Een beetje creatief boekhouden mag

Een meevaller voor luie beleggers; de financiële informatie in jaarrekeningen hoeft helemaal niet zo uitvoerig bestudeerd te worden om een goede investering te doen. Gedetailleerde gegevens over de winst- en verliesrekening zijn aardig, maar vooral voor managers van de beursfondsen zelf, zo blijkt uit promotie-onderzoek van econoom Martien Lubberink.

Bestuurders gebruiken de jaarrekening onder meer voor hun persoonlijk belang; een directeur die slechte cijfers moet rapporteren en weet dat hij op de schopstoel zit, zal dat anders doen dan zijn collega die wel goed presteert. Ontnuchterende conclusies.

Een schande, dat oppoetsen van cijfers? Lubberink relativeert. Volgende week verdedigt hij in Groningen zijn proefschrift Financial Statement Information. Impact of Investors and Managers. ,,Managers gebruiken de jaarrekening zeer zeker ook om hun eigen performance te meten. Je kan een vertekend beeld geven als bestuurder van de gang van zaken, maar uiteindelijk moet je je altijd verantwoorden. Je kan niet te ver gaan, want anders overspeel je je hand.''

Hoe groter het persoonlijke belang van de manager, hoe groter de kans dat hij een vertekend beeld zal schetsen van de bedrijfsvoering. Een leuke bonus, of een aantrekkelijk optieplan, kan het voor de baas soms aantrekkelijk maken om de cijfers ietwat op te krikken. Of andersom. Als je toch een enorme winstgroei gaat presenteren, kan je het resultaat ook wat afvlakken; volgend jaar mocht het eens minder gaan en dat leidt weer tot teleurgestelde beleggers en een lagere beurskoers. En dus een lagere bonus.

Gek genoeg ziet Lubberink deze tendens eerder bij bijvoorbeeld Amerikaanse bedrijven dan bij Nederlandse ondernemingen. ,,In de VS zijn de regels strenger. Een ondernemer zal daardoor nog voorzichtiger rapporteren, waardoor de kans toeneemt dat het beeld nog meer is vertekend. Bovendien loop je in de VS eerder het risico, denk aan Baan, een rechtszaak van aandeelhouders aan je broek te krijgen wanneer de resultaten niet overeenkomen met verwachtingen.''

Het pleidooi van de commissie Peters, om beursfondsen voor beleggers transparanter te maken, vindt Lubberink dan ook wat overdreven. Zoiets leidt vooral tot meer regels. Een beetje creatief boekhouden kan geen kwaad. In Nederland is de naleving van de accountancyregels erg liberaal. Een managers kan bij het opstellen van de jaarrekening zelf wijzigingen aanbrengen als dat volgens hem tot meer inzicht leidt. De accountant moet het natuurlijk wel goedkeuren. ,,Ik hoor wel eens dat ondernemers eerst het winstcijfer noteren, waarna de rest van winst- en verliesrekening wordt ingevuld om het bedrag te rechtvaardigen. De Nederlandse aanpak heeft tot nu toe nog tot weinig schandalen geleid, zeker als je het vergelijkt met de VS.''

Kunnen beleggers in Nederlandse bedrijven nu rustig gaan slapen. ,,In het algemeen geldt vaak toch: hoe breder het portfolio van een belegger, hoe minder belangrijk de gedraging van een enkel bedrijf wordt'', zegt Lubberink. ,,Wie bijvoorbeeld in puur Nederlandse ondernemingen belegt, zal eerder goed kijken naar cijfers over de Nederlandse economie.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden