Een bekentenis betekent mogelijke vrijheid

Beeld reuters

Ja, hij wilde het Noord-Koreaanse regime omver werpen, bekende de Canadese dominee Hyeon Soo Lim deze week, op een persconferentie in Pyongyang. Hoe beland je in een Noord-Koreaanse gevangenis, en hoe kom je er weer uit? De Utrechtse postzegelhandelaar Wim van der Bijl kan er uit eigen ervaring over vertellen.

Lim werd in februari om onduidelijke redenen opgepakt in Noord-Korea. Hij bezocht het land sinds de jaren negentig al meer dan honderd keer. Zijn Presbyteriaanse kerkgemeente in Toronto steunde humanitaire projecten in het land, zoals een weeshuis, een verzorgingstehuis en voedselprojecten.

Volgens een woordvoerder van de kerkgemeente heeft Lim in ieder geval niet geprobeerd om Noord-Koreanen te bekeren tot het christendom. Hij was op de hoogte van de gevaren die dat met zich meebrengt.

'Crimes against the state'
De Utrechtse postzegelhandelaar Wim van der Bijl bezocht Noord-Korea ook frequent, vanwege zijn postzegelhandel. Waarom hij in 2012 plotseling opgepakt werd, is Van der Bijl niet duidelijk. "Ja, ik werd beschuldigd van crimes against the state", lacht hij. Maar dat klopte volgens Van der Bijl 'natuurlijk' niet. Hij had kort ervoor een filiaal van zijn postzegelhandel in Noord-Korea gesloten, en vermoedt dat dat de aanleiding was. "Misschien dachten ze dat ik nooit meer terug zou komen. Dus nu was er een mogelijkheid om nog een keer te checken of mijn contacten in Noord-Korea en ik precies hetzelfde verhaal hadden."

Onvoorzichtig
Hoe vaker hij in Noord-Korea kwam, des te onvoorzichter werd hij, zegt Van der Bijl. "Dat zou ook een reden kunnen zijn waarom ze mij oppakten. Je voelt je steeds relaxter. De laatste keer maakte ik foto's van militairen. Dat is verboden."

Die onvoorzichtigheid kan volgens hem ook de reden zijn waarom de Canadese Lim is opgepakt. "Kerken zijn al uit den boze in Noord-Korea. Er is maar een God in het land, en dat is Kim Il-sung (de eerste Noord-Koreaanse leider red.). Christenen worden door de geheime dienst streng in de gaten gehouden. Ze willen de Koreanen zuiver houden, en zijn altijd bang dat buitenlanders hen op andere gedachten willen brengen. Ik denk dat Lim ook steeds meer durf had", zegt Van der Bijl. "Op een gegeven moment zijn ze het zat."

Beeld reuters

Verhoor
Van der Bijl werd na zijn arrestatie uren verhoord. "Ik werd ondervraagd over allerlei niet ter zake doende dingen, zoals waar ik naar de kleuterschool was geweest, en over allerlei mensen die ik had ontmoet. Ik raakte het spoor helemaal bijster." Hij vermoedt dat zijn kennissen uit Noord-Korea aan een zelfde spervuur aan vragen werden onderworpen.

Na anderhalve week gevangenschap kreeg Van der Bijl vier kantjes papier in het Koreaans voor zijn neus. Een vertaler zei tegen hem dat hij het maar moest tekenen. Van der Bijl: "Het was een schuldbekentenis. Dat ik bezig was met spionage, dat ik er spijt van had, en dat ik clementie vroeg." Hij zette met zijn duim een afdruk van rode inkt op het papier. "Ik heb het maar gedaan, ik was overgeleverd."

Clementie
De clementie kreeg Van der Bijl inderdaad. Op woensdag ondertekende de schuldbekentenis, vrijdag kreeg hij van de rechter te horen dat hij een 'persona non grata' was, en zaterdag werd hij op het vliegtuig gezet naar huis. Zijn schuldbekentenis was ironisch genoeg een vereiste geweest om vrij te worden gelaten.

Niet iedereen komt zo snel met de schrik vrij. Zeker niet als ze iets te maken hebben met het christendom. De Amerikaanse missionaris Kenneth Bae kwam er in 2012 bijvoorbeeld niet zo genadig vanaf. Hij kreeg een straf van vijftien jaar dwangarbeid opgelegd. Na ruim twee jaar kwam hij toch vrij.

Andere buitenlandse gevangenen zitten vaak korter vast. Al is daar soms wel grof diplomatieke geschut voor nodig. In 2009 legde ex-president Bill Clinton een in het geheim gepland bezoek aan Noord-Korea af, en met dat charme-offensief kreeg hij twee Amerikaanse journalisten weer vrij.

Hoe het voor Lim uitpakt, dat is voor Van der Bijl natuurlijk speculeren. "Ik heb geen idee of Lim snel wordt vrijgelaten na zijn bekentenis", zegt Van der Bijl: "Of je krijgt vervolgens straf, of je mag naar huis."

Beeld ANP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden