'Een betere naam hebben we nooit kunnen bedenken'

Twintig keer per jaar wordt Arts & Auto bij 61.182 Nederlanders in de brievenbus gestopt. Om het blad aan huis te ontvangen moet je lid zijn van de artsenvereniging VVAA. Daaronder vallen intussen de meest uiteenlopende beroepen in de gezondheidszorg: artsen, medisch specialisten, tandartsen, dierenartsen, apothekers, verloskundigen en fysiotherapeuten. Maar het blad is bij veel meer mensen bekend; het ontbreekt in geen enkele wachtkamer, in het gezelschap van een oude HP/De Tijd, een overjarige Elle, een uit elkaar hangende Donald Duck en iets over tennis of golf. Hoewel de hoofdredacteur weet dat steeds meer artsen hun blad laten inbinden.

“Het toesturen van Arts & Auto is inbegrepen bij het lidmaatschap van onze Vereniging voor Verzekeringen van Artsen Automobielen. We zijn er puur voor de leden. Daar zijn we heel streng in. Dat lidmaatschap is op zich geen kostbare aangelegenheid, men betaalt er jaarlijks zestig gulden voor. In ruil daarvoor kan er gebruik worden gemaakt van een veelheid van diensten op het gebied van bankzaken, pensioenvoorzieningen, belastingadviezen en sinds kort zelfs beleggingszaken, kortom alles wat met de zakelijke kant van een medische praktijk heeft te maken. Een groot deel van de verzekeringen doen wij zelf, voor een klein deel zijn wij tussenpersoon. Het blad, dat als het in de winkels lag zeker een gulden of acht zou kosten, krijgen onze leden op de koop toe”, vertelt Caroline Linssen.

“Arts & Auto is een general-interest blad en beslist geen medisch vakblad, al worden we daar vaak wel naast gezet. We waken er ook voor dat te worden. Daarom bij ons geen technische artikelen over medische ontdekkingen of nieuwe medicijnen. Als verenigingsblad kan men ons eerder vergelijken met De Kampioen van de ANWB, al hebben wij een heel andere formule.”

Arts & Auto komt voort uit de in 1924 opgerichte Vereniging voor Verzekeringen van Artsen Automobielen. Linssen: “We zijn gestart als een vereniging die voor haar leden een goedkope autoverzekering wilde regelen. Dat gebeurde als reactie op de maatregelen die de verzekeraars in de jaren twintig namen om de premies voor autoverzekeringen van artsen fiks te verhogen omdat ze ook 's nachts reden. Dat leverde, vond men, een verhoogd risico op. Een aantal artsen pikte dat niet. Zij richtten een club op om het anders te regelen. Dat initiatief is uitgegroeid tot een full service financiële dienstverlening. Tot ver na de Tweede Wereldoorlog is de nadruk erg op auto's blijven liggen. Artsen kregen vlak na de oorlog door de overheid een auto toegewezen, want er was niet veel op dat gebied meer in Nederland.”

De vereniging begon in 1935 met het eigen blad Arts & Auto. De oorspronkelijke historische naam is gehandhaafd, al dekt die al lang niet meer de lading. Linssen: “Een betere naam hebben we tot nu toe niet kunnen bedenken en ik geloof ook niet dat we die naam moeten veranderen, want zo kent iedereen ons.”

Bladerend door recent verschenen nummers wordt al snel duidelijk dat het onderwerp auto tegenwoordig een ondergeschikte rol speelt. Vandaar dat het woord op de cover van het blad klein wordt afgedrukt. Het enige dat in de autosector is gebleven, is de vaste test van een nieuw type auto. Verder wordt het blad gevuld met interviews, onderwerpen die in brede zin raakvlakken hebben met medische zaken, zoals artikelen over schizofrenie, nieuwe ontwikkelingen in de fysiotherapie, de tsétsé-vlieg als veroorzaker van een slaapziekte die jaarlijks tienduizenden slachtoffers maakt, medicinale planten in India, dokter zijn in Roemenië, ongewenste intimiteiten en achtergronden over beleggen en geld lenen. Als dat laatste uit de hand loopt is de VVAA er om persoonlijk advies te geven hoe weer uit de rode cijfers te komen.

In elk nummer staat steevast een puzzel waarmee de jaarlijkse lidmaatschapscontributie kan worden teruggewonnen. Artikelen over leuke uitstapjes, zoals recent 'zeilen en zingen op de Waddenzee', interessante studiereizen en hobby's ontbreken niet. De agenda met wat er op dat gebied allemaal voorhanden is, omvat een paar pagina's. De meest gelezen rubriek, Caroline Linssen (37) bekent het zonder terughoudendheid, heet Bermlampjes. Daarin kunnen leden goederen te koop aanbieden en vragen. Dat kan variëren van 'een zus van een huisarts', die twee Labrador-pups in de aanbieding heeft, het aanprijzen van een Engelse pubklok, een golfset, een antieke eiken wapenkist, een donkereiken cilinderbureau, een Kempische eetkamertafel, enkele kisten eerste klas Bordeaux wijnen, tot leden die op zoek zijn naar een opvouwbare behandeltafel, een betaalbare cello, een au pair in Canada, auto's en vakantiehuizen en kamers voor studerende kinderen.

De achtergrond en maatschappelijke status van de leden verloochent zich niet. In het oktobernummer vroeg een 'spontane ondernemende vrouw, midden dertig, jong van geest, actief en zonder kids' een goed maatje om uiteindelijk samen een gezellig gezin te stichten, een partijtje golf te spelen, lekker te eten, rond de open haard te zitten, naar kunst te kijken, het theater te bezoeken en zo af en toe een reis te maken.

Regelmatig zijn er extra activiteiten voor de leden, zoals onlangs een fotowedstrijd met als thema 'Contrast'. Dit jaar was er voor het eerst een verhalen- en gedichtenwedstrijd over het thema 'Een dag uit de praktijk'. Linssen: “Het bleek reuze aan te slaan. We kregen bijna honderd inzendingen, waarvan we de winnende in ons december-nummer gaan publiceren. De eerste prijswinnaar is een oogarts in Almelo, die een ontroerend gedicht schreef over een zevenjarig meisje dat door hem werd behandeld.”

Het uiterlijk van Arts & Auto is in de loop van de jaren grondig veranderd. In het begin was het een nogal vodderig periodiek. In het eerste nummer, dat 5 januari 1935 uitkwam, werd aandacht gevraagd voor 'de aansprakelijkheid van den vader voor de aanrijdingsgevolgen van een minderjarigen zoon' en werden de geneugten van een reis naar het 'heilbad' van de Grossglockner aangeprezen. In dat eerste nummer ook een artikel over 'de huidige verkeerswegen'. En anno 1935 was ook al sprake van fileproblemen, bij de Utrechste Merwedebrug met name. Die ging zes keer per uur open met als gevolg, zo meldt het blad, 'eindeloze files die zich dan van twee kanten op de veel te smalle brug moeten wringen'.

Met het ledental van de VVAA was het in het begin sukkelen. In maart 1935 werd geklaagd dat het aantal van tweeduizend 'nog steeds' niet was bereikt. Degenen die het blad wel onder de neus kregen werden onthaald op de gevaren van koolmonoxidevergiftiging, het verkeer in Parijs en de slechte hygiëne in garages die veel, ook dodelijke, slachtoffers maakte. Maar ook in die beginjaren waren er al speciale aanbiedingen. Voor de vakanties bijvoorbeeld. Het op een duintop gelegen landhuis 'De Kim' tussen Oostkapelle en Domburg, vlak aan zee met uitzicht op Walcheren en voorzien van stromend water en douche, werd tegen een huur van 170 gulden in de maand juli en 260 gulden in augustus aangeboden. Waterleiding was inbegrepen, gas en licht moesten afzonderlijk via de meter worden afgerekend. In Laag Soeren werd het landhuis 'De Schuilhoek' voor 250 voor-oorlogse Nederlandse guldens per maand aangeboden met als extra attractie dat het huis was voorzien van vaste wastafels.

In die jaren viel het zwaartepunt van het blad op de auto. Alles wat daarmee in verband viel te brengen, werd tot in den treure behandeld. Zo werd de vierdeurs Sedan als de meest geschikte doktersauto aangeprezen, als zijnde tegen de weersomstandigheden bestand en goed afsluitbaar zodat men instrumenten en bagage er in kon achterlaten.

Voorafgaande aan het eigen Arts & Auto had de vereniging al een tijdje mogen inwonen bij het in 1900 opgerichte blad Vox Medicorum. Dat orgaan behartigde 'de belangen der geneesheeren in Nederland en zijn koloniën en van allen die tot de geneeskunde in betrekking staan'.

Wie 'Arts & Auto' een paar jaar geleden voor het laatst onder ogen heeft gekregen zal de huidige uitgave, die sinds januari volledig in kleur is, nauwelijks herkennen. In de twee jaar dat Caroline Linssen hoofdredacteur is heeft zij met haar team grote veranderingen door kunnen voeren. Dat daarvoor de ruimte was stond al vast toen zij aantrad. “Dat maakte het voor mij zo aantrekkelijk de overstap te wagen van de sector waarin ik voordien werkzaam was. Ik ben hoofredacteur geweest van het AGF-Magazine (afkorting van aardappelen, groenten en fruit, red.) en Brood & Banket, vakuitgaven van Misset. Dat waren totaal andere gebieden, maar ook heel leuk om te doen.”

“Wat mij in mijn huidige werkkring aantrekt, is dat de doelgroep zo divers is. Je praat bij die vakbladen over een paar duizend exemplaren. Hier is de formule veel breder. Je hebt daardoor een veel grotere armslag. Van de instroom op onze medische faculteiten is meer dan de helft vrouw. Dat is een ontwikkeling waar we als redactie - we werken met een vast team van zes mensen onder wie een vaste vormgever en een art-director en verder een groot aantal freelancers - bij het samenstellen van het blad rekening mee houden. We voeren een actief jongerenbeleid. Volgend jaar gaan we een groot lezersonderzoek houden. Dan kunnen we nog gerichter te werk gaan. Zo willen we graag weten in hoeverre ons blad goed wordt gelezen. Uit de vele reacties die op artikelen binnenkomen weten we nu al dat we in de meeste gevallen tenminste uit het plastic omslag worden gehaald.”

Caroline Linssen (zelf geen arts en evenmin autorijder) heeft nog veel plannen in haar achterhoofd. “Vernieuwingen moet je geleidelijk doorvoeren. Je moet het roer niet ineens helemaal omgooien. Maar in vergelijking met twee jaar geleden is het inhoudelijk en qua vormgeving en coverbeleid een totaal ander blad geworden. En volgend jaar gaat de VVAA op Internet. Dat heeft ook consequenties voor ons blad.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden