Standplaats

Een beetje fatsoenlijk debatteren is er in Iran niet bij

De Iraanse president Hassan Rohani. Beeld afp
De Iraanse president Hassan Rohani.Beeld afp

Het is weer campagnetijd. Op 19 mei zijn er presidentsverkiezingen. Ook op de Iraanse staatstelevisie is dat merkbaar; er zijn verkiezingsdebatten.

Daar was wat gedoe over want het ministerie van binnenlandse zaken, dat de verkiezingen organiseert, had aangekondigd dat deze vooraf zouden worden opgenomen.

De reden hiervoor was dat bij voorgaande verkiezingsdebatten de kandidaten nogal stevige kritiek op elkaar uitten. Ook beledigingen waren toen niet van de lucht en zo’n overschrijding van de fatsoensnormen moest men niet willen. Die opgenomen gesprekken, daar kon tenminste lekker in geknipt worden, en de knipkunst beheersen de mensen van de staats-tv uitstekend.

Dat live-debatten nogal met wat verbaal moddergooien gepaard gaan, daar was men nog niet zo lang geleden achtergekomen. Ze staan in Iran nog in de kinderschoenen. Pas in 2009 werden ze voor het eerst uitgezonden.

Een storm aan kritiek barstte los. Burgers lieten op sociale media weten hoe belachelijk het was om verkiezingsdebatten op te nemen. Ook de kandidaten zelf vonden het geen goed idee. Het ministerie besloot ze toen toch maar live uit te zenden.

Evenwichtige mix

Van de honderden kandidaten heeft de conservatieve Raad van Hoeders er slechts zes uitgekozen voor het eerste debat. Allemaal mannen uiteraard. Maar die zes kanshebbenden vormen een relatief evenwichtige mix van gematigd en conservatief. Zittend president Hassan Rohani, zijn vicepresident Eshaq Jahangiri en oud-vicepresident Mustafa Hashemitaba vallen in de eerste categorie; Seyyed Ebrahim Raïesi, burgemeester van Teheran Mohammed Baqer Qalibaf en oud-minister van cultuur Mustafa Aqa-Mirsalim in de tweede.

Het drie uur durende debat werd gedomineerd door burgemeester Qalibaf en vicepresident Jahangiri. Qalibaf wil dolgraag president worden. Hij heeft het al meerdere malen tevergeefs geprobeerd. Nu zet hij alles op alles en valt de huidige regering fel aan.

Razend populair is hij echter niet. Qalibaf en de andere twee conservatieve kandidaten bekritiseerden met name het economisch beleid van de regering-Rohani. De economie staat er namelijk nog steeds slecht voor, de jeugdwerkeloosheid is enorm en de kloof tussen arm en rijk wordt alleen maar groter. Rohani heeft zich namelijk vooral geconcentreerd op het aanhalen van de banden met de wereldmachten en minder op het binnenland.

Het sluiten van het nucleaire akkoord met het Westen is zijn grootste overwinning. Toch heeft dit akkoord niet opgeleverd wat men ervan had gehoopt. Irans bruto nationaal product mag dan wel met 7,4 procent zijn gestegen, dit komt vooral door inkomsten uit olie-export en niet door het creëren van werkgelegenheid.

Kleurloos

De omstreden Seyyed Ebrahim Raïesi, Rohani’s belangrijkste rivaal en beschermer van de schrijn van emam Reza in Mashad, is de favoriet van Irans geestelijk leider ayatollah Khamenei. Hij zei dat de staatsuitkering, die alleen nog aan de allerarmsten wordt verstrekt, verdrievoudigd moet worden. Vandaag de dag bedraagt deze slechts zo’n 13 euro. Net als voormalig president Ahmadinejad vroeger deed, lijkt Raïesi vooral de zeer religieuzen en armen aan zich te willen binden.

Toch was hij - net als Aqa-Mirsalim en Hashemitaba - vrij kleurloos tijdens het debat.

De kans is sowieso groot dat Rohani herkozen zal worden. Het verleden van Raïesi - in de jaren tachtig als rechter betrokken bij de executie van duizenden dissidenten - is ook bij het Iraanse electoraat niet onopgemerkt gebleven. Veel kiezers geven aan op Rohani te zullen stemmen om te voorkomen dat een ultra-conservatief aan de macht komt die Iran weer in een isolement zal plaatsen. Stemmen om erger te voorkomen; dat klinkt nou niet bepaald hoopgevend.

Echt netjes verliep het wederom niet, dat eerste televisiedebat. Vooral Qalibaf en Jahangiri vlogen elkaar in de haren. In de media verschenen verschillende cartoons. De meest in het oog springende was die van Qalibaf en Jahangiri in een boksring. Misschien een weinig originele maar wel treffende metafoor voor Irans politieke situatie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden