Een beetje baas van de stad

interview | Als wethouder had Henk Kool met de rijksten en de armsten van Den Haag te maken. Nu stopt hij na acht jaar. Voordat het misgaat.

Crisiswethouder wordt hij wel genoemd. Na acht jaren wethouderschap sociale en economische zaken en daarvoor een achtjarig raadslidmaatschap namens de PvdA houdt Henk Kool ermee op. Toen hij vorig jaar bekendmaakte dat hij zou stoppen, gaf de markante politicus geen reden aan. Nu wel.

"Acht jaar wethouderschap is mooi, maar het is ook zwaar. Ik kan wel wat rust gebruiken. Bovendien komt het in de politieke praktijk niet vaak voor dat een bestuurder een derde termijn zonder kleerscheuren afmaakt. De rek is eruit, de houdbaarheidsdatum is verstreken. Ik ben 59, nu kan ik nog wat anders doen. Na nog vier jaar wethouderschap ben ik 64, dan word ik te oud voor een nieuwe stap in mijn loopbaan." Stoppen voordat het misgaat, geldt dus voor deze geboren Hagenaar. De dramatische uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen voor de PvdA speelt hierbij geen rol.

Een wethouder die sociale zaken en werkgelegenheid in zijn portefeuille combineert met economische zaken komt in volkomen verschillende werelden. Kool heeft te maken met de armsten van de stad, die het met een paar tientjes moeten zien te rooien. Maar ook met de rijksten, die klagen over belastingen en alle regels die hen hinderen bij het ondernemen. Of met lobbyisten, politici en bestuurders met wie hij zaken doet in Brussel of verder weg, zoals in China, als hij weer een bedrijf naar de Hofstad wil halen.

Het Haagse pandhuis is een plek waar hij als wethouder in crisistijd veel mee te maken heeft gehad. Kool begroet iedereen die hij er tegenkomt met een brede glimlach en mensen lachen naar hem terug, ongeacht hun situatie. "Tot mijn spijt, want het is nog steeds nodig dat mensen hun goederen belenen. Sterker nog, het aantal mensen dat hier komt, is de afgelopen crisisjaren enorm gestegen. Het pandhuis moest daarop worden aangepast."

Het pandhuis draait nu goed. Mensen komen hun sieraden brengen: die worden gewogen en getaxeerd en vervolgens meteen in een kluis geplaatst. "Hypermodern, zo veilig als een bank", roept Kool, die daar behoorlijk in heeft geïnvesteerd. Hij is er blij mee dat nu niet alleen sieraden worden beleend, maar ook andere goederen, zoals spelcomputers. Dat loket is bedoeld voor mensen met schulden die niet zo toegankelijk zijn. Via het loket van 'gebruiksgoederen' komt de gemeente in contact met die cliënten om ze vervolgens te kunnen doorverwijzen naar bijvoorbeeld de schuldhulpverlening.

"Gelukkig wordt zeventig procent van de spullen na een tijdje weer opgehaald, omdat de mensen het geld er weer voor hebben. Bij sieraden is dat percentage nog hoger. De rest wordt geveild."

Hypotheekschulden
In een vergaderkamer achterin het pandhuis vertelt Kool over een ander probleem waar iets aan gedaan moest worden, namelijk dat van oplopende hypotheekschulden. Mensen die hun hypotheek niet meer kunnen aflossen en dreigen op straat te komen staan. Kool: "We hebben ervoor gezorgd dat de gemeente de hypotheek overneemt of herfinanciert op de huidige taxatiewaarde. Het verlies neemt de bank. Voordeel is dat de mensen in hun huis kunnen blijven wonen en we via de schuldhulpverlening de problemen zoveel mogelijk oplossen. Het was niet eenvoudig om de banken te overtuigen, maar het is gelukt."

Acht jaar geleden kwam zijn wens uit: hij werd 'een beetje baas van de stad'. Om die droom waar te maken, moest hij een lange weg gaan: hij begon ooit als jongen van vijftien als leerling-boekdrukker en was ook opbouwwerker en journalist. Wat hij nu, na zestien jaar Haagse gemeentepolitiek gaat doen, is nog onduidelijk. "Een advies- of lobbyfunctie lijkt me wel wat. Brussel trekt mij ook aan, maar niet als politicus."

De economische crisis maakte dat alles wat Kool deed onder een vergrootglas lag. Van links (SP, GroenLinks) tot rechts (PVV) in de gemeenteraad in Den Haag kreeg hij kritiek. Hij pikt van de armen, klonk het, hij werd een regent genoemd en hem werd verweten te veel snoepreisjes te maken. Op de lokale Haaglanden-pagina van De Telegraaf wordt hij steevast 'Rode Kool' genoemd, en soms ook 'Chinese Kool' - vanwege zijn vele dienstreizen naar China.

"Deze aanvallen zijn persoonlijk, op de man. Soms is het moeilijk om daarboven te blijven staan, maar het moet", zegt hij met een knikje naar zijn woordvoerster die hem nog weleens behoedt voor onbesuisde reacties. Tijdens gemeenteraadsvergaderingen probeerde de wethouder altijd zakelijk te blijven. Desalniettemin was hij voor een aantal partijen een 'geplaagde' wethouder.

Maar hij heeft geen greintje spijt van zijn werk. "De stad heeft er veel aan gehad. We zijn de crisis goed doorgekomen, doordat ik de eerste paar jaren van mijn wethouderschap zuinig ben geweest. Daardoor had ik een buffer om de jaren daarop de oplopende kosten mee te dekken."

China
Voor de crisis waren er in Den Haag 15.300 uitkeringsgerechtigden, nu zijn het er ruim 20.000. Het lijkt niet zo vanwege de stijging, maar voor de stad blijkt dat een succes. Het aantal bijstandsgerechtigden is in andere steden forser gestegen. Kool dankt dat succes aan het werkgelegenheidsbeleid, hoewel het aantal mensen in de bijstand blijft stijgen. "We hebben mensen naar werk toe kunnen leiden die anders nu nog in de bijstand zouden zitten."

Ook zijn reizen naar onder meer China hebben volgens hem resultaat gehad. Hoewel de klinkende euro's niet meteen binnenkomen. Deze week is bekend geworden dat een architectenbureau, een ict-bedrijf en een festivalorganisator uit het Aziatische land zich in Den Haag gaan vestigen. "Dat geld van de dienstreizen verdienen we daarmee met gemak weer terug met een winst, want deze bedrijven nemen personeel mee dat in de stad komt wonen en geld uitgeeft."

Heel tastbaar is het niet, wat Kool voor de stad heeft betekend, maar in zijn crisisportefeuille gaat het om mensen, om geld en om werk en daar is hij na zijn bestuursperiode 'zeer tevreden' over. Hij ziet zichzelf echt als een sociaal-democraat, want hij slaat 'een brug tussen arbeid en kapitaal'.

"Mijn voorkeur ging uit naar behoud van de huidige coalitie van PvdA, VVD, D66 en CDA. Den Haag is een stad van hoeden en petten, arm en rijk, die hebben elkaar nodig in deze stad. Om beide kanten van het politieke en sociaal-economische spectrum recht te doen, is een brede coalitie noodzakelijk.

"Maar nu moet er een vijfde of zelfs zesde partij bij. Dat wordt een coalitie van compromis op compromis op compromis. Dat is niet goed voor de stad. De coalitie heeft geen meerderheid meer, maar ook de oppositie niet, omdat niemand met de PVV wil samenwerken. Daarom wordt dit een ingewikkelde formatie in Den Haag. Bovendien zijn er zoveel eenmansfracties, wat de stad moeilijk te besturen maakt. Ik pleit voor een kiesdrempel waardoor die versplintering niet meer zo kan. Maar ook tussentijdse verkiezingen zouden moeten kunnen. Want voor zo'n ingewikkelde compromiscoalitie is het verdomde moeilijk om dat vier jaar te moeten volhouden."

Journalistieke wortels
Henk Kool begon op vijftienjarige leeftijd als leerling-boekdrukker. Hij kwam terecht in het actiewezen in de Haagse Schilderswijk en studeerde aan de sociale academie, waarna hij opbouwwerker werd. Vervolgens ging hij naar de School voor Journalistiek in Utrecht en werd journalist van onder meer NRC Handelsblad en hij stond hij aan de wieg van Omroep West. Na zijn journalistieke carrière werd hij in 1986 lid van de PvdA en later directeur van het Nederlands Participatie Instituut. Hij werd vervolgens raadslid, fractievoorzitter en wethouder. Kool woont samen met zijn vriendin en heeft geen kinderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden