Een aantrekkelijke coalitiepartner

De ChristenUnie geeft vandaag in Apeldoorn de aftrap voor de verkiezingen. De partij doet het goed in de peilingen en wordt steeds vaker beschouwd als een aantrekkelijke partner om mee te regeren.

Maaike van Houten

DEN HAAG - Hoe dichter de verkiezingen naderen en hoe onzekerder het politieke speelveld wordt, hoe vaker de Christen Unie wordt genoemd als mogelijke coalitiepartner in een 'links-sociaal' kabinet. De nieuwe formatie van GPV en RPF is goed voor vijf zetels, staat in de peilingen op zes à zeven en kan daarmee een noodzakelijke partner zijn om zo'n regering aan een meerderheid te helpen.

GroenLinks-lijsttrekker Rosenmöller heeft zich onlangs uitgesproken voor een coalitie van zijn eigen partij, PvdA, CDA en ChristenUnie. En de tweede man van de PvdA-fractie, Adri Duive steijn, spreekt over PvdA, CDA, GroenLinks en 'eventueel' ChristenUnie.

Bij de ChristenUnie slaan ze dit soort gelonk welwillend gade. RPF en GPV waren met hun respectievelijk drie en twee zetels altijd te klein om een rol van betekenis te kunnen vervullen bij de samenstelling van een kabinet. Dat manco was een van de redenen om samen in de unie op te gaan, waarmee ze bij de komende verkiezingen voor het eerst uitkomen. Nog voordat de kiezer heeft gesproken worden ze al genoemd -en dat bevestigt de voorvechters van de fusie in hun opvatting dat ze samen echt meer kunnen dan alleen.

De vorig jaar gekozen lijsttrekker van de nieuwe formatie, Kars Veling, noemde op een vorig congres de verschillen met de VVD groot. Dat is uitgelegd als zou de ChristenUnie de liberalen uitsluiten, maar die conclusie wordt binnen de ChristenUnie niet gedeeld. De afstand met de VVD is fors, maar uitsluiten -dat zou te parmantig zijn voor een club met nu nog vijf zetels.

Wel staat vast dat de Christen Unie meer verwantschap heeft met het gemeenschapsdenken van de PvdA dan met de liberale ideologie en het materialisme van de VVD. De christelijke partij is sterk sociaal gericht, heeft een warm hart voor vluchtelingen en progressieve standpunten over het milieu. Zij combineert die 'linkse' ideeën met behoudende opvattingen over euthanasie, abortus, homohuwelijk.

De ChristenUnie zou de in haar ogen onchristelijke wetgeving graag terugdraaien, maar ziet in dat dat op korte termijn zeker niet kan. Voorwaarde voor deelname aan een kabinet is minimaal dat de partij de zekerheid heeft dat er stappen worden gezet die het beleid in haar richting duwen. Te denken valt dan aan meer aandacht voor palliatieve zorg voor zieke mensen, of aan een bepaling dat abortus alleen mag worden verricht in een ziekenhuis.

Met haar mengeling van behoudzucht, nadruk op normen en waarden, en progressiviteit op sociaal en milieugebied, oefent de ChristenUnie een zekere aantrekkingskracht uit op niet-christelijke kiezers. Publicist Herman Vuijsje en Jaap Dirkmaat, de homoseksuele voorzitter van Das en Boom, zijn in dit verband bekende voorbeelden.

Voor dit soort kiezers is het lidmaatschap van de ChristenUnie overigens niet weggelegd. Ze kunnen op de partij stemmen en er donateur van worden. Meer niet. Want het lidmaatschap is voorbehouden aan mensen die niet alleen de politieke opvattingen van de ChristenUnie delen, maar ook de Bijbel 'van kaft tot kaft' aanvaarden als grondslag voor hun handelen. De lokale afdelingen zien daarop toe. Meestal kennen ze de mensen die zich aanmelden als lid. Is dat niet het geval, dan krijgen de potentiële leden bezoek en wordt vastgesteld of zij ook achter de christelijke beginselen staan.

Traditioneel moet de partij het vooral hebben van leden van de rechtzinnig georiënteerde kerken. Ook de evangelische beweging is onmiskenbaar een belangrijke en groeiende bron van stemmers. Zij houdt zich graag verre van politiek, maar daar zit beweging in. Het platform van evangelische kerken en de pinkstergemeente geeft onverbloemd het advies om op de Christen Unie te stemmen. Evangelische gemeenten in de Amsterdamse Bijlmer nodigen de oud-RPF-voorman Leen van Dijke weleens uit om in de dienst te vertellen over zijn politieke overtuiging -dat getuigende heeft Van Dijke nu eenmaal meer in zich dan de bedachtzamere Veling.

In datzelfde Amsterdamse Zuidoost heeft de ChristenUnie bij de raadsverkiezingen voor het eerst een zetel in de deelraad in de wacht gesleept, die wordt bezet door een bekeerde oud-prostituee. Voor de ChristenUnie zijn die verkiezingen sowieso prima verlopen, ze is met acht procent gegroeid en daarmee percentueel de grootste stijger.

Met de doorbraak in Zuidoost heeft de ChristenUnie een belangrijke slag geslagen. Traditioneel waren RPF en GPV niet sterk in de stad. Maar de aanhang is nu zo verspreid over het land dat de partij geen partij van de bijbelgordel meer genoemd kan worden. Ook dat sterkt de Christen Unie in de gedachte dat ze er goed aan heeft gedaan te fuseren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden