Een argument voor Cruijff voor als het echt stokt bij Ajax

Grote kans dat het u is ontgaan, maar oud-directeur Henri van der Aat lijkt terug te keren bij Ajax. Hij wordt door de bestuursraad voorgedragen als nieuw clublid. Erg belangrijk klinkt het niet, maar in een bepaalde inner circle heeft het nogal wat opwinding opgeroepen.

In het tv-programma van Voetbal International, met verklaard Johan Cruijff-aanhanger Johan Derksen aan tafel, werd er op verontwaardigde toon melding van gemaakt. In het blad wordt Van der Aat een Cruijff-opponent genoemd. Of de oud-directeur niets ziet in de visie van Cruijff, is niet bekend. Hij heeft zich nooit in die richting uitgelaten. Maar in de rechtbank stond hij aan de zijde van de voormalige president-commissaris Steven ten Have, die daar de komst van Louis van Gaal als directeur wilde afdwingen. Of Van der Aat als werknemer veel anders kon, is de vraag, maar voor het van de grofste polarisatie levende Cruijff-kamp was hij ten dode opgeschreven.

Daarbij hielp de beeldvorming. Van der Aat, onder meer oud-zeilbondscoach, is simpel gesteld geen voetbalman. Graag werd gesuggereerd dat Ajax een nietsnut als commercieel directeur had. Volgens de cijfers - het enige waarop we kunnen afgaan - leed Ajax in zijn eerste jaren verlies en werd in het tweede deel van zijn ambtsperiode een groeiende winst geboekt. Alles bij elkaar een voldoende rapportcijfer, lijkt me.

Wat mij vooral frappeert aan de waarschijnlijke terugkeer van deze verketterde man, is een onderliggend repeterend patroon. Cruijff heeft Ajax kennelijk niet zodanig in zijn macht dat hij de voordracht heeft kunnen voorkomen. Maar telkens weer bekruipt je het gevoel dat hij zo'n positie, hoe paradoxaal dat mag klinken, ook niet wil. In VI zei Cruijff laatst nogal cryptisch dat er bij Ajax nog mensen rondlopen die niet onvoorwaardelijk achter hem staan. Intern tegengas kan voor geen enkele organisatie kwaad, zou je zeggen, maar zo wordt in het universum van Cruijff natuurlijk niet gedacht. En toch zijn tegenstanders, al of niet vermeend, voor Cruijff van nut: hij kan naar ze wijzen als het even minder vlotjes loopt.

Na de drie landstitels op rij, waarin Cruijffs aandeel als hervormer van de jeugdopleiding niet groot mocht worden geacht, lijkt Ajax te stagneren. Als beoogd voortbrenger van betere jeugd kan Cruijff nog niet worden beoordeeld. Maar dat trainer De Boer zich voorlopig lijkt te moeten behelpen met een mager aangevulde selectie waarmee geen wezenlijke stappen te zetten zijn, straalt onvermijdelijk op Cruijff af, bijna drie jaar na het uitbreken van zijn revolutie.

Als hij daar straks op wordt aangesproken, is het mechanisme uit te tekenen. Cruijff zal zeggen dat hij wordt tegengewerkt, zoals hij - 's lands sterkste voetbalpersoonlijkheid toch - en zijn volgelingen sinds jaar en dag om de zoveel tijd jammeren. De rentree van Henri van der Aat, in een nietszeggende rol overigens, zal een nieuw argument zijn als het bij Ajax werkelijk stokt.

Onderwijl is Louis van Gaal bondscoach, gechargeerd gesteld tegen wil en dank. Hij gaat het kort voor en tijdens het WK van volgend jaar pas leuk vinden. Hij zal ons wat nieuwe spelers voor Oranje nalaten, maar niet veel meer dan dat. Hij wil niet over het hele Nederlandse voetbal hoeden, zoals in zijn eerste periode als bondscoach.

Nog altijd knaagt het gevoel - om niet te zeggen dat het wordt versterkt - dat de opbouw van een club de gestructureerde Van Gaal meer is toevertrouwd dan Cruijff. Ik vermoed dat hij bij 's lands grootste club Ajax meer had kunnen betekenen voor het Nederlandse voetbal dan nu als bondscoach, maar met Henri van der Aat zullen we dat nooit weten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden