Een afwezig Kamerlid is nog geen spijbelende schooljongen

Redactie: Nicole Besselink, Wilfried van der Bles, Bart Zuidervaart

Daar zat Martijn van Helvert dan, afgelopen donderdag om kwart over tien 's ochtends in de Tweede Kamer. Balend. Vier uur eerder had het CDA-Kamerlid vanuit een stikdonker Maastricht de eerste trein naar Den Haag gepakt om op tijd bij het debat te zijn over een initiatiefwetsvoorstel over kredietunies, mede opgesteld door zijn partij.

Eenmaal op het Binnenhof bleek dat de vergadering niet op tijd kon beginnen. Op de ochtend na de provinciale verkiezingen hadden slechts 52 Kamerleden op tijd de presentielijst getekend, terwijl er 76 handtekeningen nodig zijn om te kunnen vergaderen. De helft van het aantal Tweede Kamerzetels plus één.

Drie kwartier later kon de vergadering alsnog beginnen, maar vervelend is dat gewacht natuurlijk wel. Tijdloos overigens ook. In het parlementaire seizoen van precies een eeuw geleden moest men zeven keer wachten met een vergadering omdat er te weinig collega's in huis waren. In omliggende jaren nog veel vaker.

Twee rijksdaalders

Om het probleem de kop in te drukken, dacht het kabinet van Cort van der Linden in 1916 dé oplossing te hebben bedacht: presentiegeld. Elk Kamerlid dat zich op vergaderdagen meldt, zou steeds twee rijksdaalders als bonus krijgen. Een uit het buitenland afgekeken regel waarvan 'eene heilzame strekking tot het tegengaan van absenteïsme wordt verwacht', aldus Van der Linden.

Groot enthousiasme was er bepaald niet voor het plan. Het Kamerlidmaatschap werd in die tijd nog niet als voltijdbaan gezien, en ook niet zo beloond. Het was, in de woorden van de liberaal Theodoor de Meester, een tijd waarin 'zeer weinig leden van de Kamer zich de weelde kunnen veroorloven om naast hun Kamerlidmaatschap niet nog in eenige andere betrekking werkzaam te zijn'.

Als een tweede baan nodig is om rond te komen, hoe kan een kabinet dan verwachten dat Kamerleden altijd in de Kamer aanwezig zijn? Als het kabinet dat echt wil, laat het dan het Kamerloon verhogen van 3000 naar 3500 gulden per jaar, opperden de afgevaardigden. Het parlementaire werk is er intensief genoeg voor.

Prikklokken

Er klonk ook andere kritiek. Want waarom zou een Kamerlid een vergadertijger moeten zijn die altijd in het parlement rondhangt? "Wij vormen niet een vergadering van schooljongens, die van dag tot dag, maar dan ook van uur tot uur, genoodzaakt moeten worden onzen plicht te vervullen", meende de protestant Alexander de Savornin Lohman. "Wij moeten dat zelf beoordelen."

"Wanneer men even nadenkt", vervolgde hij, "zal men beseffen, dat er tal van Kamerleden zijn, die buiten de Kamer ook voor de Kamer veel nuttig werk verrichten." De liberaal Boudewijn Nierstrasz hekelde in datzelfde debat wat de Haagse kaasstolp is gaan heten. "Wil men hen als het ware opsluiten in een zuiver politieke atmosfeer? Wil men kweeken een kaste van politieke theoretici?"

Afwezigheid in Den Haag moet niet gezien worden als spijbelen en aanwezigheid in de bankjes niet beloond met een 'zitpenning', concludeerde De Savornin Lohman.

Of met 'herinneringsmedaljes', zoals de antirevolutionair Jan Scheurer de rijksdaalders spottend noemde. Hij vroeg zich hardop af of er dan ook prikklokken in de Kamer zouden komen.

Niet heel verrassend, maar het presentiegeld haalde het niet in Den Haag. Ook niet na 1916. Gezien de regelmatige ophef over de 300 euro dagvergoeding die europarlementariërs krijgen, zal het er ook niet snel van komen. Bovendien krijgen Kamerleden inmiddels al een flink hogere vergoeding dan in 1916: net iets meer dan een ton per jaar. Present of niet.

Altijd van de partij

1. Ingrid de Caluwé (VVD)

2. Agnes Mulder (CDA)

3. Joost Taverne (VVD)

4. Michiel van Veen (VVD)

5. Barbara Visser (VVD)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden