Een aparte, Europese belasting voor Google en Facebook lijkt kansloos

null Beeld afp
Beeld afp

Het invoeren van een aparte, Europese belasting voor internetreuzen zoals Facebook en Google, die vorige maand met enige tamtam is voorgesteld door de Europese Commissie, lijkt een kansloze missie.

Dat komt niet alleen door de verwachte tegenstand van landen als Ierland en Luxemburg, en de twijfels van Nederland. Ook inhoudelijk laten internationale belastingexperts weinig heel van het commissievoorstel, zo bleek maandag op een conferentie in Brussel. Deze woensdag spreekt een ambtelijke werkgroep van de lidstaten er voor het eerst serieus over.

Op aandringen van vooral Frankrijk presenteerde de Europese Commissie op 21 maart het plan om de grote internet-multinationals, die door de verouderde fiscale wetgeving en hun uitgekiende vestigingsbeleid nauwelijks belasting betalen in de Europese Unie, op een geheel nieuwe manier aan te slaan. Ze zouden voortaan 3 procent van hun in EU-landen behaalde omzet moeten afdragen. De digitale taks zou niet alleen gelden voor de bekende Amerikaanse grootheden zoals Google, Apple, Facebook en Amazon, maar ook voor digitale deeleconomie-platforms zoals Uber en Airbnb.

De commissie onderstreept dat deze taks slechts een voorlopige oplossing is, in afwachting van wereldwijd gedragen afspraken. Pogingen daartoe in de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) hebben nog geen resultaat opgeleverd. De EU wil daar niet op wachten.

Duidelijkheid

Die ongeduldige opstelling heeft een slecht doordacht voorstel opgeleverd, vindt Ruud de Mooij, afdelingshoofd bij de divisie belastingbeleid van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in Washington. "De aandacht van de EU gaat wel heel eenzijdig uit naar die digitale bedrijven, terwijl de digitalisering door de hele economie heen trekt", zegt De Mooij in de marges van de Brusselse conferentie over 'eerlijke, moderne en efficiënte bedrijfsbelasting in Europa'.

"Niet alleen die internetreuzen, ook vliegmaatschappijen, banken, de horeca: ze worden allemaal digitaal. Als ik een klantenkaart heb van een supermarkt, verzamelt die ook al mijn gegevens. De luchtvaartmaatschappijen weten alles over mijn vliegverleden. Maar die bedrijven worden buiten beschouwing gelaten."

Wat De Mooij betreft moet er eerst duidelijkheid komen over wie het eigendomsrecht heeft over dat soort (persoonlijke) data en hoe de toegevoegde waarde wordt bepaald van wat gebruikers met die gegevens doen, de 'user generated value' in jargon. "Daar is nog weinig over nagedacht, maar dat zijn wel de fundamentele vragen die we moeten beantwoorden voordat we iets kunnen zeggen over hoe we dat moeten belasten."

Klanten

Hij wijst verder op het risico dat de Facebooks en Google's van deze wereld een hogere belastingdruk simpelweg doorberekenen aan hun klanten c.q. adverteerders, zodat de belasting haar doel volledig zou missen.

Onderzoeker Andrés Báez Moreno van de Madrileense Carlos III-universiteit had op de conferentie evenmin een goed woord over voor het commissievoorstel. "In de eerste plaats zetten ze een hek om de digitale bedrijven heen, daarbinnen ook nog eens een muur om de allergrootste daarvan, en vervolgens een apart hek om bepaalde diensten."

Zelfs Europarlementariër Paul Tang (PvdA), in Brussel een van de meest uitgesproken stemmen in de strijd tegen belastingontwijking en -ontduiking door multinationals, erkende op de conferentie dat er nogal wat schort aan het huidige plan. "Het moet niet zo zijn dat het politieke kapitaal dat we in die digitale taks steken ten koste gaat van meer structurelere oplossingen", aldus Tang.

Unanimiteit

Hij pleit al enige tijd voor een veel bredere hervorming: een EU-harmonisatie van de vennootschapsbelasting -- niet de tarieven, maar de manier waarop die door alle landen wordt berekend. Multinationals moeten in zo'n systeem winstbelasting gaan betalen in de landen waar ze die winst hebben behaald, niet in dat ene belastingparadijs waar ze hun hoofdkantoor hebben neergezet.

Nederland zegt zich constructief op te stellen in de discussie over de digitale taks en is nog volop bezig met het bepalen van een standpunt over het commissievoorstel. "We hebben veel vragen", zei premier Rutte na de Europese top van vorige maand, waar de kwestie op de agenda stond. "Zouden we dit niet mondiaal moeten aanpakken, in G20- of Oeso-verband? Welke impact hebben deze maatregelen op kleinere tech-bedrijven? We hebben besloten de vragen te onderzoeken en daar ook de tijd voor te nemen."

Bij EU-besluiten op het gebied van belastingen is unanimiteit vereist. Ierland en Luxemburg gelden als de grootste tegenstanders, terwijl veel landen nog twijfelen. Zelfs in Duitsland, aanvankelijk uitgesproken voorstander, is het enthousiasme iets bekoeld uit vrees voor een (handels)conflict met de Verenigde Staten.

Lees ook:
Google en Facebook heersen alleen op de advertentiemarkt

Ongeveer de helft van al het geld dat wereldwijd verdiend wordt met reclame gaat naar twee bedrijven: Facebook en Google. Wie doorbreekt hun dominantie?

De vragen die Mark Zuckerberg niet wil beantwoorden

De topman van Facebook wordt vandaag en morgen in het Amerikaanse Congres verhoord over het privacylek bij zijn bedrijf. Op deze vier vragen heeft hij nog steeds geen antwoord gegeven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden