Een Balkanleider die geen oorlog predikte

*Het had een bijzondere dag voor Macedonië moeten worden. De kleine voormalige Joegoslavische deelrepubliek zou gisteren in Dublin, waar deze maanden het Europees voorzitterschap zetelt, de officiële aanvraag indienen om lid te worden van de EU. Maar door de dood van Boris Trajkovski moest de ceremonie in allerijl worden afgezegd en werd de dag er één van rouw.

Nicole Lucas

Dat Macedonië -dat in VN-verband nog altijd genoteerd staat onder de 'tijdelijke' naam Former Yugoslav Republic of Macedonia- überhaupt tot deze stap in staat was, is niet in de laatste plaats juist aan Trajkovski te danken geweest. Nog maar drie jaar geleden dreigde het land ten prooi te vallen aan een langdurige en bloedige burgeroorlog tussen Slavische en Albanese Macedoniërs. Hoewel Trajkovski als president weinig formele macht had, speelde hij volgens westerse diplomaten een sleutelrol bij de opstelling van het Akkoord van Ohrid, dat in de zomer van 2001 een eind maakte aan de gevechten. De Albanese minderheid -ongeveer een kwart van de 2,1 miljoen inwoners- kreeg meer rechten toegezegd in ruil voor het neerleggen en inleveren van de wapens.

Sindsdien is het min of meer rustig in het land, dat zich in 1991 onafhankelijk verklaarde van Joegoslavië. Macedonië was destijds de enige republiek die zich zonder geweld wist los te maken van Belgrado, een huzarenstukje dat algemeen op het conto wordt geschreven van de sluwe Kiro Gligorov, een oud-communist. Trajkovski was in 1999 diens opvolger na een tumultueuze verkiezingsstrijd.

De jurist van protestantse huize -zeer opmerkelijk in Macedonië, waar de overgrote meerderheid van de Slaven het Macedonisch-orthodoxe geloof belijdt- viel op doordat hij weigerde met modder te gooien naar zijn politieke tegenstanders. En doordat hij goede relaties bepleitte met de Albanese minderheid. Dat was bepaald geen vanzelfsprekenheid, zeker niet van een lid van de als nationalistisch doorgaande VMRO-DPMNE (Interne Macedonische Revolutionaire Organisatie - Democratische Partij voor Macedonische Eenheid).

De Albanezen 'beloonden' die mooie woorden door massaal voor Trajkovski, die eerder korte tijd onderminister van buitenlandse zaken was, te kiezen en hem daarmee aan de overwinning te helpen. Bij zijn aantreden beloofde Trajkovski (geboren in 1956) een 'president voor allen' te zijn en zeker de Albanezen kunnen daarin niet teleurgesteld zijn. Anders dan andere (Slavische) Macedoniërs in hoge functies, liet hij zich tijdens de crisis van 2001 niet mee slepen door nationalistische hartstochten, bleef hij oproepen tot verzoening en probeerde hij begrip te kweken voor de eisen van de Albanezen. Ook in westerse kringen maakte dat indruk: eindelijk een Balkanleider die geen oorlog predikte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden