'Een baard is religieus'

Welke betekenis heeft religieuze kleding in verschillende godsdiensten? In een serie artikelen vertellen gelovigen wat zij dragen en waarom. „Islamitische kleding is praktisch en straalt bescheidenheid uit.”

Goede moslims kleden zich bedekt. De sharia stelt dat moslimmannen hun lichaam van navel tot knie moeten bedekken. Een vrome moslima draagt naast geheel bedekkende kleding een hoofddoek.

Zes jaar geleden bekeerde Noureddine Steenvoorden (33) zich tot de islam. Sindsdien kleedt hij zich regelmatig in een lang gewaad met een opstaand kraagje.

„Ik noem het een kamiez”, zegt Steenvoorden. „Als ik in een goeie bui ben, noem ik het ’mijn jurk’.” Kamiez is Arabisch voor shirt, weet Steenvoorden (33), maar in verschillende culturen heeft het gewaad andere namen en modellen. De vrouwelijke variant noemt men een abaja, maar ook daarvoor bestaan – afhankelijk van het model – meerdere namen.

Het dragen van een lang gewaad tot je enkels is soenna, in overeenstemming met de gebruiken van de profeet. „Mohammed is een rolmodel voor moslims”, legt Steenvoorden uit. „Door zijn gebruiken over te nemen, proberen we zo dicht mogelijk bij een wijze van leven te komen die God behaagt. De kleinste handeling wordt daarmee spiritueel.”

Natuurlijk droeg de profeet Mohammed geen hoofddoek, maar op haar achttiende streepte Yassmine Elksaihi (25) een zonde van haar lijstje en sindsdien schikt ze haar krullen onder een kapje waarover ze een hoofddoek draagt. „Samen met vriendinnen heb ik gezocht naar outfits die bij me passen”, zegt ze.

Bij een hoofddoek hoort ook bedekkende kleding. Over haar broeken draagt Elksaihi nu jurkjes. „Ik houd van kleuren”, zegt ze. „De kleur van mijn hoofddoek pas ik aan op de rest.” Tijdens het WK voetbal ging ze in het oranje, „maar geel zou ik niet dragen, want dat staat niet bij mijn kop.”

Voor buitenstaanders lijken alle hoofddoekjes op elkaar. Maar Elksaihi ziet duidelijk verschillen: „Turkse hoofddoeken zijn vaak van satijn met bloemetjesmotieven of vogeltjes. De Marokkaanse hoofddoek is egaler van kleur en is gemaakt van ruwere stoffen. Je kunt zo zien waar iemand vandaan komt, want Turkse vrouwen hebben in het kapje onder de hoofddoek een kartonnetje zitten. Daardoor staat de hoofddoek meer omhoog.”

Moslimmannen hebben minder keuze in kleuren dan vrouwen, zegt Steenvoorden. „We dragen aardetinten. Dus groen, grijs en wit.” De lichte kamiez die Steenvoorden nu draagt, was ooit zijn eerste. Lachend: „Mijn gele vest is mijn concessie aan de islam, waarmee ik tegemoetkom aan mijn eigen culturele achtergrond. Een beetje kleur in de moskee brengen, is wel gezellig.”

Waar moslimvrouwen een hoofddoek dragen, bestaat er ook voor de mannen een hoofddeksel, de zogenaamde takiyah. Meestal wordt het een koefi genoemd en soms een topi, weet Steenvoorden. „Maar om verwarring te voorkomen kun je het ook een mutsje noemen hoor.”

In sommige islamitische wetsscholen is het dragen van een mutsje min of meer verplicht. Maar gebruiken kunnen per regio verschillen. Veel Pakistani en Turken dragen zo’n hoofddeksel, maar Steenvoorden niet: „Ik heb een te grote Hollandse polderkleikop, dus ik pas geen mutsje.”

Kledingkeuze vertelt iets over de mens als persoon, vindt Steenvoorden. „Islamitische kleding straalt bescheidenheid uit én het is praktisch.” En verder zijn er praktische overwegingen, bijvoorbeeld bij de keuze van veel moslimmannen om sandalen te dragen. „Als je vijf keer per dag moet bidden en daarbij je schoenen moet uitdoen, kun je beter sandalen dragen of van die instappers.”

„Het lijkt voor buitenstaanders vaak alsof de islam om regeltjes en voorschriften draait”, zegt Steenvoorden. „Maar binnen de voorschriften heb je heel veel mogelijkheden.” Vroeger – al vóór zijn bekering – hulde hij zich in wijde kleren: „Die geven me zelfvertrouwen.”

Vanwege de voorschriften liet Steenvoorden ook zijn baard groeien. „Ik heb er altijd al een willen hebben en toen kwam ik erachter dat de profeet zelf een baard had.

„In de islamitische wet staat dat een man zijn baard moet laten groeien en de snor moet knippen.” Sinds kort heeft de bekeerling een Turkse kapper die de baard voor hem bijhoudt. „Maar”, benadrukt Steenvoorden, „een baard is typisch religieus, niet typisch islamitisch. Sikhs, orthodoxe joden, christenen, ze hebben allemaal baarden.”

De voorschriften voor het uiterlijk gaan niet alleen voor mannen verder dan de kleding. „Het is niet de bedoeling dat je als vrouw make-up draagt om je aantrekkelijker te maken voor mannen”, meent Yassmine Elksaihi. Zelf gebruikt ze normaal gesproken niet meer dan oogpotlood en mascara. „Maar op een feestje (met alleen vrouwen) komen er ook een poedertje en oogschaduw om de hoek kijken.”

De meeste regeltjes zijn volgens Steenvoorden bedoeld om de controle over jezelf te behouden, met name over je seksuele driften. „Het is niet de bedoeling dat iemand je bilnaad kan zien als je aan het bidden bent in de moskee”, zegt hij. Een lang en wijd uitlopend gewaad is daarom te verkiezen boven een strakke spijkerbroek. Als Elksaihi naar de moskee gaat om te bidden, draagt ze een abaja. „Maar ook als ik ’s ochtends naar de bakker ga, heb ik hem soms aan.” Toen haar buurvrouw haar voor het eerst zo over straat zag gaan, vroeg ze Elksaihi of ze orthodoxer was geworden. „Maar het was gewoon uit gemakzucht. Eronder zat mijn nachthemd.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden