Economische groei Japan geeft nog geen reden voor uitbundig optimisme

Eind vorige week kwam het Japanse Economisch Planbureau (EPA) met de verrassende mededeling dat de economie in het eerste kwartaal is gegroeid met 1,9 procent. Is dit het begin van het einde van de langste economische recessie van Japan sinds de Tweede Wereldoorlog, of een incident? Gisteren meldde de Teikoku Databank een toegenomen aantal faillissementen.

Dat er sprake is van 'statistische trucs', zoals het Japans Economisch Dagblad meldde, wil het economisch bureau van de ING Bank niet beweren, maar 'onwaarschijnlijk hoog' noemt een medewerker het cijfer van het EPA wel. ,,Het is een incidentele groei, gestimuleerd door de overheid. Die pompte met de maatregelen van november 1998 veel geld in de economie. Dat zien we nu terug''. Het economisch bureau van ING heeft geen enkele reden om te veronderstellen dat er een omslag is bereikt. ,,De industriële productie van Japan is over het eerste kwartaal nog gedaald''.

Ook het economisch bureau van ABN Amro toont zich 'aan de pessimistische kant' en schrijft de economische groei ook voor een belangrijk deel toe aan de overheidsmaatregelen. Econoom Gioia Marini: ,,De vorig jaar aangekondigde publieke investeringen vinden vooral voor september van dit jaar plaats. Daarna zal het nationale inkomen weer afnemen''.

De toename van de particuliere bestedingen over het eerste kwartaal met 1,2 procent, die het EPA eveneens meldde, laat zich moeilijk rijmen met de inkomens die het afgelopen jaar juist daalden. ,,De toegenomen consumptie die het EPA meldt, klopt niet met de maandelijkse cijfers waarop wij onze analyse baseren'', vertelt Marini. Zij verwacht dat het voorlopige groeicijfer van het EPA wordt bijgesteld en rond de 1 procent zal uitkomen.

Volgens Japandeskundige professor J. Stam van de Erasmus Universiteit in Rotterdam is de groei des te opmerkelijker omdat 'weinig Japanse ondernemingen het afgelopen jaar winst schetsten'. Sinds hun zeepbeleconomie tussen 1989 en 1992 met een grote daling van de Nikkei-index definitief uiteen spatte, hebben de Japanners zich nijvere spaarders getoond en is de consumptiedrift geluwd.

De oorzaken van de economische recessie zijn complex, maar een van de belangrijkste is volgens analisten het ondoorzichtige banksysteem. Banken waren jarenlang afgeschermd van buitenlandse concurrentie en geen openheid van zaken verschuldigd. In de hoogtijdagen van de jaren tachtig, toen de prijzen van onroerend goed en aandelen explosief stegen, leenden banken kwistig uit aan bedrijven in Japan en het buitenland, met name in Zuidoost-Azië. In de jaren negentig bleken de banken opgezadeld met een grote hoeveelheid 'slechte leningen'. Schattingen van het stuwmeer aan oninbare leningen lopen uiteen van een kleine 1500 miljard gulden tot het dubbele.

Inmiddels heeft de Japanse overheid een herstructureringsbeleid voor de financiële sector ontworpen. Banken in problemen door oninbare leningen kunnen op overheidssteun rekenen, mits ze saneren, hun structuur veranderen en openheid van zaken geven. Gioia Marini van ABN Amro verwacht dat dit beleid pas op langere termijn vruchten afwerpt, net als de herstructuring die bedrijven in andere sectoren 'nu eindelijk serieus beginnen door te voeren'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden