Een artistiek schaduwfestival

Sinds vijf jaar heeft het International Documentary Filmfestival Amsterdam een schaduwzijde: het Shadow Festival. Een soort minifestival 'voor de creatieve en experimentele documentaire'. Nóg meer documentaires, naast de paar honderd titels die het Idfa al vertoont?

Jazeker. Initiator en Shadow Festival-directeur Stefan Majakowski merkte dat hij iets miste in het steeds grootschaliger Idfa, dat zich vooral toelegt op inhoudelijke documentaires met een sociale, maatschappelijke of politieke actualiteit.

Onder het motto 'speciale films verdienen een speciale context' besloot hij een platform te creëren voor originele, artistiek opmerkelijke films, in de vorm van een bescheiden, toegankelijk evenement. De zogeheten 'nuleditie', in 1999, bestond uit de vertoning van drie films met uitgebreide nagesprekken met de filmmakers. Dat bleek een succes. Nog steeds is het contact tussen filmers en publiek de ruggengraat van het evenement.

Het Idfa trekt niet alleen een groot publiek maar heeft ook een aanzienlijke marktfunctie: op het Forum verzamelen zich jaarlijks uit binnen-en buitenland producenten, distributeurs en vertegenwoordigers van televisieomroepen om zaken te doen. Majakowski: ,,Bij ons draait alles om de makers.” Ook tijdens deze vijfde editie, die een kleine veertig titels omvat, zullen alle regisseurs persoonlijk van de partij zijn voor publieke gesprekken, lezingen en workshops.

Cruciaal bij het selecteren van de films is voor Majakowski 'de manier waarop de maker zich manifesteert'. Oftewel, de estheti-k sche of experimentele vorm die de filmmaker kiest voor een verhaal. Dat levert soms heel persoonlijke films op. Zoals het dagboekachtige 'Don't Tell my Mother' waarin de Belgische stripper Sarah Moon Howe haar professionele wereld in rusteloze, grofkorrelige super 8-beelden vastlegt, alsof ze undercover te werk gaat en in een soort permanente haast verkeert. Ondertussen mijmert ze over haar vrouwelijkheid. Met haar nuchtere humor geeft ze een net andere indruk van de seksindustrie dan de hijgerige of meelijwekkende blikken achter de schermen die je regelmatig op televisie kunt aantreffen.

De Iraanse 'Siyamo' ('The BlackHaired Girl') is een licht absurdistische, luchtige zoektocht naar het zwartharige meisje dat de maker in een droom heeft gezien. Hij reist door post-Taliban Afghanis-tan en stapt af op een taxichauffeur, een sluiermaker en een lerares om te vragen waar hij haar zou kunnen vinden. De politieke actualiteit lijkt ver weg, maar we komen wel iets te weten over hun ideeën over liefde, poëzie en romantiek.

Hoe staat het met het Nederlandse aandeel in het programma? Majakowski is blij met de wereldpremière van Gerrit van Elsts 'Ik en Mijn Ouders - Mijn Ouders en Ik', 'een mooi persoonlijk verhaal dat toch een universele relevantie krijgt.' Maar de situatie in Nederland vindt hij armzalig: 'Door het beleid van de televisieomroepen ligt de nadruk erg op de informatieve documentaire, het wordt hoog tijd dat de artistieke documentaire weer wordt gestimuleerd.'

Als bezoeker van het Idfa kun je al grazend door het programma een indruk krijgen van brandhaarden en grote thema's in de wereld: terrorisme, milieuproblemen, aids, armoede en politieke omwentelingen zijn terugkerende onderwerpen van informatieve documentaires, persoonlijke pamfletten of maatschappelijken betogen. In de films die het Shadow Festival vertoont zijn standpunten vaak minder evident. Majakowski: ,,Je wordt als kijker als het ware gedwongen zelf op zoek te gaan naar de relevantie van een film.”

Toch laat natuurlijk niet iedere film zich makkelijk classificeren. De beide documentairefestivals hebben zelfs een keer dezelfde film gedraaid. Majakowski: ,,Een Duitse studentenfilm, die door de makers naar het Idfa was gestuurd en door de academie naar ons. Toen werd hij voor beide festivals geselecteerd.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden