Eddy is anders - en dat moet bestraft

Fier relaas van een homoseksuele arbeiderszoon

"In het dorp was gewicht een hooggewaardeerde eigenschap", meldt de Franse schrijver Edouard Louis (1992) in zijn debuut 'Weg met Eddy Bellegueule' over zijn geboorteplaats, een arm, naamloos dorp in de Noord-Franse regio Picardië. Het bestaan, in de jaren negentig van de vorige eeuw, draait er om de enige fabriek en om de talrijke kroegen.

De mannen staan in een vreemd tweeslachtige relatie tot hun lichaam. Mateloos is hun bewondering voor fysieke kracht, voor stoere vechtersbazen die sloten drank en bergen eten verstouwen. Tegelijk verwaarlozen en maltraiteren zij hun lijf - hun enige rijkdom, want qua hersens houdt het bij hen niet over. Ze eten en drinken te veel en te slecht, en uit een diepgewortelde 'vijandigheid ten opzichte van de geneeskunde' mijden zij elke medische en tandheelkundige behandeling.

Het is een trieste wereld vol destructie, die Edouard Louis beschrijft met afstandelijke precisie, ook als het om de vrouwen gaat: "Je hebt bijvoorbeeld mijn nicht die met twee verhemeltes is geboren. En je hebt mijn tante die, als ze dronken is, zomaar, voor de lol, met een tang haar tanden uitrukt. Ze is vaak dronken en het is onvermijdelijk dat ze op een gegeven moment geen tand meer zal hebben om uit te rukken." Zijn oma, op haar beurt, is wel lief, maar ze leeft in een krot tussen opgedroogde drollen, de stank is er amper te harden. Kroeglopers en echtelieden rossen elkaar voortdurend af: het is het enige middel om zich van respect te verzekeren.

Wie dáár als homoseksueel wordt geboren, zoals de verteller in deze autobiografische roman, is nog niet jarig. "Aan mijn kinderjaren bewaar ik geen enkele goede herinnering", verklaart hij al meteen. Door zijn drukke manier van praten en door de wijze waarop hij zich beweegt onderscheidt hij zich al op jonge leeftijd van de anderen.

Nog voor de verteller zich van zijn seksuele gerichtheid bewust is, hebben de andere kinderen in het dorp het instinctief al begrepen. En zij handelen daarnaar. Lijdzaam ondergaat de verteller dat twee medescholieren hem lange tijd dagelijks in een gangetje apart nemen om hem in het gezicht te spugen. Later spuwen ze op de mouw van zijn jas. Eerst is Eddy daarover opgelucht - tot zijn belagers hem dwingen het speeksel op te likken. Lomperiken zijn het, maar, hoe dom en beperkt ook, wel steeds geraffineerder in de kwellingen waaraan zij de verteller onderwerpen. Het is de arrogantie van de onwetendheid. En ook de agressie van het minderwaardigheidsbesef, want zij realiseren zich dat Eddy hen intellectueel verre de baas is - en dat moet bestraft.

Het beklemmende, maar ook bijzondere van dit relaas is dat de verteller terdege beseft dat het gedrag van zijn kwelgeesten ingegeven is door deze gevoelens, door een instinctieve, defensieve afkeer van alles wat buiten het bestek van hun wereld valt. In eerste instantie lijkt hij zich zelfs schuldig te voelen aan de aantasting van hun wereldbeeld - dat ook dat van zijn familie is. Hij probeert, bijna wanhopig, zich aan te passen, een vriendinnetje te krijgen, te voetballen, te drinken, jarenlang doet hij zichzelf geweld aan om in hun wereldbeeld te passen.

Dat streven maakt van hem een scherp waarnemer. Het is daarbij ook te merken dat de schrijver inmiddels, zoveel jaren later, aan een studie sociologie is begonnen, nadat hij eindelijk aan het dorpsleven is ontsnapt en zichzelf kan zijn.

De klinische precisie waarmee de auteur het gedrag van de dorpsbewoners noteert, de zorgvuldigheid waarmee hij de ambivalentie in de reacties van zijn hoofdpersoon vastlegt, en de bewonderenswaardige rijpheid en moed waarmee hij zijn wrok in bedwang houdt, het vrijwel ontbreken van zelfbeklag, maken van dit sobere relaas een bijzonder boek.

De hoofdstuktitels zijn veelzeggend: 'De rol van mannen', 'Portret van mijn moeder aan de hand van haar verhalen', 'Het leven van de meisjes', 'De moeders en de grootmoeders'.

Edouard Louis' verslag van zijn coming-out is een meeslepend geschreven en interessante getuigenis. Beweren dat het 'nu al een mijlpaal in de letteren' is, zoals de flaptekst doet, is wat overdreven. Maar het is wel degelijk een belangrijk document humain.

Edouard Louis: Weg met Eddy Bellegueule

(En finir avec Eddy Bellegueule) Vertaald door Edu Borger. De Bezige Bij Antwerpen; 202 blz. euro 18,90

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden