Een avond met een sterauteur

Helaas zijn die handen door het worstelen dat Irving zo lang deed nogal kapotgegaan: signeren doet hij vanavond niet.

Andrea Bosman schrijft elke week over ons vermaak, in de breedste zin van het woord. Reacties naar andreabosman@trouw.nl

De schrijver oogt klein en breed, vierkant. Hij draagt een spijkerbroek, een geruit overhemd en een iets te groot grijs colbert. Een echte Amerikaan.

In de aula van de Universiteit van Amsterdam is John Irving (1942) te gast bij het John Adams Institute om te praten over zijn nieuwste roman, 'Avenue of Mysteries'. De zaal is vol. Het boek las ik nog niet, ik stond er wel mee in mijn handen bij de Ako op het station, maar aarzelde. Nog zoveel ongelezen boeken thuis en de kritieken over Irving zijn de laatste jaren niet zo denderend meer, helaas. Maar ik wilde hém wel graag zien, de schrijver die me tijdens mijn middelbareschooljaren verloste van die naar binnen gerichte Nederlandse literatuur op de leeslijst waar zo ontzettend weinig gebéurde. In 'The World According to Garp' en 'The Hotel New Hampshire' ging het tenminste over zwetende worstelaars, circusberen, feministes, prostituees en zwarte transseksuelen. En het mocht ook nog grappig zijn.

Nu is de kritiek op Irving juist dat die beren en transseksuelen maar bleven terugkeren, dat zijn formule sleets werd. Kennelijk zit dat de schrijver dwars, want na de eerste vraag van interviewer Pieter van den Blink over Lupe, het meisje dat in verleden en toekomst van mensen kan zien, brandt Irving los. Ja, er zijn overeenkomsten tussen Lupe en personages uit zijn eerdere romans: Lily uit 'Hotel New Hampshire' en Owen uit 'A Prayer for Owen Meany'. "Ze zijn allemaal te jong voor de lasten die ze met zich meedragen. Als je weet wat er gaat gebeuren met de mensen van wie je houdt, wat doe je dan? Mijn romans zijn altijd worst case scenarios, ik geef u personages waar u zich zorgen om maakt, en geef u daarin gelijk. Althans: bijna gelijk, er moet ook iets zijn wat u nog niet kunt weten. Dat leerde ik van het theater. Als critici dat een 'formule' vinden, raad ik ze Shakespeare aan. Wat ik doe is niet origineel, het is eeuwenoud!"

De sterauteur raakt op dreef en laat zich maar moeilijk onderbreken. Hij houdt een vlammend pleidooi vóór de verbeelding en tegen autobiografisch schrijven ("Daarom heb ik een hekel aan Ernest Hemingway met zijn write what you know''). Hij propageert het schrijven met de hand op wit papier ("Ik houd van de traagheid ervan"). Helaas zijn die handen door het worstelen dat hij zo lang deed nogal kapotgegaan: signeren doet hij vanavond niet.

Dus reis ik met mijn oude, ongesigneerde 'Garp' terug, en begin opnieuw te lezen hoe Garps moeder, de eigengereide verpleegster Jenny Fields, in 1942 gearresteerd wordt nadat ze de arm heeft opengesneden van een soldaat die in de bioscoop zijn hand tussen haar benen wringt. Zelfs haar broers geloven niet dat ze niets uitlokte. Jenny wil geen man, wel een kind en werk. Het maakt van haar, zoals ze het zelf uitdrukt, 'a sexual suspect'. Wat een goede, actuele term is dat toch eigenlijk. Ik hoop dat ik mijn dochters ook ooit over die onweerstaanbaar lastige Jenny Fields kan laten lezen.

Avenue of Mysteries

Schrijver Juan Diego reist naar de Filippijnen. Hij droomt over hoe hij met zijn zusje Lupe opgroeide op een vuilnisbelt in Mexico.

In Trouw schreef Vrouwkje Tuinman: 'Dat Irving toch niet elke keer hetzelfde boek schrijft (...) komt doordat zijn romans uiteindelijk over niets van het bovenstaande gaan. Het zijn haakjes om zijn werkelijke thematiek aan op te hangen: barmhartigheid en tolerantie.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden