EEN BEDRIJFSONGEVAL?

In de politiek kan een 'bedrijfsongeval' desnoods een strop opleveren van miljoenen guldens, toch zullen de betrokkenen hardnekkig volhouden dat de politieke gevolgen van een dergelijke ramp te verwaarlozen zijn. Er was immers geen opzet in het spel? Dat er wat mis is gegaan: jammer, maar helaas. Met een beetje meer oplettendheid zou er niets gebeurd zijn.

Geheel in deze stijl heeft de Eerste Kamer deze week de prestatiebeurs van minister Ritzen verworpen en ofschoon de senatoren daarmee een aanzienlijk gat sloegen in diens begroting, haastten zij zich te verzekeren dat het hier om een bedrijfsongeval ging. Het omstreden wetsontwerp kon immers rekenen op de steun van de paarse coalitie. Dat het desondanks niet met 40 tegen 35 werd aangenomen, maar met 35 tegen 34 werd verworpen, kwam doordat een VVD'er en een D66'er tegenstemden en er uit het regeringskamp ook nog eens drie senatoren afwezig waren. Zoals senaatsvoorzitter Tjeenk Willink zei: met een wat strakkere regie zou dit niet zijn gebeurd.

Klinkt logisch nietwaar? De chagrijnigheid waarmee minister Ritzen reageerde roept echter het vermoeden op dat er toch meer aan de hand is. En daar is ook alle reden toe. Hoe is het bijvoorbeeld mogelijk dat een Eerste Kamer die toch haar bestaansrecht ontleent aan het toetsen van wetten op zorgvuldigheid, zelf een kostbaar steekje laat vallen? Dat is niet erg vleiend voor dit huis. Je kunt dat wel sussend een bedrijfsongeval noemen, het is er wel één die de goede naam van het bedrijf schade berokkend.

Voorts: Mag je eigenlijk wel van een bedrijfsongeval spreken? Een blik op het lijstje van afwezigen leert dat zij daar goede gronden voor hadden. Dat geldt ook voor het D66-Kamerlid Alide Wessels die één minuut te laat binnenkwam, maar er niet eerder kon zijn wegens 'zware persoonlijke omstandigheden'. Wie daarom in ernst beweert dat deze stemming anders had kunnen verlopen gaat er kennelijk van uit dat een aanwezigheid van honderd procent normaal is. Nou, je kunt nog zo'n goede regie voeren, honderd procent haal je zelden of nooit.

Misschien zou het met een wat betere regie wel mogelijk zijn geweest de twee tegenstemmers uit het regeringskamp, Van Boven (VVD) en Mertens (D66) blanco te laten stemmen. De vraag is echter of ze daartoe bereid zouden zijn geweest. Ik betwijfel dat. Van Boven verklaarde dat zijn 'zelfrespect' met deze kwestie in het geding was en Mertens was ronduit verheugd over het verwerpen van deze wet: “Je zult zien, als deze storm is uitgewoed dan zal men merken dat het heel zuiverend heeft gewerkt.”

Misschien, heel misschien dat ze de gang naar achter het gordijn zouden hebben ondernomen, wanneer Ritzen zijn zwaarste wapen in stelling had kunnen brengen, namelijk dreigen met aftreden. Misschien bedoelde Tjeenk Willink dat wel toen hij het had over een slechte regie. De Kamer zou dan eerder het signaal hebben moeten geven dat de stemming wel eens fout zou kunnen aflopen, waarna de hele machinerie van het dreigen met aftreden in werking had kunnen treden.

Maar als dat zo is, wat zijn dat dan voor Kamerleden? Gesteld al dat ze voor die druk zouden zijn bezweken, want waarom zouden juist zij treuren om het vertrek van een minister die destijds bij zijn aantreden al grote bezwaren had tegen de bezuinigingen op zijn portefeuille? Bovendien, uit een losse opmerking van PvdA-senator Joop van den Berg in de Volkskrant mag je afleiden dat ze al 'verloren' waren. Misschien, sprak hij, is het wel onverantwoord de nieuwe Eerste Kamer pas maanden na de Statenverkiezingen te installeren, want 'in die fase vindt een psychologische afbraak plaats'.

Anders gezegd: scheidende Kamerleden (en dat zijn Mertens en Van Boven) kun je niet voor vol aanzien. Die doen maar wat. Ik geef toe, het is een stelling die misschien voor veel Kamerleden opgaat, maar waarvan de keerzijde ronduit onaangenaam is: het zou betekenen dat alleen scheidende Kamerleden zichzelf kunnen zijn en we alle anderen als 'ingepakt' mogen beschouwen. Leuk voor Ritzen om te bedenken dat een 'echte' Eerste Kamer zijn wet misschien wel in zijn geheel zou hebben weggestemd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden