Een Aida voor nu

Maestro Antonio Pappano is de ster op deze nieuwe opname van Verdi's 'Aida' die - heel ongebruikelijk in deze tijd - in studio-omstandigheden gemaakt werd. Men trok er een hele week en veel geld voor uit, maar dan heb je ook wat.

Men schaatste gisteren op de Nijl', schreef een gevatte criticus ooit na een opvoering van 'Aida' in New York. De uitvoering van Verdi's in het oude Egypte spelende opera had hem letterlijk koud gelaten, al leverde die ontnuchtering wel een meesterlijke quote op. Niet alleen grappig, maar uiterst adequaat omdat het meteen aangeeft wat er met die uitvoering mis geweest moet zijn. Een totaal gebrek aan warme, Italiaanse passie.

Van schaatsen op de Tiber in Rome was in februari van dit jaar hoegenaamd geen sprake. Integendeel. In de Sala Santa Cecilia van het Auditorium Parco della Musica aldaar liep het kwik hoog op toen het puik van hedendaagse Verdi-kelen in heuse studio-omstandigheden een week lang bezig was om 'Aida' voor het nageslacht vast te leggen. Italiaanse passie volop, ook al kwamen de hoofdrolzangers geen van allen uit Italië. De tijden dat de kwijnende platenindustrie geld had om een stel dure, internationale sterren een week lang ergens te laten vertoeven, zodat de best mogelijke opname tot stand kan komen, liggen ver achter ons. Maar maestro Antonio Pappano wist de boekhouders ervan te overtuigen dat er nu een unieke kans was voor zo'n opname.

Na de opnamesessies werd in Rome een luid bejubelde concertante uitvoering gegeven voor een stijf uitverkocht auditorium. Geen wonder, want wie stonden daar niet allemaal naast elkaar? Sopraan Anja Harteros (Aida), tenor Jonas Kaufmann (Radamès), mezzosopraan Jekatarina Sementsjoek (Amneris), Ludovic Tézier (Amonasro), Marco Spotti (Il Re) en Erwin Schrott (Ramfis). Dat alles met Pappano aan het hoofd van zijn Orchestra e Coro dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia. En in de kleine rolletjes komen we nog Eleonora Buratto en Paolo Fanale tegen, die onlangs nog samen optraden in het Gala 50 jaar De Nationale Opera in Amsterdam. Kosten noch moeite gespaard dus.

Maar die investering loont. De opname is zeldzaam goed gelukt en laat eens te meer horen dat er weinig dirigenten zijn die Pappano in dit repertoire evenaren. Ondanks het hoge kaliber van de solistische bijdragen, zijn koor, orkest en Pappano de werkelijke sterren van deze 'Aida'. De tedere en tere klank van de lastige ouverture brengen je direct in de goede stemming. Pappano vindt verderop de juiste balans tussen persoonlijke gevoelens en publieke massascènes. Steeds is zijn tempokeuze perfect, en hij stuwt het drama onontkoombaar voorwaarts tot de ontroerende scène van de twee levend begraven geliefden.

Opvallend is het wel dat we dus nu een 'Aida' hebben met een Duitse sopraan en tenor in de hoofdrollen, een Russische mezzo, een Franse bariton en een Uruguese bas. Pas in de kleine rollen komen we drie Italianen tegen. Dat was op de vorige opname die het Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia maakte wel anders. Die stamt uit 1952 (63 jaar geleden!) en werd gedirigeerd door Alberto Erede. Alle zangers kwamen toen nog uit Italië: Renata Tebaldi, Ebe Stignani, Mario del Monaco, Aldo Protti, Fernando Corena en Dario Caselli.

Is dit gebrek aan italianità een probleem? Geenszins. Kaufmann en Harteros zijn op dit moment twee van de grootste Verdi-zangers, bovendien beiden op de toppen van hun kunnen. Kaufmanns hoge bes aan het einde van 'Celeste Aida' klinkt wel een fractie beter dan de hoge c van Harteros in 'O cieli azzurri', die een beetje te open en wankel is. Het lukt Kaufmann bovendien om zijn toon op die hoogte prachtig weg te laten sterven, precies zoals Verdi voorschrijft. Die kunst is niet veel tenoren gegeven. De slotscène van Harteros en Kaufmann is nagenoeg ideaal in frasering, dynamiek en vervoering en komt heel dicht bij de hoge standaard die Mirella Freni en José Carreras met Herbert von Karajan op plaat vastlegden. Overigens zong Freni de rol van Aida nooit op de bühne en naar verwachting zal Harteros dat ook nooit doen. Nog een reden om studio-opnamen als deze toe te juichen, omdat Harteros het in deze omstandigheden wel aandurfde.

Jekaterina Sementsjoek is een Amneris in die heerlijk oude traditie, met veel borsttonen en een opwindende hoogte. Haar vervloeking van de opperpriesters treft grandioos doel. Ludovic Tézier bewijst zich eens te meer als een Verdi-bariton van grote klasse. Eigenlijk zijn alle juiste ingrediënten voor een fantastische 'Aida'-schotel aanwezig. Dat die ook nog zo heerlijk smaakt, komt geheel en al op het conto van chefkok Antonio Pappano.

OPERA

Antonio Pappano

Verdi 'Aida' (Warner Classics)

HHHHH

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden