Een B-film met momenten van theatrale schoonheid

De choreografie van 'Raise the Red Lantern'vertoont geen highlights. (Trouw)

’Raise the Red Lantern’ van Nationaal Ballet van China. Regie, libretto, licht: ZhangYimou, choreografie: Wang Xinpeng en Wang Yuanyuan. Muziektheater Amsterdam,vanavond (20.15 u) en 10/1 (14.00 u). Info: www.hetmuziektheater.nl

Van de dans alleen moet ’Raise the Red Lantern’ van het Chinese Nationale Ballet het niet hebben. De choreografie van Wang Xingpen en Wang Yuanyuan kabbelt anderhalf uur zonder noemenswaardige highlights voort, terwijl alle belangrijke narratieve details worden genegeerd.

De betekenis van de rode lantaarn bijvoorbeeld: wie van de concubines slaapt deze nacht bij de Meester? Nogal cruciaal voor een adaptatie van Zhang Yimou’s Oscargenomineerde film uit 1991 over liefde, passie en afgunst in het huishouden van een meester en zijn concubines in het China van de jaren dertig. De plot is daarmee die van een B-film met louter eendimensionale karakters: de schurk van een Meester, het loeder van zijn eerste vrouw en de arme, naïeve tweede concubine die aan haar geloof in echte liefde ten onder gaat.

Maar op momenten van pure theatrale schoonheid zakt de onderkaak in vervoering. Veertig rode lantaarns worden ontstoken in een halo van naderend onheil, de eerste huwelijksnacht (lees: verkrachting) van Meester en de tweede concubine wordt geconsumeerd in een zee van golvend zijde en silhouet achter een scherm. De executie van de tweede concubine wordt verbeeld door in schaduw gehulde mannen die met peddels op een wit scherm slaan, daar rode kerven op achterlatend. En de finale, liefde in de dood, is werkelijk de ’finale der finales’: dwarrelende sneeuwvlokken zetten het toneel in een louterend zilveren licht. Het is een beeldenrijkdom die decadent zou zijn als hij niet zo smaakvol was – de edelkitsch ver voorbij.

Bij zoveel rijk esthetisch vertoon zou het rode boekje van de Grote Leider spontaan uit elkaar vallen. De afrekening met het feodale China is de laatste Maoïstische pijnscheut die in ’Raise’ voelbaar is, of je moet daar ook de voorliefde voor slagordelijke ensembledansen en epische tableaus toe rekenen waarin de mannen de vuist van het heroïsme hoog weten te houden.

Maar de all-over regie, die tevens aan filmmaker Zhang Yimou toegeschreven kan worden (hij was ook het ’brein’ achter de Olympische opening van 2008), is vooral een ontwapening tussen oost en west.

Het Chinese Nationale Ballet werd na de oprichting in 1959 door de Russische balletpedagoog Pyotr Gusev academisch gedrild en onder gastdocenten als Makarova en Nurejev naar hoog niveau getild. Tot het einde van de Culturele Revolutie danste de groep slechts acht ’modelwerken’, totdat in de jaren tachtig de luiken naar de balletwereld open gingen (met onder meer de instudering van Rudi van Dantzigs ’Vier letzte Lieder’ in 1998), en het eigen Chinese culturele erfgoed van het ideologisch juk werd bevrijd.

Met ’Raise the Red Lantern’ schrijft Yimou de versmelting van klassiek ballet, met solisten van wereldformaat, en het klassiek Chinees theater als innovatie op zijn naam. De geliefde van Tweede is een acteur van de Peking Opera, waaruit gezongen fragmenten in de handeling worden geïntegreerd en onder begeleiding van een traditioneel orkestje met Chinese viool en luit live tot leven komen.

Chen Qigangs neoromantische compositie op band heeft Douglas Sirk-potentie en is al even gepolijst als Zeng Li’s decors, maar door het versnijden met traditioneel Chinees instrumentarium wél dienstbaar aan Yimou’s mixconcept.

Toch rijst de vraag wat Yimou in artistiek opzicht dacht toe te voegen, na twintig jaar geleden een film te hebben afgeleverd die het verhaal in alleszeggende beelden en psychologische ontwikkeling al zo doeltreffend in ons geheugen grifte. Deze adaptatie wordt ondersteboven gelopen door een draak aan versimpelde ballethandeling. Een beeldig vormgegeven Chinese draak op spitzen, maar toch.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden