Economische dip zorgt voor dilemma

null Beeld

De discussie over bezuinigingen staat verder op scherp nu de Nederlandse economie in een recessie is beland. De recessie komt niet onverwacht, maar de dip is wel groter dan gedacht.

Esther Bijlo

In de laatste drie maanden van 2011 kromp de economie met 0,7 procent, maakte het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gisteren bekend. Het kwartaal ervoor was de achteruitgang 0,4 procent. Het Centraal Planbureau (CPB) dacht in december nog dat de krimp eind 2011 op dat niveau zou blijven.

Dat is niet gebeurd, vooral doordat consumenten het laten afweten. Hun vertrouwen in de economie en in de eigen portemonnee is diep weggezakt. Ze kochten veel minder, vooral zaken als meubels, auto's en keukens.

Nederland doet het momenteel slechter dan de omringende landen. De Duitse economie is ook gekrompen, bleek gisteren, maar met slechts 0,2 procent. De Franse economie groeide licht. Gemiddeld krompen de economieën van de eurolanden met 0,3 procent in het laatste kwartaal van 2011.

Het verschil met Duitsland wordt vooral veroorzaakt door de stagnerende Nederlandse huizenmarkt, stelde CBS-econoom Peter Hein van Mulligen gisteren in een toelichting. Daarnaast houden Nederlandse consumenten de hand op de knip omdat hier zwaardere bezuinigingen zijn aangekondigd dan in Duitsland, constateerde Van Mulligen.

Die gegevens plaatsen het kabinet voor een dilemma. Over twee weken maakt het Centraal Planbureau de nieuwste ramingen voor 2012 bekend. Aan de hand daarvan zullen de onderhandelingen over de bezuinigingen losbarsten. Directeur Coen Teulings van het CPB en met hem vele andere economen waarschuwden het kabinet al eerder op de korte termijn juist niet te hard te saneren. De kans is dan groot dat de recessie erger wordt.

Aan de andere kant loopt het begrotingstekort nu te hard op. Het komt hoger uit dan afgesproken in het regeerakkoord. Dat betekent volgens datzelfde regeerakkoord dat er automatisch snel meer bezuinigd moet worden. Nederland voldoet ook niet meer aan de Brusselse eisen voor het omlaag brengen van het tekort de komende jaren. Vooral dat laatste ligt gevoelig omdat Nederland met Duitsland in de Europese muntunie steeds pleit voor strengere begrotingsregels die ook moeten worden gehandhaafd.

Hard snijden zal echter het consumentenvertrouwen en de huizenmarkt niet in beweging brengen. De consumptie van de overheid zelf zal als gevolg van bezuinigingen ook verder dalen na een lichte krimp eind 2011. En met de derde aanjager van de economie, de export, gaat het ook al niet erg goed. Groeide de uitvoer sinds 2010 nog met dubbele cijfers, afgelopen jaar is de groei steeds verder naar beneden gegaan. De uitvoer groeide eind 2011 nog heel lichtjes, met 0,4 procent. Maar dat was vooral dankzij de 'wederuitvoer': goederen die Nederland importeert en direct weer exporteert. Producten van eigen bodem waren veel minder in trek. De export daarvan daalde met 2,3 procent.

Het CBS ziet toch ook nog lichtpunten voor de rest van dit jaar. Uit de reeks indicatoren die de staat van de economie beschrijven, blijkt volgens CBS-econoom Van Mulligen dat het dieptepunt bereikt is. De kans is groot dat de economie in de tweede helft van 2012 weer aan zal trekken. Dat komt overeen met de laatste voorspelling van het Centraal Planbureau. Deze recessie zal dus, naar het zich nu laat uitzien, minder diep zijn dan de vorige, in 2009.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden