AnalyseKoersval

Economische groei zwaar onder druk door corona en olie

Een olieveld ten noorden van de Iraakse stad Basra.Beeld Reuters

Sinds de financiële crisis van 2008 kelderden de wereldwijde beurskoersen niet zo hard als maandag. Beleggers voorzien dat het nieuwe coronavirus grote economische gevolgen heeft.

Het had een beursfeestje moeten zijn, maandag, de elfde verjaardag van een periode van aanhoudend stijgende beurskoersen. Op 9 maart 2009, na maanden van forse koersdalingen als gevolg van de financiële crisis, bereikten beurzen wereldwijd hun laagste stand en sindsdien zijn de koersen vrijwel onafgebroken gestegen. Maar van een feestje was maandag bepaald geen sprake. Juist op deze verjaardag daalden de koersen in een tempo dat beleggers alleen nog kennen van de financiële crisis van toen.

Ter relativering: elf jaar geleden sloot de Amsterdamse AEX-index net onder de 200 punten, maandag zakte de index voor het eerst sinds lange tijd door de 500 punten. Een vergelijking met de financiële crisis van 2008 gaat om meer redenen voorlopig mank, maar de paniekverkopen op de beurs van maandag komen niet zonder reden.

Felle ruzie

De directe aanleiding voor de forse koersvallen is de onverwacht felle ruzie tussen Rusland en Saudi-Arabië over de olieproductie. Nadat beide landen aankondigden de productie flink op te voeren, kelderde de olieprijs, en in hun kielzog dalen grote oliebedrijven als Shell navenant. De olieprijs staat rond de laagste stand in jaren.

Nu profiteert de economie doorgaans van dalende olieprijzen. Want een lagere olieprijs zorgt voor lagere energiekosten voor bedrijven, lagere tarieven aan de pomp voor consumenten en lagere brandstofrekeningen voor luchtvaart en transport. Maar dat is gerekend buiten dat andere fenomeen dat de beurzen al enige weken in zijn greep houdt: de economische gevolgen van het om zich heen grijpende coronavirus.

Beleggers en economen hebben grote moeite de gevolgen van dat virus te taxeren. Waar in het begin misschien werd gedacht dat de uitbraak zich zou beperken tot China, melden inmiddels bijna alle landen besmettingen. En waar eerder werd gerekend op korte verstoringen van wereldwijde handelsketens, zien beleggers dat autoriteiten nu hele economische regio’s afsluiten.

Dit weekeinde ging een groot deel van het financiële en economische hart van Italië als het ware op slot, met 16 miljoen inwoners. En gisteravond volgde de rest van Italië. De gevolgen voor de lokale economie zijn potentieel desastreus, zeker als er sprake is van een langdurige afzondering. En wat als er straks meer regio’s, in meer landen zullen volgen? Wat als de Randstad op slot moet? Het Ruhrgebied? Parijs?

Beleggers proberen die onzekere toekomst te verdisconteren in de huidige koersen, maar dat valt niet mee. De organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling Oeso, zeg maar de club van rijke industrielanden, schrapte maandag de publicatie van een belangrijke economische indicator, omdat het Covid-19-virus voor te veel onzekerheid zorgt om accurate economische voorspellingen te kunnen doen.

Beeld Louman & Friso

Economen van de Rabobank probeerden het wel en houden in een ‘mild’ scenario al rekening met een forse daling van de wereldwijde economische groei. Mocht het virus verder om zich heen grijpen, dan is er wereldwijd al geen sprake meer van groei en kunnen veel ontwikkelde landen – waaronder Nederland – zich opmaken voor krimp. Dat scenario is niet ver weg: het ‘milde’ scenario houdt bijvoorbeeld nog geen rekening met de gevolgen van de quarantaine van Italië.

De Rabobank-economen waarschuwen ook voor de gevolgen van wat er kan gebeuren rond bedrijven die de afgelopen jaren profiteerden van de lage rente en zich hebben volgezogen met schuld. Vooral in China, maar ook in de Verenigde Staten liggen die schuldniveaus veel hoger dan tijdens de financiële crisis van 2008. Vooral banken krijgen harde klappen op de beurzen: beleggers vrezen dat lang niet al die leningen terugbetaald gaan worden.

Stimuleringsmaatregelen

Nu al klinkt de roep van beleggers om noodmaatregelen van centrale banken, en ook het Internationaal Monetair Fonds waarschuwde maandag dat zij moeten inspringen om al te grote economische schade te voorkomen. Daarnaast zouden ook overheden stimuleringsmaatregelen moeten overwegen, zoals werktijdverkorting, uitstel van het betalen van belastingen voor bedrijven of zelfs rechtstreekse uitkeringen aan huishoudens en bedrijven die geraakt worden door vraaguitval of quarantainemaatregelen. 

De komende dagen, mogelijk dinsdag al, overleggen de Europese regeringsleiders over mogelijke crisismaatregelen. En ook de Amerikaanse regering werkt aan noodplannen nu het virus ook in de Verenigde Staten om zich heen grijpt, meldt het Witte Huis.

Lees ook:

Olieprijzen duiken omlaag, met Amerika als mogelijk slachtoffer

Waarom zet oliekartel Opec het mes in de prijs van een vat olie, waardoor beurzen wereldwijd ineens in het rood staan?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden