Een a-politieke amuser die ging voor de vette lach

monologen | Als cabaretier was hij gespecialiseerd in lullige typetjes. Het grote publiek was dol op hem. De critici minder.

Tergend traag sloft brigadier Terpstra naar de rinkelende telefoon. Als hij eindelijk opneemt, is het zijn collega Bakema. Die heeft een opmerkelijke vondst gedaan: een tikkende tijdbom uit de Tweede Wereldoorlog. Hij staat ermee onder zijn arm in een telefooncel; wat moet hij doen? Maak je niet druk, zegt de laconieke Terpstra. "Zolang dat ding tikt, kan er niks gebeuren."


Vervolgens bladert hij minutenlang door een handleiding voor het demonteren van bommen. Het publiek in de zaal lacht zich ziek.


Het publiek hield indertijd van cabaretier Henk Elsink, die vrijdagavond op 81-jarige leeftijd overleed. Hij was gespecialiseerd in lullige typetjes als de slome brigadier Terpstra in 'De bom' (1971) en de kruidenier in grijze stofjas die nu een 'seksboetiek' runt. "Waar vroeger de spliterwten lagen, liggen nu de seksballen."


In lange monologen, vaak met de telefoon als attribuut, speelde Elsink op de vette lach. Geestig is nog altijd 'De lift', waarin hij vastzit op de veertiende verdieping van een kantoorgebouw en tevergeefs probeert iemand van de technische dienst aan de lijn te krijgen.


Als dat eindelijk gelukt is, blijkt de technicus zich alleen verantwoordelijk te voelen voor storingen op de oneven etages. De scène duurt ruim tien minuten.


Van theatercritici kreeg Elsink veel minder waardering. "Ik was een a-politieke cabaretier, een amuser", zo verklaarde hij later in Trouw. "En dat viel in die tijd helemaal verkeerd bij de meeste journalisten. Het moest op zijn minst gaan over Vietnam en over de verderfelijkheden van het kapitalisme."


Ook op zijn conference 'Harm met de harp' (1969) kreeg hij veel kritiek, omdat hij een homoseksueel stereotiepe speelt, compleet met geknepen stem. Typetje Harm krijgt van zijn vriend na lang zeuren een harpje, 'maar dan krijg je niks meer voor je Moederdag'.


Elsink werd opgeleid tot lithograaf, maar voelde zich al jong aangetrokken tot het artiestenvak. Dankzij een eerste prijs in een talentenjacht mocht hij optreden in Saint Germain des Prés, het revuecafé aan het Amsterdamse Rembrandtplein van Tom Manders alias 'Dorus'. Daarna deed hij twee jaar mee aan het ABC-cabaret van Wim Kan en Corry Vonk.


Geliefd bij de luisteraars was zijn Vara-radioprogramma 'Vrij entree', waarin Elsink alle bekende cabaretiers uit zijn tijd ontving, onder wie Wim Sonneveld, Leen Jongewaard, Frans Halsema en Jenny Arean. Maar in 1969, na honderd afleveringen, had hij er genoeg van en stopte het programma.


Langer hield Elsink het vol in zijn eigen theaterrestaurant De Koopermoolen in Amsterdam, waarvan hij eigenaar werd in 1963. Hij bleef er zijn gasten tot 1974 tussen de gangen door vermaken met sketches. Daarna ging hij met onemanshows toeren langs de theaters en wist hij met liedjes als 'Harm met de harp' en 'Johanna' (1973) ook de hitlijsten te halen.


Maar in 1988 zette Elsink plotseling een punt achter zijn theatercarrière, nog maar 53 jaar oud. Cabaret is een hard vak, zei hij in 2006 in het Parool. "Ik hield het nauwelijks vol." En ook: "Echt begeesterd ben ik nooit geweest".


De man die zich decennia lang had toegelegd op de grap en de timing van de lach, leerde zichzelf een nieuw vak: thrillers schrijven. Hij deed dat op Majorca, in zijn tweede huis, onder het pseudoniem Elsinck. Met de extra 'c' in zijn naam wilde hij duidelijk maken dat dit niet per se komische boeken waren, al zijn ze niet graploos.


Over zijn thrillers waren de critici over het algemeen wel positief. De laatste, 'Dodelijk visioen' verscheen in 1995.


De laatste jaren leed Elsink, die in 2005 zijn Spaanse huis op Majorca verkocht en weer met zijn vrouw naar Nederland verhuisde, aan de ziekte van Alzheimer. Hij overleed vrijdagavond in een verzorgingshuis in Amersfoort.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden