'Een beschaafde natie gedoogt vreemdelingen'

Van een onzer verslaggevers AMSTERDAM - Nederland behandelt asielzoekers die geen kans maken op een verblijfsvergunning - en dus het land uitgezet zullen worden - slechter dan een gemiddelde crimineel.

Een verdachte van een misdrijf zit maximaal 106 dagen in voorlopige hechtenis. De rechter toetst de eventuele verlenging van het voorarrest. Maar een uitgeprocedeerde asielzoeker, die van niets anders wordt verdacht dan dat hij probeerde Nederland in te komen, zit voor onbepaalde tijd achter tralies. Gewoonlijk veel langer dan drie maanden.

“Het is zeer goed hard te maken dat vreemdelingen in detentie slechter af zijn dan strafrechtelijk gedetineerden”, aldus mr. B. Vermeulen, van het Centrum voor migratierecht van de Katholieke Universiteit in Nijmegen. Volgens Vermeulen moeten advocaten die te maken hebben met het vreemdelingenrecht, deze 'structurele ongelijkheid' aanvechten. Hij pleit ervoor een klacht bij de Nationale Ombudsman in te dienen tegen het Nederlandse asielbeleid.

Vermeulen sprak gisteren tijdens een hoorzitting in Amsterdam van het Autonoom Centrum (AC). Het AC, een politieke actiegroep die zich inzet voor illegalen en vluchtelingen, wil een debat op gang brengen over de vreemdelingenbewaring.

Strafrechtspecialist G. de Jonge van de Rijksuniversiteit Limburg riep het Autonoom Centrum op het Europese Comité tegen foltering te vragen onderzoek te doen in de Willem II-kazerne in Tilburg, waar zo'n 400 vreemdelingen opgesloten zitten. Het comité, dat in 1969 door de Raad van Europa werd opgericht, zal dit jaar lidstaat Nederland bezoeken. De Jonge kreeg steun van criminoloog R. van Swaaningen (Erasmus Universiteit Rotterdam): “Er zal in het Grenshospitium in Amsterdam en in de Willem II-kazerne misschien niet gemarteld worden, maar er is tenminste sprake van een onmenselijke behandeling.”

Het vasthouden van vreemdelingen in gesloten inrichtingen of zelfs huizen van bewaring, heeft ook ongewilde effecten op asielzoekers die wel kans maken op een verblijfsstatus. “We hebben er last van dat mensen die toegelaten willen worden tot Nederland, worden gecriminaliseerd. Het slaat terug op de overige asielzoekers”, zei H. Fernandes Mendes, die zich bij Binnenlandse zaken bezighoudt met de integratie van minderheden. “Het is ook erg gewrongen: het beeld van onschuldige mensen, gezinnen met kinderen, die in gesloten inrichtingen worden vastgehouden.”

Maar volgens Fernandes Mendes heeft politiek Den Haag niet het gevoel 'dat deze praktijk op gespannen voet staat met allerlei mensenrechtenverdragen.' En die spanning is er wel degelijk, aldus J. van der Klaauw van UNCHR, het Hoge Commissarisaat voor de vluchtelingen van de Verenigde Naties. “In VN-richtlijnen staat dat detentie voor asielzoekers onwenselijk en in het algemeen vermijdbaar is. Gedetineerde asielzoekers mogen ook nooit in één inrichting met gedetineerden worden ondergebracht. In de praktijk gebeurt dat wel.” Van der Klaauw voegde er meteen aan toe dat Nederland eigenlijk nog een witte raaf is in Europa, als het gaat om het langdurig opsluiten van asielzoekers. “In België is net een wetswijziging aangenomen die vreemdelingendetentie van onbeperkte duur mogelijk maakt.”

Vooral de zwakke juridische positie van vreemdelingen die in afwachting van hun uitzetting worden opgesloten, steekt juristen. A. van Kalmthout, strafrechtdocent aan de Katholieke universiteit Brabant én voorzitter van de commissie van toezicht op de Willem II-kazerne in Tilburg, pleitte er voor de detentietermijn aan een maximum van drie maanden te binden. Binnen die periode moet een rechter kunnen bepalen of een vreemdeling terecht gevangen is gezet. Over vreemdelingen die wel terug willen naar het land van herkomst, maar dat niet kunnen omdat ze niet welkom zijn, zegt hij: “Een beschaafde natie moet die vreemdelingen gedogen. Je kan niet zeggen, dat zijn de verschoppelingen, die sluiten we uit.” Kamerlid B. Dittrich (D66) zei in een reactie dat voor hem de grens bij zes maanden ligt, omdat bij drie maanden de kans groot zou zijn dat vreemdelingen die detentietijd maar voor lief nemen om zo aan een verblijfsvergunning te komen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden