Edammers, besmet met het draaideurenvirus

Vroom & Dreesmann in Rotterdam, alle grote gebouwen in Tokio, winkelcentra in Kopenhagen, het hoofdkantoor van tv-zender CNN in Atlanta, casino's en hotels in Las Vegas: op de gekste plaatsen in de wereld vind je draaideuren van Boon Edam. “Met het draaideurenvirus raakt iedereen besmet”, vertelt de enthousiaste marketing manager Ruud Möhlmann. “Als je erop let, kom je ons logo echt overal tegen. In de stad Oslo, daar zijn we trots op, is zelfs 98 procent van de draaideuren door Boon Edam geleverd.”

Draaideuren heb je in soorten en maten. De kleinste die Boon maakt, heeft een diameter van 2 meter. 's Werelds grootste, bestemd voor warenhuizen, vliegvelden en ziekenhuizen, heeft een doorsnee van liefst 7,40 meter en kan ook rolstoelen, grote koffers en bedden laten passeren. Een paar jaar geleden werd er, ter gelegenheid van 25 jaar Boon in kaasstadje Edam, in zo'n reuzenapparaat het wereldrecord 'kaasdragen door een draaideur' gevestigd. In een uur tijd ging er liefst 42 390 kilo Edammer door.

De draaideur werd in 1867 uitgevonden door de Nederlandse Canadees Theophilus van Kannel. Het principe is dat er wel mensen door kunnen, maar geen tocht en kou van buiten. Aanvankelijk werden draaideuren van hout gemaakt en moest je ze met de hand rondduwen. Tegenwoordig zijn ze vaak van gebogen veiligheidsglas en aluminium, met een elektronisch bestuurde aandrijving.

Boon, een in 1873 in Amsterdam als timmerwinkel begonnen familiebedrijfje, was er al vroeg bij. In 1903 bracht het de eerste 'Tourniket' op de markt. In die periode, tot 1920, werd er wereldwijd koortsachtig gezocht naar verdere verbeteringen van de uitvinding. “De meeste patenten dateren uit die tijd”, zegt marketingman Ruud Möhlmann. “Zo zijn er draaideuren met twee, drie en vier 'vleugels', al dan niet met meedraaiende etalage-ruimtes. Alle concepten van nu waren toen al bekend.”

De grote doorbraak van de draaideur komt echter pas na de oliecrisis van 1973, omdat bedrijven nu meer op hun energie-kosten moeten letten. Boon start in 1978 met een Europees dealernet, dat is de start van een snelle internationale expansie. Inmiddels heeft Boon productievestigingen in Salt Lake City, Tokio en in Denemarken, terwijl het bedrijf in Edam keer op keer met nieuwe productiehallen en magazijnen moet worden uitgebreid. Het dealernet - voor de installatie en het onderhoud van de deuren - bedraagt momenteel wereldwijd 22 bedrijven.

Met een omzet van 85 miljoen gulden is Boon nu de grootste draaideurenfabrikant ter wereld, met een Amerikaans bedrijf als de nummer twee. Hoe groot de internationale vraag naar het product is, kan Möhlmann niet precies aangeven. “Maar de markt groeit heel hard, met zo'n 15 tot 20 procent per jaar.” De prijzen - het varieert tussen 18 000 gulden voor een kleine draaideur, tot 150 000 gulden voor een hele grote - vertonen daarbij een dalende tendens.

Sinds enige tijd is Boon ook in de weer met 'beveiligingssluizen' en dito poortjes, waar je alleen met een elektronisch pasje doorheen kunt. Ze worden onder meer gebruikt voor personeelsingangen, terwijl ook steeds meer toegangsdeuren van bankfilialen, effectenbeurzen en sportstadions met deze techniek worden beveiligd. Op deze gespecialiseerde markt heeft Boon zich inmiddels opgewerkt tot de nummer drie op de wereldranglijst.

Naast draai- en beveiligingsdeuren maakt Boon ook nog automatische schuifdeuren. Hier is een Zweeds bedrijf de grootste concurrent. Een vierde product, het 'luchtgordijn' - voor grote warenhuizen en supermarkten die hun deuren voor het voorbijkomende publiek de hele dag graag wijd openzetten, maar het binnen toch niet koud willen krijgen - maakt Boon alleen in zijn Amerikaanse vestiging. “Zulke air-doors zijn in de VS erg populair, maar warme-luchtstromen vergen betrekkelijk veel energie.”

Met hulp van een wetenschappelijk team van TNO wordt op dit moment ook druk gesleuteld aan een 'intelligente' deur, een combinatie van deursoorten die bijvoorbeeld voor een warenhuis bij verschillende klimaatomstandigheden energiebesparing kan combineren met een optimale passage-capaciteit.

Hier en daar zijn er al zulke combi-deuren in gebruik. Het principe is een grote tweevleugelige draaideur, met in het hart meedraaiende schuifdeuren voorzien van een luchtgordijn. “Is het mooi weer, dan staat de draaideur stil en zijn de schuifdeuren open. Dat geeft een geheel vrije doorgang”, legt Möhlmann uit. “Wordt het buiten killer of gaat het wat waaien, dan komt automatisch het luchtgordijn in werking. Verslechtert het weer nog verder, dan komen de schuifdeuren in gebruik en kan het luchtgordijn uit. Bij winterweer tenslotte kun je geheel op de draaideur overstappen, dat kan met sensoren en een computer allemaal worden ingesteld.”

De draaideur wordt zo steeds meer een hightech-product. De nieuwste uitvinding is een zogenoemde 'Twintour', een combinatie van twee achter elkaar geplaatste draaideuren (in plaats van dubbele klapdeuren) voor het doorlaten van heel grote groepen mensen. Om zo'n grote passage-capaciteit mogelijk te maken, zijn de openingen van de draaideur zo wijd dat er in bepaalde standen ook tocht doorheen kan waaien. Maar door het draaien van de achter elkaar gelegen deuren elektronisch te koppelen, kan ervoor worden gezorgd dat er altijd minimaal een is die juist 'dicht' is als de andere 'open' gaat.

In een schoolgebouw in Edam staat al een proefopstelling van het nieuwe soort deuren. Driehonderd leerlingen kunnen er in een paar tellen door naar het schoolplein, zonder dat het binnen koud of tochtig wordt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden