Een A'tje eraf? Ach, het land blijft kredietwaardig

ANALYSE | Kabinet ziet in afwaardering juist stimulans voor beleid

Het hart van Jeroen Dijsselbloem had gisteren van schrik moeten overslaan. Nederland behoort niet langer tot het selecte gezelschap van meest kredietwaardige landen in de wereld. Niet meer AAA, maar AA+, volgens bureau Standard & Poor's. In het beste groepje blijven was nu juist wel een belangrijk argument van het kabinet om pijnlijke maatregelen te verdedigen.

De reputatie van Nederland zou op het spel staan bij al te slappe ingrepen in de overheidsbegroting, meldde het kabinet keer op keer. Maar de minister van financiën bleef gisteren onaangedaan. Een beetje jammer, die afwaardering, maar het is 'een aanmoediging' om op de ingeslagen weg verder te gaan, reageerde Dijsselbloem. En verder is het ook eigenlijk niet belangrijk want Nederland blijft toch heel kredietwaardig.

Dat laatste bleek in ieder geval gisteren het geval. Nederland kan nog net zo gemakkelijk goedkoop geld lenen om de staatsschuld te financieren. De rente op staatsobligaties reageerde namelijk nauwelijks op de afstraffing van S&P. De markten hadden dit al verwacht, heet het dan.

Niet iedereen doet echter zo luchtig over het verlies van de derde A. Je kunt het wel bagatelliseren, reageerden economen, maar het is gewoon het zoveelste bewijs dat het kabinet slecht beleid voert. De opeenvolgende bezuinigingspakketten duwen de Nederlandse economie dieper het dal, zeggen zij. Het signaal van het S&P is dus juist geen aansporing om op dezelfde weg door te gaan.

Het kredietbureau zelf zegt het iets omfloerster. De zwakke economische groei is inderdaad de belangrijkste reden voor de afwaardering. Nederland doet het daarin duidelijk slechter dan andere, vergelijkbare landen. Pas in 2017 ligt het welvaartsniveau weer op het peil van 2008, verwacht S&P. De op zichzelf sterke export is niet in staat de zeer zwakke binnenlandse bestedingen te compenseren. De werkloosheid is hoog. Bedrijven investeren nauwelijks. Huishoudens gaan gebukt onder een enorme private schuld. Daar staan wel vermogens en pensioenpotten tegenover, maar dat geld zit grotendeels vast.

Het zal in Nederland allemaal niet zomaar weer beter gaan, constateert het bureau. De consumptie zal nog tot in 2015 stagneren. Bedrijven gaan niet op korte termijn substantieel investeren en de huizenprijzen zullen ook volgend jaar nog dalen. De vooruitzichten zijn niet best. Het is vooral die hardnekkigheid van de problemen waardoor Nederland de hoogste kredietstatus verliest.

Wat daaraan te doen? Het bureau hoedt zich voor een panklaar advies aan de 'staat der Nederlanden'. Het meldt wel subtiel dat de overheidsschuld voorlopig niet het probleem is. Oftewel: de afwaardering is geen reden om nu nog weer eens het snijmes uit de la te halen. Dat ziet het kabinet anders.

VANDAAG 4|5 Meer over de economische afwaardering

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden