Recensie

Een adembenemende 'Mantra' van de broers Jussen

Het pianoduo Arthur en Lucas Jussen. Beeld RV
Het pianoduo Arthur en Lucas Jussen.Beeld RV

Holland Festival Proms
Mantra
★★★☆☆
Orgelprom
★★☆☆☆

Een tweeduizendkoppig publiek dat bijna anderhalf uur muisstil luistert naar Karl-Heinz Stockhausens 'Mantra'. Dat bleek zaterdagavond mogelijk in de Holland Festival Proms dankzij het adembenemende spel van het pianoduo Arthur en Lucas Jussen. Een hele prestatie was het, want de eigenzinnige avant-gardist en serialist Stockhausen schreef bepaald niet voor het grote publiek. Dat de Jussens met 'Mantra' een volle zaal trokken en een daverend applaus kregen, had meerdere oorzaken. Het gegeven op zitzakken liggend in de leeggehaalde parterre van de Grote Zaal van het Concertgebouw ernaar te kunnen luisteren was er daar één van. Ook speelde de populariteit van Jussens daarin een rol.

Maar die moesten wel zien te boeien. En dat deden ze, met hun overrompelende en theatrale pianospel. Zeven maanden hadden ze dagelijks uren gestudeerd voor deze eenmalige uitvoering. Niet alleen vraagt het technisch veel om al die lastige, onvoorspelbare noten te realiseren, er is ook durf, concentratie en logistiek inzicht vereist om behalve op de 88 pianotoetsen tevens op slagwerkinstrumenten te spelen en ook nog eens de knoppen te bedienen van ringmodulatoren die de pianoklanken elektronisch vervormen.

'Mantra' is een zeer complexe compositie. De ingenieuze klankstructuren zijn voor niet ingewijde luisteraars nauwelijks waarneembaar, maar dankzij de Jussens was alleszins hoorbaar dat het werk grote innerlijke logica heeft. Naast geweldige klankerupties bepalen stiltes en klankverfijning dat het luisteren naar 'Mantra' een bijna mystiek ervaring is. Na 'Mantra' werd de hierop volgende 'Orgelprom' met organist James McVinnie en basgitarist Tom Jenkinson een anticlimax. De kans om een groot en grotendeels nieuw publiek te winnen voor veelzijdigheid en klank van het Maarschalkerweerd-orgel, wist McVinnie onvoldoende te benutten. Om te beginnen wijzigde hij het programma zonder in zijn mondelinge aankondiging daarvan titels en componisten duidelijk te noemen. Hij opende in een 'orgelmeditatie' met vier neuzelig gespeelde, gelijkvormig klinkende werken van of in de stijl van Messiaen. De luisteraar moest daar maar naar raden! Overtuigender was hij vervolgens in het hypnotiserende 'Mad Rush' van Philip Glass.

Maar daarna ging het goed mis in Messiaens orgelwerk 'Le banquet celeste', waarin de inmiddels aangetreden Tom Jenkinson de akkoorden op zijn luid versterkte en dik klinkende basgitaar meespeelde. Niet beter werd het in de wereldpremière 'new work' van Jenkinson voor basgitaar en orgel. Deze voorspelbare, improvisatorisch klinkende en harmonisch monotone hardrock, waarin de klank van beide instrumenten totaal niet mengde, betekende een bloedeloos slot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden