Een bescheiden militair budget en blauwe luchten voor China

De Chinese premier Li Keqiang spreekt het Chinese parlement toe. Beeld Getty Images

Premier Li Keqiang valt met de deur in huis. China had het afgelopen jaar te maken met "een opeenstapeling van binnenlandse en buitenlandse problemen en risico's".

Zo opent het jaarverslag van de Chinese regering dat Li zondag voordroeg in de Grote Volkszaal in Peking. Bijna drieduizend parlementsleden kwamen vanuit heel China naar de hoofdstad om hun grotendeels ceremoniële rol te vervullen. Ze buigen zich de komende tien dagen vooral over China's eigen problemen. Maar meer dan gebruikelijk gaat het Volkscongres ook over China's internationale rol.

De binnenlandse agenda voor 2017 biedt weinig verrassingen. Een wat naar beneden bijgesteld groeidoel van 6.5 procent moet China's transitie naar een innovatieve consumptie-economie vooruit helpen (vorig jaar groeide China's BNP met 6.7 procent). 'Zombiebedrijven', veelal staatsbedrijven die ondanks tegenvallende prestaties om politieke redenen overeind worden gehouden, moeten nu eindelijk dicht. En de aanpak van de ernstige luchtvervuiling - die premier Li in 2015 de oorlog verklaarde - blijft een prioriteit. "Onze luchten worden elk jaar blauwer", belooft Li dit jaar in reactie op de druk vanuit de bevolking die de regering op dit thema ervaart.

Anti-globaliseringsdenken

Het aantreden van een nieuwe president in Amerika, China's belangrijkste tegenwicht, wordt niet genoemd. Maar Trumps schaduw is moeilijk te missen. Zo heeft het jaarrapport het over de opkomst van 'anti-globaliseringsdenken' en waarschuwt het meerdere malen tegen handelsprotectionistisme, een boodschap die het ook tijdens het optreden in januari van president Xi Jinping tijdens het Wereld Economisch Forum in Davos goed deed. Dat China zelf buitenlandse investeerders uit een groot deel van de eigen economie weert blijft onvermeld.

Wereldorde

Hier tegenover plaatst China zich als 'verantwoordelijke grootmacht' die zich zal blijven inzetten voor een multilaterale wereldorde. Een relatief bescheiden militair budget (net als vorig jaar 1.3 procent van het bnp) moet China's vreedzame intenties illustreren. Nadat Trump opriep het Amerikaanse defensiebudget - nog altijd viermaal zo groot als dat van China - te verhogen, pleitten sommige militair experts in China voor fors meer geld voor het leger. Onnodig, zei woordvoerder Fu Ying zaterdag tijdens een jaarlijkse persconferentie. "Kijk naar de afgelopen tien jaar, naar de conflicten en zelfs oorlogen die vele slachtoffers eisten. Welke daarvan heeft China veroorzaakt?", voegde de topdiplomate aan haar antwoord toe.

Maar een voortrekkersrol te spelen in een wereld waarin de VS een stapje terug doen is niet vanzelfsprekend voor China. Op individuele dossiers, zoals de uitvoering van het klimaatakkoord van Parijs, wil het land wel leiden. Dat doet het ook binnen het zondag veelgenoemde eigen initiatief voor internationale handelsroutes: de nieuwe Zijderoute. Maar China neemt niet zomaar afscheid van tientallen jaren aan buitenlands beleid gestoeld op het afkeuren van inmenging in andermans zaken. Daarbij is het in onzekere tijden als deze "nog belangrijker" om eerst de problemen in eigen land, zoals het groeiend gat tussen arm en rijk, aan te pakken, aldus de premier.

Naast risico op handelsoorlogen en toenemend conflict, geeft de onrust in de VS en Europa ruimte aan China om zich te presenteren als relatief stabiele wereldspeler. Meer dan onder zijn voorgangers zullen president Xi Jinpings beslissingen van belang zijn voor hoe proactief China zich de komende jaren internationaal opstelt. Xi's status als 'kern' van het collectieve leiderschap - een titel die hij afgelopen najaar kreeg - is met zeven vermeldingen een centraal thema in de regeringsplannen voor dit jaar. Xi's dominante rol is tekenend voor de manier waarop China een open houding naar buiten combineert met een steeds hardere hand binnenshuis. Ook dat is belangrijke informatie voor een wereld op zoek naar leiderschap.

Niet de net begonnen parlementsbijeenkomst, maar een Partijcongres van de Communistische Partij, gepland voor dit najaar, is China's politieke evenement van het jaar. Achter de schermen wordt de komende weken druk onderhandeld over de vele leiderswissels die in de herfst zullen plaatsvinden.

Zo gaan maar liefst vijf van de zeven leden van het Staand Comite van het Politburo, China's belangrijkste bestuursorgaan, met pensioen. De 63-jarige Xi Jinping blijft zitten voor zijn tweede vijfjarige termijn. Analysten verwachten dat Xi na het congres politiek zo stevig in het zadel zal zitten dat hij meer vaart zal durven maken met China's economische hervormingen. Die verlopen de laatste jaren te langzaam, en ook dit jaar voert stabiliteit de boventoon.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden