Een basisbaan helpt niet alleen mensen met een uitkering

Vrijwel dagelijks tonen de media schrijnende beelden van tekortschietende zorg en van klaslokalen waar de juf onvoldoende tijd heeft om kinderen de noodzakelijke extra aandacht en begeleiding te geven. Ook doen veel culturele- en zorginstellingen een onverantwoord hoog beroep op de inzet van vrijwilligers.

Tegelijk blijft de werkloosheid ondanks de economische groei nog altijd hoog. Er komen weliswaar nieuwe banen bij, maar door de technologische ontwikkeling en uitbesteding naar lagelonenlanden verdwijnen er vooral eenvoudige banen. De marktsector kan niet meer voor iedereen banen creëren. De collectieve sector doet hier met bezuinigingen nog een schepje bovenop.

Dat veroordeelt velen tot langdurige werkloosheid. Niet omdat ze niet solliciteren of geen genoegen willen nemen met een lager salaris, maar omdat werkgevers andere keuzes maken (voor jongeren met recentere kennis, bijvoorbeeld van computers). Dit raakt vooral ouderen, lager opgeleiden, niet-westerse allochtonen en gehandicapten.

In plaats van te accepteren dat een grote groep mensen permanent buiten de arbeidsmarkt blijft staan, zouden de Nederlandse samenleving en de economie er bij gebaat zijn een flink deel van deze mensen in te zetten in basisbanen. Ons idee sluit aan bij een eerder voorstel van de Maastrichtse hoogleraren Saskia Klosse en Joan Muysken. Basisbanen zijn (nieuwe) ondersteunende banen in bijvoorbeeld zorg, welzijn of onderwijs, gefinancierd door de overheid.

Ze zijn bedoeld voor mensen die op eigen kracht geen plek op de arbeidsmarkt weten te bemachtigen. In een basisbaan leveren zij tegen het minimumloon een bijdrage om het zittende personeel te ontlasten en de dienstverlening te verbeteren. Zodra mensen in hun basisbaan meer waarde kunnen produceren dan het verschil tussen uitkering en minimumloon is er sprake van maatschappelijke winst ten opzichte van het huidige uitkeringsregime. Voordeel is ook dat betrokkenen gewone werknemers zijn, met alle rechten en plichten van dien. Anders dan van vrijwilligers mag van hen een prestatie geëist worden.

Aan een basisbaan kan een opleidingselement worden verbonden, wat doorstroming naar gewone banen kan bevorderen. We moeten echter niet de illusie koesteren dat dan iedereen doorstroomt naar de marktsector. Omdat men in de marktsector meer dan het minimum loon kan verdienen, blijft er een prikkel voor doorstroming bestaan.

Behalve het te ontvangen minimumloon 'verdienen' deze werknemers met hun basisbaan (zelf)respect, structuur in hun leven en sociale integratie. Maar niet alleen zij worden er gelukkiger van.

Ook patiënten, leerlingen, reizigers en anderen ervaren een betere dienstverlening. En zelfs de minister van financiën kan zijn geluk niet op als hij ziet dat het nationaal inkomen met deze banen hoger uitvalt dan wanneer dit werk niet of als vrijwilligerswerk wordt verricht. En dit tegen beperkte kosten. Een rekenvoorbeeld: voor nog geen 2,5 miljard euro kunnen we 300.000 uitkeringen ophogen naar het minimumloon. Behalve de genoemde immateriële baten leveren de basisbanen (naar onderzoek doet vermoeden) winst op in termen van gezondheid van de betrokkenen en hun mogelijkheden om op langere termijn zelfstandig in de samenleving te blijven participeren.

Basisbanen kunnen de tweedeling in de samenleving tussen 'insiders' en 'outsiders' tegengaan. Ze voorzien ook in de maatschappelijke behoefte aan allerlei vormen van dienstverlening en ondersteuning door de inzet van mensen die in overgrote mate liever serieus en volwaardig meedoen dan aan de kant te blijven staan.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden