meneer Klifford toegewezen.”

Schouten bezoekt het adoptiegraf een paar maal per jaar. “Altijd rond 4 mei en meestal rond zijn verjaardag.” Veel over zijn geschiedenis weet ze niet. “Hij is volgens mij uiteindelijk gestorven aan een ziekte.” De halve vergetelheid is het lot van veel van de begravenen in Loenen. Sommige graven hebben het geluk dat ze geadopteerd worden, zodat er nog iemand langskomt. Maar bij veel andere liggen nooit bloemen.

Een bloem voor elk graf

Om iedereen die in Loenen begraven ligt te herdenken, bedacht de moeder van de in Afghanistan omgekomen Timo Smeehuijzen – die ook op het ereveld ligt – voor dit jubileumjaar een plan. Elk van de bijna 4000 graven zou op 4 mei een bloem krijgen. Aanvankelijk zouden de ruim 2000 bezoekers die jaarlijks in Loenen herdenken samen de bloemen verspreiden. Maar door het virus is dat niet mogelijk. Dus heeft de organisatie een groepje kinderen gevraagd de bloemen een dag eerder alvast neer te leggen.

Kinderen leggen bloemen op graven van het ereveld in Loenen.Beeld Koen Verheijden

Een stuk of tien kinderen lopen met hun handen vol rode en witte gerbera's langs de graven van gesneuvelde militairen, bekende verzetsstrijders als Anton de Kom en Stuuf Wiardi Beckman, politieke gevangen, Engelandvaarders en slachtoffers van de Arbeidseinsatz. Ook verzetsman Arnold ter Morsche krijgt een bloem.

“Mooi dat er zo toch aandacht voor is”, zegt zijn kleindochter Sylvia Bloemers-Ter Morsche. Omringd door haar man en haar thuiswonende dochters, vertelt ze het verhaal van haar opa. Hoe hij als Nederlander in een Duitse wapenfabriek werkte. Hoe hij tijdens de oorlog besloot het verzet te helpen. En hoe hij na verraad werd ontdekt en onthoofd door het nazi-regime.

“Mijn oma is het toen gelukt zijn urn van het Rode Kruis mee te krijgen naar Nederland”, zegt Bloemers-Ter Morsche. Ze komt al haar hele leven op 4 mei naar Loenen. Met haar gezin en dat van haar zus woont ze de ceremonie bij en viert na afloop de vrijheid met asperges bij Van der Valk. Maar dit jaar zijn haar op zichzelf wonende zoon en het gezin van haar zus er niet bij. “Door corona kan samenkomen met zoveel mensen niet”, zegt dochter Merel. “Het voelt wel gek, zo zonder het samenzijn en de plechtigheid van de herdenkingsdienst.” Maar het asperge-eten gaat wel door. Niet bij Van der Valk, maar gewoon thuis.

Lees ook:

Is er dit jaar nog ruimte voor de Dodenherdenking en Bevrijdingsdag?

Wat moet Nederland doen op 4 en 5 mei? Gerdi Verbeet, voorzitter van het Nationaal Comité 4 en 5 mei, vroeg Nederland naar de ideale invulling in crisistijd.

‘Dodenherdenking en Bevrijdingsdag krijgen extra betekenis door de coronacrisis’

Inmiddels is duidelijk dat de coronacrisis ook de plannen voor herdenkingen en vieringen van het einde van de Tweede Wereldoorlog, dit jaar exact 75 jaar geleden, dwarsboomt. Wat nu?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden