Een bedrijfsdak broedt beter

Steeds meer vogels ontdekken dat broeden op het platte dak van een bedrijf, kantoor of flat zo zijn voordelen heeft . Niet iedereen is daar blij mee.

ROB BUITER

Vanaf de straat zie je niet veel van de visdievenkolonie in Vianen, maar zodra je een lange ladder tegen de dakrand van de handel in zonweringen zet hoor je ze des te beter. De volwassen vogels maken duikvluchten tot vlak boven je hoofd en met een beetje pech krijg je een kledder in je nek. Vogelonderzoeker Martin Poot werpt een snelle blik over de rand van het grote platte grinddak: "Ik hou het op zeventig paartjes visdieven en twee paar scholeksters. Maar nu moeten we weer snel naar beneden, want de jongen zijn al groot. Als die van ons schrikken, zouden ze over de rand kunnen springen."

Zodra we op de grond staan keert de rust snel weer in de kolonie. In plaats van een wolk alarmerende vogels zien we nu vooral visdieven uit het oosten komen met kleine visjes tussen de snavels.

"Deze vogels halen hun eten vooral uit de Lek", vertelt Poot. "Hier vlakbij, bij de stuw van Hagestein is een vistrap aangelegd waar het goed vissen is voor deze sterns. Maar ze vliegen ook net zo makkelijk tot aan Wijk bij Duurstede. Dat is dus een keer of tien per dag twintig kilometer heen en twintig terug met een visje. En dat allemaal omdat ze hier op het dak een veilig 'grindeiland' hebben gevonden om op te broeden. Het legt ze ook geen windeieren. Ze brengen hier meer jongen groot dan hun soortgenoten in de kolonies rond de Wadden."

undefined

Pendelen

Naast de visdief zijn er steeds meer vogels die het dak ontdekken als geschikte broedplek. Van alle Nederlandse scholeksters bijvoorbeeld, broedt één op de vijfentwintig tegenwoordig op daken.

En dat aantal is groeiende, zegt Jip Louwe Kooijmans, stadsvogeldeskundige van Vogelbescherming Nederland. "De scholekster heeft een groot voordeel boven andere weidevogels. Waar het kuiken van een kievit of een grutto voor een belangrijk deel zelf zijn kostje bij elkaar moet scharrelen tussen de schaarse bloemen in een weiland, voeren de ouders van de scholekster hun jongen. Op een dak vind je nauwelijks voedsel, dus een gruttokuiken heeft daar niets te zoeken. Maar als je ouders bereid zijn op en neer te vliegen van het gras naar het platte dak, dan red je het als scholeksterkuiken wel."

Waar de scholekster in het buitengebied alleen maar in aantal afneemt, brengen de ouders op de platte daken, net als de visdieven, meer jongen groot dan nodig is om de stadse populatie in stand te houden.

"Bovendien lijkt er ook instroom te zijn van scholeksters die het weiland verruilen voor het grinddak", zegt Louwe Kooijmans. "En met 16 procent bebouwd oppervlak in Nederland is er nog ruimte genoeg voor de dakbroeders om uit te breiden."

undefined

Overlast

De dakbroeders worden niet overal met enthousiasme verwelkomd. Dat bleek vorige week bijvoorbeeld in Hasselt. Vogelringer Hilbert Folkerts van de plaatselijke vogelwerkgroep wilde de visdieven op het dak van een leeg bedrijfspand komen ringen, maar vond slechts doodgeslagen kuikens.

Met name meeuwen moeten het ontgelden in steden als Alkmaar, Leiden en Haarlem. "Volkomen onterecht", oordeelt meeuwenonderzoeker Kees Camphuysen van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee, het NIOZ op Texel. "Iedereen kakelt elkaar maar na. Meeuwen maken lawaai, ze vreten de vuilniszakken leeg en dus moeten ze van de daken af. Maar kijk nou eerst eens wat er echt aan de hand is. Zijn die meeuwen die zogenaamd overlast veroorzaken bijvoorbeeld wel dezelfde meeuwen als de meeuwen die op het dak broeden? Ik heb meeuwen in een kolonie op Texel uitgerust met een logger die hun gangen nagaat. Dan blijkt dat de vogels uit die duinkolonie op Texel met het grootste gemak even gaan snacken in het centrum van Amsterdam!"

Het meeuwenprobleem in de steden is vooral een mensenprobleem, vindt Camphuysen. "Laatst kreeg ik een telefoontje van een wethouder uit Rotterdam. Die had toch zo'n groot probleem met meeuwen, vond hij. Hij zou wel eens een foto sturen. Vervolgens kreeg ik een kiekje van vier meeuwen bovenop een berg met pizzadozen. Heb je dan een meeuwenprobleem of een pizzaprobleem?"

De 'dakmeeuw' zou over een aantal jaren wel eens een apart type van de kleine mantelmeeuw en de zilvermeeuw kunnen worden, denkt Camphuysen.

"Als deze vogels eenmaal een goede broedstrategie hebben gevonden, zijn ze daar niet makkelijk meer vanaf te brengen. Je zit ook lekker rustig op zo'n dak. Ze hebben geen last van vossen, zoals ze in de duinen wel hebben. En net als de scholekster doen ze het op het dak vaak beter dan op de grond."

"Ze gedragen zich ook anders. De meeuwen in bijvoorbeeld Leiden, die eten nog wel op zee, net als de meeuwen in de kolonie op Texel. Maar verder landinwaarts voeden ze zich vooral met muizen, wormen en insecten. Straatafval speelt een volkomen ondergeschikte rol in hun dagelijkse kostje. Het gaat deze vogels om het rustige, hoge broedeiland op de grinddaken."

undefined

Interessant

Dat je het zogenaamde meeuwenprobleem in de steden kunt oplossen door de mensen voor te lichten ontdekte Camphuysen in Engeland. "In de omgeving van Cornwall zeiden de mensen ook last te hebben van meeuwen. We hebben daar vervolgens twee dagen rondgelopen voor ons zenderonderzoek. Aan het eind van die twee dagen vonden de meeste mensen het ineens ontzettend interessant, die gezenderde meeuwen die blijkbaar zulke einden vliegen om aan hun kostje te komen."

Anders dan in Hasselt, worden in Vianen de visdieven getolereerd. "Ze zaten hier al toen ik dit bedrijf kocht", zegt hun gastheer van het zonweringbedrijf, Casper van der Gun. "En ik heb eigenlijk geen problemen met ze."

Voor zijn buurman die in auto's handelt ligt dat een beetje anders. "Wij moeten drie maanden per jaar letterlijk iedere dag de auto's die we buiten zetten opnieuw poetsen", zegt Kees van Dompzelaar. "Kijk die pick-up. Die staat echt nog maar net buiten: een grote kledder op de motorkap. Het is of ze het erom doen. Maar ja, over een maandje is het weer over."

reportage

De nieuwe dakbroeders: scholekster (boven) en een visdiefje met jongen (onder)

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden